Kongo Tokaýynyň Gizlin Haýwany Okapi

Ylmy ady Okapia johnstoni.Garyndaşlyk Žiraflaryň ýalňyz ýakyn garyndaşy. Olar Giraffidae (Žiraflar) maşgalasyna degişlidir.Boýy Takmynan 1,5 m (eginlerinden).Agramy 200 – 350 kg.

Ýaşaýyş ýeri Kongo Demokratik Respublikasynyň (KDR) demirgazyk-gündogar tokaýlaryna mahsus (endemik). Esasan Ituri tokaýynda ýaşaýar.Gorag ýagdaýy Howp astynda (Endangered – EN).Okapi Gündogar alymlaryna XX asyryň başyna çenli (takmynan 1900-nji ýyla çenli) näbelli bolup galypdyr. Ýerli taýpalar ony bilseler-de, Günbatar dünýäsi ony zebranyň we atyň garyndysy hasaplap, uzak wagtlap ynanmandyrlar. Bu ony dünýäniň iň soňky açylan uly süýdemdirijileriniň birine öwürýär.

​Bedeni gara-şokolad reňkli ýa-da gyzyl-goňur reňkli gür ýüň bilen örtülendir. Bu ýüň ýagly bolup, tokaýyň çygly şertlerinde suw geçirmeýär.

​ Onuň aýaklarynda we yzky böleklerinde zebralaryňka meňzeş ak we gara ýatylgan (gorizontal) zolaklar bar. Bu aýratynlyk okapiniň gür tokaýyň saýaly we ýagtyly gymyldysynda görnüşini bölekleýin ýitirip, ýyrtyjylardan goralmagyna kömek edýän ajaýyp kamoflýaž (gizlenmek ukyby) döredýär.Diňe erkek okapilerde kellelerinde tüý bilen örtülen, 15 sm-den kiçi bolan ossikonlar (žiraflarda hem bolýan süňkden gurluş) bar. Urkaçy okapilerde bolsa olar ýokdur.

​ Žiraflara meňzeşlikde, okapiniň hem uzyn, gara, ýapyşýan dili bar. Ol bu dili agaçlaryň, gyrymsy agaçlaryň we lianalaryň ýapraklaryny, düwünlerini hem-de miwelerini ýygnamak üçin ulanyp bilýär. Dili bilen gulaklaryny hem arassalap bilýär.Olar diňe ot iýijiler (herbivores) bolup, esasan tokaýyň aşaky gatlagyndaky ösümlikler bilen iýmitlenýärler.

Okapiler mineral we duz zerurlygyny kanagatlandyrmak üçin käwagt derýalaryň kenarlaryndaky palçygy hem iýýärler. Okapiler esasan ýekelikde ýaşaýan jandarlardyr. Olar diňe tohumlamak üçin ýa-da ene çagasy bilen birlikde görünýärler.Olar örän uly we hereketli gulaklara eýe bolup, bu olara gowy eşitmek ukybyny berýär. Şeýle hem, olar aýaklarynyň aşagynda ýerleşýän mäzlerden çykýan ys yzlary arkaly öz aralarynda aragatnaşyk saklaýarlar we territoriýasyny bellikleýärler.

​Göwrelilik döwri örän uzyn (takmynan 440 gün, ýagny 15 aýa golaý). Täze doglan çaga 80\% wagtyny gür ösümliklerde gizlenip geçirýär, sebäbi ene okapiler olary ýyrtyjylardan goramak üçin gizleýärler.Okapiniň howp astyna düşmegi, esasan, onuň ýaşaýyş ýeriniň ýok edilmegi (agaç kesmek we bikanun magdan çykarmak) we KDR-däki syýasy durnuksyzlyk bilen baglanyşyklydyr.Okapi Merkezi Afrikanyň tokaýlarynyň iň syrly we özboluşly haýwanlaryndan biridir. Ony “tokaý žirafasy” ýa-da “zebra žirafasy” diýip hem atlandyrýarlar.​Okapi

​Žiraflaryň ýakyn garyndaşy hasaplanýar.

​Boýunlary beýleki toýnaklylara görä uzyn bolup, kelleleriniň gurluşy žiraflary ýatladýar.

​Aýaklarynda zebralaryňky ýaly ak we gara zolaklar bar.

Meredowa Jemal
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 119-njy toparynyň talyby