RU
Bitaraplyk (Neutrality) — bu döwletiň halkara gatnaşyklarda harby-syýasy bloklara goşulmazlygyny, harby çaknyşyklara gatnaşmazlygyny we parahatçylygy öňe sürmek üçin diplomatik tagallalary etmegini göz öňünde tutýan halkara hukuk ýagdaýydyr.Türkmenistan 1995-nji ýyldan bäri dünýäde resmi taýdan ykrar edilen hemişelik Bitaraplygy bolan ýurtlaryň biri bolup durýar.
Taryhy Senesi 1995-nji ýylyň 12-nji dekabrydyr. Türkmenistanyň bu Bitaraplyk statusy Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) Baş Assambleýasynyň ýörite Karary bilen kabul edildi. Bu Karara BMG-niň 185 döwleti goldaw berdi, bu bolsa Bitaraplygyň dünýäde giňden ykrar edilendigini görkezýär.Bitaraplyk statusy Türkmenistanyň Konstitusiýasynda berkidilendir.
Türkmenistanyň Bitaraplyk syýasaty aşakdaky esasy ýörelgeler bilen häsiýetlendirilýär:
Goşulyşmazlyk: Döwlet harby-syýasy bileleşiklere, bloklara we harby alyş-çalyşlara goşulmaýar.
Goranyş Häsiýeti: Ýurduň harby doktrinasy diňe goranyş maksatlydyr.
Parahatçylyk Diplomatýasy: Türkmenistan gapma-garşyklaryň öňüni almak we olary parahatçylykly ýol bilen çözmekde işjeň hereket edip, BMG-niň Merkezi Aziýada öňüni alyş diplomatýasynyň merkezini döretmegi goldaýar.
Ynsanperwerlik: Bitaraplyk içerki we daşarky syýasatda ynsanperwerlik we hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgelerine esaslanýar.
Bitaraplyk Türkmenistan üçin wagtlaýyn status däl-de, hemişelik ýörelgedir.2015-nji ýylda BMG-niň Baş Assambleýasy Bitaraplygyň 20 ýyllygy mynasybetli ýene bir gezek Karar kabul edip, ýurduň statusyny tassyklady.2020-nji ýylda BMG-niň Baş Assambleýasy Bitaraplygyň ähmiýetini has-da nygtamak üçin 12-nji dekabry “Halkara Bitaraplyk güni” diýip yglan etdi.
Bitaraplyk diňe daşary syýasat däl, eýsem, içerki durnuklylygyň we ösüşiň hem esasy binýadydyr.
Syýasy Durnuklylyk Bitaraplyk ýurtda syýasy durnuklylygy we howpsuzlygy üpjün edýär.
Ykdysady Ösüş Bu status halkara söwda we ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin amatly şert döredýär (Energetika, ulag we logistika taslamalary).
Ynsanperwerlik Ulgamy Bitaraplyk ýörelgeleri saglyk we bilim ulgamlarynyň halkara standartlara laýyk ösmegine we ähli raýatlar üçin elýeterli bolmagyna ýardam berýär.
Atajanow Arslan
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 108-nji toparynyň talyby
