RU
Çagalaryň gülküsiniň ähmiýeti diňe bir şatlykly we bagtyýar durmuşyň alamaty bolman, eýsem, olaryň beden we ruhy (psihiki) taýdan ösüşi üçin örän möhüm we zerur hadysadyr.
1.Çagalaryň gülküsiniň esasy ähmiýeti .
Gülki organizmde stres gormonlarynyň derejesini peseldýär we immun ulgamynyň işini güýçlendirýän käbir öýjükleriň (killer T-öýjükleri ýaly) önümçiligini ýokarlandyrýar.
Güçli gülki öýkenleri doly arassalamaga kömek edýär, dem alyş tizliklerini sazlaşdyrýar we bedeni kislorod bilen üpjün edÿàr.
Gülmek wagtynda köp sanly muskul toparlary (ýüz, diafragma, garyn) işjeňleşýär we soňra dynç alýar, bu bolsa bedeniň umuman ýeňilleşmegine getirýär.
Gülki beýnide tebigy agry diñdirijiler bolan endorfinleriň (bagtyň gormonlary) bölünip çykmagyny artdyrýar.
2. Psihologik we Emosional Ösüşi.
Çagalar üçin gülki dartgynlygy we gorky duýgusyny ýeňmäge kömek edýän iň gowy serişdedir. Olar gülmek arkaly negatiw duýgulardan çalt azat bolýarlar.
Şatlykly gülki çaganyň emosional abadançylygyny üpjün edýär we onuň daş-töwerekdäki dünýä oňyn garaýşyny kemala getirýär.
Gülmek (aýratyn-da, kyn ýagdaýlardan soň) çaganyň öz güýjüne we başarnyklaryna bolan ynamyny artdyrýar.
Çaganyň gülkisi onuň durmuşyň her bir pursadyny gowy kabul edýändigini, bagtyýarlygyny we howpsuzlykda ýaşaýandygyny görkezýän aýdyň alamatydyr.
3. Sosial we Düşünje Ösüşi.
Gülki çagalar üçin iň ilkinji sosial aragatnaşyk serişdesidir. Gülki çaganyň ene-atasy, dogan-garyndaşlary we deň-duşlary bilen dostlukly gatnaşyklaryny berkitmäge kömek edýär.
Çaga beýleki çagalaryň näme üçin gülýändigine düşünmäge synanyşanda, ol empatiýany (başganyň duýgusyny duýmak ukybyny) ösdürýär.
Çaganyň ilkinji sesi, gykylygy we soňraky gülkisi onuň ses we dil ulgamynyň ösüşine esasy goşant goşýar.Şatlykly pursatlarda, gülki bilen birleşen maglumatlar çaganyň aňynda has gowy saklanýar, sebäbi ýakymly duýgular öwrenmek prosesini güýçlendirýär.
Türkmen halkynda çagalaryň gülküsine uly ähmiýet berilýär. Ol bagtyýar geljegiň we abadan döwletiň iň aýdyň alamaty hökmünde kabul edilýär. Türkmenistanyň döwlet syýasaty hem çagalaryň sagdyn, şatlykly we asuda durmuşda ýaşamagy üçin ähli şertleri döretmäge gönükdirilendir.çagalar dünýäni has oňyn we açyk kabul edýändikleri sebäpli ululara garanyňda günde has köp, has ýygy-ýygydan gülýärler. Bu, olaryň sagdyn we ruhy taýdan oňat ösýändiklerini görkezýän wajyp alamatdyr.
Çaganyň gülkisi – diňe bir ses däl, eýsem, sagdynlygyň, emosional durnuklylygyň we üstünlikli sosial ösüşiň wajyp görkezijisidir. Ene-atalar we terbiýeçiler çaganyň gülmegi üçin amatly, howpsuz we şatlykly gurşawy döretmäge üns bermelidirler.
Hallayýewa Gülşat
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 107-nji toparynyň talyby
