RU
Ýomut göli — Ýomut türkmen taýpasynyň özboluşly milli nyşany bolup, türkmen halylarynyň iň belli we gyzykly nagyşlarynyň biridir. Ýomutlar, esasan, Hazar deňziniň gündogar kenarlaryna golaý we Etrek jülgesinde ýaşanlykdan, olaryň gölleri çarwa durmuşynyň tebigat bilen baglanyşygyny şöhlelendirýär.Ýomut halylary köplenç has uzynrak we inçeräk görnüşde dokalyp, olaryň gölleri beýleki taýpalaryňkydan aýratyn tapawutlanýar.
Ýomut gölleri, adatça, dörtgyraňly (kwadrat) ýa-da romb şekilli esasy elementlerden durýar. Bu sadarak görnüş, olar göllerine goşýan çylşyrymly içki we daşky bezegleri bilen deňagramlylygy saklaýar.Gölleriň içi bir-birine gapma-garşy taraplara gönükdirilen çyzykly ýa-da gyýakly nagyşlar bilen bezelýär.
Köne Ýomut Göli: Has gadymy hasaplanýar. Köplenç dizaýnyň burçlaryndan çykýan “aýakly” ýa-da “tarakly” şekiller bilen häsiýetlendirilýär, bu bolsa göle hereket we dinamika berýär.
Täze Ýomut Göli: Dörtgyraňly içki nagyşlaryň goşa gyýak çyzyklar bilen haçlaşmagy arkaly döräp, has tanalýan dizaýnlaryň biridir.
Ýomut göli özünde çarwa halkyň durnuklylygyny, erkinligini we ähli kynçylyklara garşy göreşmek ukybyny saklaýar.Durnuklylyk, ýer we maddy baýlyk manysyny berýär. Ýomutlar köplenç atlary we dowarlary bilen meşhur bolany üçin, bu şekil olaryň baýlygyny we ýaşaýyş esasyny nygtapdyr.Köne Ýomut gölündäki “aýaklar” hereketi, çydamlylygy we çaltlygy (bedewiň nyşany) aňladýar. Bu element, köplenç, “at toýnagy” ýa-da “guş aýagy” ýaly tebigatdan alnan we stilizirlenen şekilleri öz içine alýar. Käbir Ýomut halylarynda duş gelýän “Aýnaly göl” dizaýny, Hazar deňziniň kenarlarynda ýaşaýan halkyň suw bilen bolan baglanyşygyny, arassaçylygy we akyl-paýhasy şöhlelendirýär.Teke göli ýaly, Ýomut göli hem, esasan, öý-ojagy betbagtçylyklardan we göz degmeden goramak maksady bilen dokalypdyr.
🎨 Reňk Aýratynlyklary
Ýomut halylary, Teke halylaryna garanyňda, gyzyl reňkiň sarymtrak we goýy goňur öwüşginlerini has giňden ulanmagy bilen tanalýar. Şeýle-de, ak, gök we gara reňkler gölleriň has aýdyň görkezilmegi üçin ulanylýar. Bu reňkler has köp tebigy otlardan we minerallardan alynyp, halynyň ýüňüniň ýumşaklygy bilen sazlaşýar.
Ýomut göli — bu diňe bir taryhy yz däl, eýsem, türkmen zenanlarynyň çeperçilik ussatlygynyň we Çarwa ruhunyň ýaşaýyş ugrundaky mydamalyk göreşiniň hem nyşanydyr.
Rematullaýewa Jennet
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 101-nji toparynyň talyby
