RU
Bäşinji asyryň lukmançylygy, Gündogar taryhynda we medeniýetinde aýratyn orun eýeleýän Baýramaly şypahanasy diňe bir Türkmenistanda däl, eýsem daşary ýurtlarda-da giňden tanalýan sagaldyş merkezidir. Mary welaýatynyň Baýramaly şäherinde ýerleşýän bu şypahana, esasan, özüniň unikal howa şertleri we klimatoterapiýa usullary bilen meşhurdyr. Baýramaly şypahanasynyň ähli dünýäde meşhur bolmagynyň esasy sebäbi onuň tebigy we geografiki aýratynlyklarydyr.
Şypahana deňiz derejesinden 242 metr beýiklikde, Garagum sährasy we Murgap derýasy aralygynda ýerleşýär. Bu ýer:
Dürli tarapdan gelýän şemallar howany yzygiderli çalşyp, örän arassa we ýyly mikroklimaty döredýär.Baýramalynyň gün şöhlesi özüniň ultramelewşe şöhlesiniň düşüş aýratynlygy bilen tapawutlanýar. Bu şöhleler bedeniň kislorody özleşdirmegini artdyryp, ýüregiň, böwregiň we beýleki içki agzalaryň işini gowulaşdyrýar. Gelioterapiýa usullary esasan maý aýyndan noýabr aýyna çenli ulanylýar. Howanyň oňaýly şertleri, şypahananyň giň we kölegeli seýilgähi bilen utgaşyp, näsaglar üçin fiziki maşklary ýerine ýetirmekde we dynç almakda tapdyrgysyz şertleri döredýär.
Şypahanada bejeriş maksatly hlorid-sulfatly mineral suw hem ulanylýar. Bu suw 870 metr çuňlukdan çykýar we aşgarly (pH \approx 7,2) hem-de pes minerallaşmasy bilen tapawutlanýar. Ol esasan wannalar we duşlar (Şarko duşy, aýlawly duş) görnüşinde ulanylyp, gan damarlary giňeldýär we madda çalşygyny gowulaşdyrýar.Baýramaly şypahanasy taryhy taýdan we häzirki wagtda hem aşakdaky keselleri bejermekde iň esasy merkez hasaplanýar.
Şypahana ilkinji gezek 1929-njy ýylda klimat bilen bejerýän böwrek sanatoriýasy hökmünde yglan edilipdir. Häzirki wagtda hem bu ugur iň esasy bejeriş ugrudyr.Dowamly diffuz glomerulonefrit (özüniň gipertoniki, peşew we gematuriýaly görnüşlerinde), dowamly nefrit, dowamly piýelonefrit we beýleki peşew ulgamynyň keselleri.Bejeriş netijesinde, organizm üçin zerur bolan belogyň peşew bilen köp mukdarda çykarylmasy kesilýär we böwregiň dikeldiş prosesi gowulaşýar.
1964-nji ýyldan başlap, şypahana ýürek-damar ulgamynyň käbir kesellerini hem bejermäge başlapdyr. Şeýle hem daýanç-hereket ulgamynyň (bogunlaryň we oňurganyň) kesellerini bejermekde uly tejribesi bar. 2010-njy ýylda şypahananyň durky düýpli täzelenip, dünýä ülňülerine laýyk gelýän täze binalar toplumy guruldy.Bir wagtyň özünde 800 adamy kabul etmäge mümkinçiligi bar. Lukmançylyk Enjamlary UZI, EKG, gastroskop we beýleki döwrebap barlag we anyklaýyş enjamlary bilen üpjün edilendir. Fizioterapiýa, owkalama, dermanlyk ösümliklerden taýýarlanan melhem çaýlary hödürleýän Fito-bar, berhiz lukmany tarapyndan düzülen aýratyn nahar sanawlary (restoran). Dynç alýanlar üçin sport meýdançalary (tennis, woleýbol), kitaphana, internet zaly we Gadymy Merwiň taryhy ýadygärliklerine yzygiderli gezelençler guralýar.Baýramaly şypahanasy özüniň taryhy tejribesini, tebigy bejeriş güýjüni (esasanam howa we Gün şöhlesi) we häzirki zaman tehnologiýalaryny birleşdirip, ilatyň saglygyny goramakda we dikeltmekde uly ähmiýete eýe bolan, halkara derejedäki sagaldyş merkezidir.
Mämmedowa Gülnabat
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 101-nji toparynyň talyby
