RU
Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýurdumyzyň döwletlilik binýadynyň berkemegine, ykdysady kuwwatynyň has-da artmagyna, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň ýokarlanmagyna, Watanymyzy mundan beýläk-de beýik ösüşlere ýetirmäge gönükdirilen uzak möhletleýin iri maksatnamalar üstünlikli durmuşa geçirilýär.Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň çäginde merdana ata-babalarymyzyň şöhrata beslän mukaddes taryhy topragynda gurulýan Ahal welaýatynyň täze, döwrebap edara ediş merkezi bu gün ýurdumyzyň Garaşsyzlyk sene ýazgysyna täze ajaýyp sahypa bolup girýär.Akylly şäherlerdäki ýaşaýyş jaýlarynyň iň möhüm aýratynlygy, her bir öýde doly awtomatlaşdyrylan ulgamyň bolmagydyr.
Öý eýesi smartfon arkaly ýylylyk, howa, yşyklandyryş we suw üpjünçiligi ýaly ähli ulgamlary Internetiň üsti bilen islendik ýerden dolandyryp bilýär.Gozgalmaýan emlägi goramak ulgamy, akylly wideokameralar we gapylarda bar bolan datçikler (sensory) arkaly howpsuzlyk üpjün edilýär. Meselem, gapy açylanda eýesine dessine habar berilýär.Gaz süzülişini we tüssäni awtomatiki anyklaýjy datçikler bolup, howp ýüze çykanda, ol dessine degişli gulluklara habar berýär we zerur bolsa gaz/elektrik üpjünçiligini kesýär.
Akylly” we “Ýaşyl” Şäher Konsepsiýasy
”Akylly” Şäher (Smart City): Arkadag sebitdäki ilkinji “akylly” şäher hökmünde döredildi. Bu konsepsiýa esasynda şäheriň durmuş üpjünçilik ulgamlary, dolandyryşy, bilim we saglyk desgalary sanly we innowasion tehnologiýalar (IoT, emeli aň, sanly ulgamlar) bilen doly awtomatlaşdyrylandyr.
”Ýaşyl” Şäher (Green City): Şäher ekologik taýdan arassa bolmagy maksat edinýär. Diňe elektrik awtobuslary we elektrik awtoulaglary ulanylýar. Şäherde Gün panelleri, ýel generatorlary we “akylly” awtoulag duralgalary ýaly ekologik desgalar guruldy. Bu aýratynlyklary bilen ol halkara derejede ykrar edildi we dürli baýraklara mynasyp boldy.Akylly binalar maglumat we kommunikasiýa tehnologiýalary (MKT) hem-de Zatlaryň Internedi (IoT) enjamlary arkaly dolandyrylýan binalardyr.Täze jaýlaryň otaglary bilen bir hatarda, olaryň aşhanalary döwrüň talabyna laýyk derejede enjamlaşdyryldy.Täze jaýlara göçüp gelmek bagty miýesser eden bagtyýar maşgalalar bu binalaryň häzirki zaman talaplaryna bolşy ýaly, halkymyzyň milli ruhuna doly kybap gelýändigini aýratyn nygtaýarlar.
Binalar öz energiýa sarp edilişini yzarlamak we sazlamak üçin datçikler bilen üpjün edilýär. Meselem, otaglarda hiç kim ýok wagty yşyklandyryş we howa sazlaýjy ulgamlar awtomatiki ýagdaýda öçürilýär ýa-da peselýär.Binalaryň üçeklerinde Gün panelleri ýa-da ýakyn ýerlerde kiçi ýel turbinalary ulanylyp, öz zerurlyklary üçin energiýa öndürilýär.
Gurluşykda daşky gurşawa az zyýan ýetirýän, ýerli çig mallardan öndürilen materiallar ulanylýar.Arkadag aýratyn döwlet ähmiýetli şäher hukuk ýagdaýyna eýe bolan ýurdumyzdaky ýeke-täk şäherdir.Şäherde gurlan ähli ýaşaýyş jaýlary ak reňkde we 7 gatlydyr. Bu jaýlarda “akylly jaý” tehnologiýalary ulanyldy.Birinji tapgyryň çäklerinde 336 sany desga, şol sanda ýaşaýyş jaýlary, hassahanalar, mekdepler, çagalar baglary, edara binalary, medeniýet we sport desgalary guruldy. Şäherde Aba Annaýew adyndaky Halkara atçylyk akademiýasy, teatr, muzeý, kitaphanalar we sungat mekdepleri ýerleşýär.Arkadag şäheri, hakykatdan-da, diňe bir Türkmenistanyň däl, eýsem, tutuş Merkezi Aziýa sebitinde täze şähergurluşyk syýasatynyň, innowasion tehnologiýalaryň we ekologik jogapkärçiligiň nusgalyk mysalyna öwrüldi.
Şamyradowa Çeper
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 105-nji toparynyň talyby
