RU
Häzirki zaman kooperatiw hereketiniň başlangyjy, 1844-nji ýylda Roçdel şäherinde ilkinji sarp ediş kooperatiwini dokmaçylaryň kiçi toparynyň başlangyjy bilen döredildi diýip, hasaplamak bolar. Şeýlelik bilen, Roçdel ýaşlaryjemgyýeti işleýän adamlar üçin ykdysadyerkinlige we garaşsyzlyga tarap ilkinji ädim ätdi.Bu wakanyň üstünden ýarym asyr wagtgeçensoň, 1895-nji ýylda Londonda Halkara Hyzmatdaşlyk Bileleşigi döredildi, 1945-nji ýylda täzelenen görnüşinde döredilenden soň BMG bilen ýakyn hyzmatdaşlyk eden ilkinji hökümete degişli däl guramalaryň biri body.
1992-nji ýylda BMG Assambleýasy kooperatiwleriň sosial-ykdysady ösüş üçin zerur faktorlaryň birine öwrülýändigini belläp, hökümetleri, halkara guramalary, ýöriteleşdirilen guramalary we milli we halkara kooperatiw guramalaryny bu güni işjeň bellemäge çagyrdy we durmuşa geçirilişinde maslahat berdi kooperatiwler barada maglumatlaryň ýaýramagyna goldaw bermek; BMG-nyň maksatlary bilen halkara kooperatiw hereketiniň arasyndaky baglanyşygy görkezmek; hereketiň BMG-nyň öňünde durýan esasy meseleleri çözmäge goşandyny bellemek gerek.
Kooperatiwler kiçi we sada hususykärhanalardan başlap, millionlarça dollarlykdolanyşygy bolan iri kompaniýalara çenliululykda. Häzirki wagtda dünýä ilatynyň 12% -den gowragy 3 million kooperatiwiň agzasydyr, bu bolsa öz gezeginde dünýäde 280 million adamy iş bilen üpjün edýär (dünýäde işleýänilatyň 10%).
Bütin dünýäde, ykdysadyýetiň dürlipudaklarynda işleýän kooperatiwler krizislerehas çydamlydygyny subut etdiler. Ykdysadygoşulyşmagy öňe sürýärler, daşky gurşawyňzaýalanmagyna we howanyň üýtgemegine garşygöreşýärler, oňat iş orunlaryny döredýärler, azykhowpsuzlygyny ösdürýärler, ýerli jemgyýetlerdemaliýe kapitalyny gorap saklaýarlar, ahlakgymmatlyklaryny döredýärler we durmuşy we halkyň howpsuzlygyny ýokarlandyrmak arkalyhas gowy dünýä gurmaga kömek edýärler.
Şonuň üçin Iýul aýynyň ilkinji şenbesindeher ýyl BMG Baş Assambleýasynyň 1992-nji ýyldaky 47/90 karary bilen döredilen HalkaraHyzmatdaşlyk güni bellenilýär. Halkara Hyzmatdaşlyk Gününiň maksady dünýä jemgyýetçiliginiň ünsüni kooperatiwlere çekmek we halkara kooperatiw hereketi bilen halkara hukugynyň beýleki subýektleri, şol sanda ähli derejedäki hökümetler we hökümete dahylsyz guramalar bilen hyzmatdaşlygyň giňelmegine goşant goşmakdyr. .
Hyzmatdaşlyk gününiň wakalarynyň her ýylbelli bir mowzuga bagyşlanýandygyny hem bellemelidiris. Şeýlelik bilen, dürli ýyllarda“Dünýä azyk howpsuzlygyna kooperatiwleriňgoşandy”, “Döwlet syýasaty we kooperatiwkanunçylygy”, “Üçünji müňýyllykdakooperatiwleriň ösüşi”, “Parahatçylyk döredijihyzmatlardaky kooperatiwler” şygarlary astyndageçirildi. “Jemgyýetçilik jogapkärçiligi üçinbilelikdäki gymmatlyklar we ýörelgelerKorporasiýalar, kooperatiwler we aýal-gyzlaryňygtyýarlyklary, has gowy dünýä gurýankooperatiw kärhanalary, hemmeler üçindurnukly ösüş üçin kooperatiw hereketi, kooperatiwleri saýlamak, deňlik saýlamak, kooperatiw hereketi, kooperatiwler we mynasypiş arkaly jemgyýetiň durnuklylygynyýokarlandyrmak. “,” Kooperatiwler has gowydünýä gurýarlar “we ş.m.
Mundan başga–da, esasy global meselelereünsi çekmek we kooperatiwleriň iň möhümişlerini höweslendirmek maksady bilen 2012-njiýyl BMG Baş Assambleýasy tarapyndan HalkaraHyzmatdaşlyk ýyly diýlip yglan edildi.
Mergen GURDOW,
Türkmenistanyñ Daşary işler ministrliginiñ Halkara gatnaşyklary institutynyñ Halkara hukugy fakultetiniñ talyby
