RU
Kanadada dünýäniň ähli beýleki ýurtlaryndakydan köp köl bar. Kanadanyň özünde iki milliondan gowrak köl bolup, dünýäniň arassa suw gorlarynyň 20%-den gowragy şu ýerde jemlenendir.Kanada dünýä kartasynda ulylygy bilen tapawutlanýan ýurt bolup, onuň iň täsirli aýratynlyklarynyň biri hem suw baýlyklarydyr. Kanadanyň tebigaty hakykatdan-da geň galdyryjy: ol dünýäniň ähli beýleki ýurtlarynyň kölleriniň jemi sanyndan hem köp köle eýedir.
Kanadanyň çäginde iki milliondan gowrak köl bar. Bu görkeziji Kanadany dünýäde iň köp köli bolan ýurt edýär. Bu kölleriň aglaba bölegi ýurduň demirgazygyndaky we merkezi ýerlerindäki geologik taýdan gadymy bolan Kanada Galkany (Canadian Shield) sebitinde ýerleşýär.
Bu san diňe bir uly san däl, eýsem global ähmiýete eýe bolan suw goruny hem aňladýar. Kanadanyň kölleri we derýalary dünýäniň arassa suw gorlarynyň 20%-den gowragyny özünde saklaýar. Bu gor tebigy baýlyk bolup, ählumumy suw ýetmezçiligi baradaky aladalaryň öňünde aýratyn ähmiýete eýedir.
Kanadada dünýäniň iň uly kölleriniň käbirleri ýerleşýär:
Kanada, Superior, Guron, Eri we Ontario köllerini öz içine alýan, ABŞ bilen bilelikde paýlaşylýan dünýäniň iň uly arassa suw ulgamynyň bir bölegine eýe. Superior köli meýdany boýunça dünýäde iň uly arassa suw kölmekleriň biridir. Kanadanyň Demirgazyk-Günbatar territoriýalarynda ýerleşýän we Kanadanyň iň uly köli bolan bu köl, dünýäniň hem iň uly arassa suw kölleriniň biridir.
Beýik Gul Köli (Great Slave Lake): Kanadanyň ikinji uly köli bolup, iň çuň köllerinden biridir.
Bu köller Kanadanyň ekosistemasynyň aýrylmaz bölegidir. Olar:
Köller we olaryň kenarýakalary balyklar, suw guşlary we beýleki janly-jandarlar üçin ýaşaýyş ýeridir.Olar gidroelektrik energiýa öndürmekde, transportda, balyk tutmakda we turizmde möhüm rol oýnaýar. Uly suw howdanlary sebit klimatyna täsir edip, golaýdaky ýerlerde howany has ýumşak saklamaga kömek edýär.
Kanadanyň suw gorlary ýurduň iň gymmatly we aýratyn baýlygy bolup durýar. Şol sebäpli Kanadanyň hökümeti we raýatlary bu ekologik täsinligi gorap saklamak we ony durnukly ulanmak ugrunda uly tagallalar edýärler, çünki bu diňe bir ýurt üçin däl, eýsem bütin dünýä üçin ähmiýetli meselädir.
Babaýewa Ogulsabyr
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 101-nji toparynyň talyby
