RU
Barslar sütükli uly pişiklerdir. Olar altyn bedenlerine ýazylan owadan tegmilleri bilen hem meşhurdyr. Bu Afrikaly ajaýyp haýwablar häzirki wagtda bütin dünýäde ýaşaýarlar. Bu iri we güýçli hasaplanýan ýyrtyjy pişikler arslanlar we gaplaňlar bilen ýakyn baglanyşyklydyr. Barslaryň şahsyýeti gizlin we düşnüksiz bolup, tutuş maşglasynyň iň owadanlaryndan biridir.
Barslary gulaklary ownuk we tegelek. Gulaklarynyň arka tarapynda, “yzyma düş” nyşany hökmünde hereket edýän gara yzlar bar. Bu alamat olaryň çagalarynyň yzyndan gitmegin, tanamagyny aňsatlaşdyrýar.
Barslar ortaça öý pişiginden has uly. Muňa garamazdan, olar uly pişik maşgalasynyň iň kiçi agzalarydyr. Olaryň beýikligi 57-den 70 santimetre çenli, uzynlygy 90-dan 160 santimetre çenli bolup biler. Guýrugy uzynlygyna ýene 64-110 sm goşýar. Bu haýwanlaryň agramy jynslaryna görä üýtgeýär. Erkekler, adatça aýallardan has agramly bolýar, ýagny, olaryň kelleleri we penjeleri ep-esli uludyr. Aýallarynyň agramy 17-den 65 kg aralygynda, erkekleriň bolsa agramy 31-den 75 kg aralygynda bolýar.
Aslynda gaplaňlar beýleki iri pişiklere garanyňda has geografiki sebitlerde ýaşaýarlar. Gyş tokaýlarynda, daglarda, tokaý ýerlerinde, öri meýdanlarynda, tokaýlarda, gyrymsy ýerlerde we çöllerde ýaşap bilerler. Olar esasan, Saharanyň günortasyndaky Afrikada, demirgazyk-gündogar Aziýada, Russiýada, Hytaýda, Malaýziýada we başga ýerlerde ýaşaýarlar.
Bu pişikler indi sanynyň azalýandygy üçin IUCN Gyzyl kitabyň sanawynda bolup, olar goralýarlar. Olar esasan, owadan palto üçin awlanýar.
Barslat gijeki haýwanlar bolup, bütin gijelerini iýmit gözlemek bilen geçirýärler. Bu ajaýyp pişikler garaňkyda adamlara garanyňda ýedi esse gowy görüp bilerler. Bars çagalary kör bolup dogulýar. Diri galmak üçin bütinleý ejelerine bil baglaýarlar. Gözleri on gün töweregi geçeninden soň açylyp başlaýar we ömrüniň ilkinji aýlarynda açyk gök bolýar.
Barslar ýagtylyk ýaly çalt, sagatda 60 km tizlige ýetýär. Bu gaty uly tizlik. Şeýle hem olar keseligine 6 metre we dikligine 3 metre bökmäge ukyply ajaýyp süýjülerdir. Barslar utanjaň we mekir jandarlardyr we Afrikanyň pişikleriniň iň owadanydyr. Afrika çölünde bu owadan tegmilli ýabany haýwanlar köplenç dykyz gyrymsy agaçlarda we gaýaly ýerlerde gizlenýär.
