RU
Türkmenistan Garaşsyzlygyny gazanandan soňky döwürde, ýurduň binagärlik pudagy ägirt uly galkynyş döwrüni başdan geçirdi. Häzirki zaman Türkmen binagärligi, diňe bir milli taryhyň we däpleriň çuňňur köklerini däl, eýsem, dünýäniň öňdebaryjy gurluşyk tehnologiýalaryny we dizaýn ýörelgelerini özleşdirip, ajaýyp sepgitlere ýetdi.
Türkmen binagärliginiň dünýä derejesindäki abraýy diňe bir uly göwrümli gurluşyklaryň sany bilen däl, eýsem, olaryň halkara ykrar edilmegi we Gines bütindünýä rekordlar kitabyna girmegi bilen hem tassyklanýar.Aşgabat şäheri — iň uly ak mermerli binalar toplumy hökmünde dünýäde ykrar edilýär.Aşgabadyň şäher merkezindäki binalaryň ak mermer bilen örtülmegi boýunça Gines rekordyny goýmagy, türkmen binagärliginiň dünýäde çeper we estetiki aýratynlygy bilen tapawutlanýandygyny görkezdi.Şeýle hem, Türkmenistanyň binagärlik desgalary, meselem, “Älem” medeni-dynç alyş merkezindäki ägirt uly “Ýyldyz” tekeri we Oguzhan köşkler toplumynyň baş suw çüwdürimler toplumy ýaly birnäçe täsin binalar we desgalar bilen Gines rekordlary kitabyna girizildi.
Türkmenistanda iri taslamalary durmuşa geçirmek üçin dünýäniň öňdebaryjy gurluşyk we dizaýn kompaniýalary bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk edilýär.Esasan hem Türkiýeden we Ýewropadan kompaniýalar bilen bilelikde işlemek tejribesi, milli binagärligiň häzirki zaman gurluşyk ülňülerini, howpsuzlygyny we ekologiýa talaplaryny özleşdirmegine ýardam etdi. Halkara hyzmatdaşlyk netijesinde gurlan desgalar (mysal üçin, Halkara howa menzilleri, Olimpiýa şäherçesi) iň ýokary dünýä standartlaryna laýyk gelýär.Türkmen binagärliginiň häzirki zaman dizaýny, üç esasy sütüniň—milli ruhyň, funksionallygyň we innowasiýalaryň—birleşmesinden ybaratdyr.
Häzirki zaman binalarynda milli sungat we medeniýet elementleri çeperçilik bilen utgaşdyrylýar.
Binanyň daşky we içerki bezeglerinde türkmen haly we keşde nagyşlary, şeýle hem Oguz hanyň ýyldyzy (sekizburçluk) ýaly milli simwollar ulanylýar. Bu, binanyň diňe bir funksional däl, eýsem, çeper keşpli bolmagyny üpjün edýär.Binalar, esasan-da, döwlet edaralary we esasy medeni merkezler uly, belent we görnükli gurluşlar bolup, Türkmenistanyň Garaşsyzlyk ruhuny we kuwwatyny beýan edýär.
Arkadag şäheriniň taslamasy bu pudakdaky iň uly gazananlaryň biridir.Arkadag şäheriniň binalarynda ulanylan “akylly öý”, “akylly ulag” we energiýa tygşytlaýjy ulgamlar, binagärligiň diňe estetika däl, eýsem, ekologiýa we energiýa netijeliligine uly üns berýändigini görkezýär.Gün panelleri we ýel generatory ýaly gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleriniň binalara integrasiýasy, dünýäniň iň möhüm ekologik tendensiýalarynyň biri bolan “ýaşyl gurluşygyň” türkmen binagärligine aralaşandygyny görkezýär.Täze binalar iň täze gurluşyk materiallary we seýsmik durnuklylyk tehnologiýalary ulanylyp gurulýar, bu bolsa binalaryň iň ýokary howpsuzlyk talaplaryna laýyk gelmegini üpjün edýär.
Netijede, Türkmen binagärligi, öz milli ruhuny we taryhy mirasyny gorap saklamak bilen bir hatarda, dünýäniň iň täze tehnologik we dizaýn ýörelgelerini özleşdirip, diňe bir Merkezi Aziýa üçin däl, eýsem, bütin dünýä üçin döwrebap we täsin binalaryň nusgasyny döredýär.
Kakabaýewa Ogulşirin
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 106-njy toparynyň talyby
