RU
Sabyny ilkinji bolup kimiň oýlap tapandygy belli däldir. Sabyn ýaly materiallaryň öndürilendiginiň iň irki subutnamalary gadymy Wawilonda takmynan 2800-nji ýyllara degişli bolup durÿar. Sabyn ýasamagyň formulasy miladydan öňki 2500-nji ýyllarda Sumer toýun planşetinde ýazylypdyr; sabyn ýagyň we agaç külüniň garyndysyny gyzdyryp öndürilip, iň irki hasaba alnan himiki reaksiýa we ýüň eşikleri ýuwmak üçin ulanylýar. Ebers papirusy (Müsür, miladydan öňki 1550-nji ýyl) gadymy müsürlileriň sabyny derman hökmünde ulanandyklaryny we haýwanlaryň ýaglaryny ýa-da ösümlik ýaglaryny sabyn döretmek üçin Trona atly gazly madda bilen birleşdirendigini görkezýär.
Metal sabynlar reologiýany üýtgediji hökmünde häzirki zaman suratkeşleriniň ýag boýag formulalaryna hem girýär.Öý şertlerinde “sabyn”, adatça, tehniki we hajathana sabyny diýilýän zady, öý we şahsy arassalamak üçin ulanylýar. Arassalamak üçin ulanylanda, sabyn bölejikleri we reňkleri erär, soň bolsa arassalanan makaladan aýrylyp bilner. Eräp bolmaýan ýag / ýag molekulalary mikrelleriň içinde birleşýär, daşyndaky polýar gidrofil (suwy özüne çekiji) toparlar bilen sabyn molekulalaryndan emele gelen kiçijik sferalar we ýag molekulalaryny suwdan goraýan lipofil (ýag çekiji) jübini gurşap alýar. eremegine sebäp bolýar. Ereýän islendik zat suw bilen ýuwular.
Ýuwujy serişdelerden tapawutlylykda, gaty suw sabyny ulanylanda gowy ýuwulmaýar we sabynyň umumy düzümi bolan stearatyň bir bölegi eräp bilmeýän çökgünlik hökmünde emele gelýär.Sabyn dürli arassalaýjy we çalgy önümlerinde ulanylýan ýag kislotasynyň duzudyr. Öý şertlerinde sabynlar adatça ýuwmak, suwa düşmek we öý hojalygynyň beýleki görnüşleri üçin ulanylýar. Senagat şertlerinde sabynlar galyňlaşdyryjy, käbir çalgy ýaglarynyň bölekleri we katalizatorlaryň başlangyjy hökmünde ulanylýar.
El ýuwmak, sýrfaktant hökmünde, azajyk suw bilen ýygnananda, sabyn membrananyň lipid bilýerini tertipsizleşdirmek we beloklaryny denatirlemek arkaly mikroorganizmleri öldürýär. Şeýle hem, ýaglary emulsiýa edýär, akýan suw bilen alyp gitmäge mümkinçilik berýär.Sabyn ýaglary we ýaglary esas bilen garyşdyrmak arkaly döredilýär. Şuňa meňzeş proses mikserde himiki birleşmeleri birleşdirmek arkaly döredilen ýuwujy serişdeleri ýasamak üçin hem ulanylýar.
Adamlar müňlerçe ýyl bäri sabyn ulanýarlar. Biziň eramyzdan öň 2800 -nji ýylda gadymy Wawilonda sabyn ýaly materiallaryň öndürilendigi barada subutnamalar bar.
Gayipowa Ogulşirin
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 102-nji toparynyň talyby
