Kiçi Gyz Gala

Kiçi Gyz Gala hem Uly Gyz Gala ýaly, Türkmenistanyň Daşoguz welaýatyndaky Köneürgenç taryhy-medeni goraghanasynyň çäginde ýerleşýär. Ol ululygy boýunça kiçi bolsa-da, Köneürgenjiň taryhynda we arhitektura mirasynyň öwrenilmeginde uly ähmiýete eýedir.Kiçi Gyz Gala, Merkezi Aziýanyň orta asyr küşk arhitekturasynyň aýratyn nusgasy bolup durýar.

Galanyň gurluş döwri Uly Gyz Galanyňkydan azajyk soňraky döwre — takmynan XI-XII asyrlara — degişli edilýär. Bu, Köneürgenjiň iň gülläp ösen döwrüdir.Uly Gyz Gala ýaly, Kiçi Gyz Gala hem ýokary gatlakdaky adamyň ýa-da hökümdaryň maşgalasynyň ýaşaýyş jaýy hem-de gorag nokady (küşgi) bolup hyzmat edipdir. Ol Uly Gyz Gala bilen bilelikde şäheriň goranyş ulgamynyň bir bölegi bolupdyr.Onuň Uly Gyz Galadan has kiçi we beýik dälligi sebäpli “Kiçi Gyz Gala” diýlip atlandyrylmagy ähtimal.

​Kiçi Gyz Galanyň gurluşy Uly Gyz Galanyňkyny ýatladýar, ýöne has kiçi göwrümde we käbir üýtgeşik elementler bilen. Ol hem esasan silindr görnüşli bolup, töwerekleýin diwar bilen berkidilen. Ýöne Uly Gyz Galadan tapawutlylykda, onuň galyndylary has pes we has köp ýykylan ýagdaýda saklanyp galypdyr.Esasy gurluş materialy çig kerpiç bolup, goraglylyk üçin bişen kerpiç ulanylypdyr.

Kiçi Gyz Gala hem Uly Gyz Gala ýaly, Orta Aziýa arhitekturasyna mahsus bolan kör-kemarly (gofrirlenen) diwarlara eýedir.Bu, diwarlaryň daşky tarapynyň gezekleşýän ýarym-silindr we gönüburçly çykgytlardan durýandygyny aňladýar. Bu usul gurluşa estetiki gözellik bermekden başga-da, ýokarda agzalyşy ýaly, goraglylygy we seýsmiki durnuklylygy ýokarlandyrmak üçin ulanylypdyr.

Arheologiki gazuw-agtaryş işleri onuň içinde ýaşaýyş we hojalyk maksatly otaglaryň we geçelgeleriň bolandygyny görkezýär.Galanyň diwarlary gorag we temperatura izolýasiýasy üçin örän galyňdyr.Kiçi Gyz Gala Köneürgenjiň taryhyny öwrenmekde aýratyn orun eýeleýär.

​ Uly we Kiçi Gyz galalarynyň deňeşdirilmegi, Horezmşalar döwründe küşg gurluşyklarynyň arhitektura usullarynyň nähili ösendigini we ulanylandygyny subut edýär.Bu ýadygärlikler Köneürgenjiň baý we gymmatly gatlagynyň ýaşaýyş şertlerini we goranyş strategiýalaryny görkezýär.Kiçi Gyz Gala häzirki wagtda Köneürgenç goraghanasynyň esasy böleklerinden biridir.

​Uly Gyz Gala bilen birlikde, bu ýadygärlik hem 2005-nji ýylda ÝUNESKO-nyň Bütindünýä Miras Sanawyna girizildi.Uly Gyz Gala garanyňda, Kiçi Gyz Gala has köp zaýalanan ýagdaýda galdy. Şeýle-de bolsa, onuň galyndylary we kör-kemarly diwarlarynyň bölekleri häzirki döwrüň adamlaryna taryhyň çuňlugyny duýmaga mümkinçilik berýär.

​Kiçi Gyz Gala, Uly Gyz Galanyň golaýynda ýerleşmek bilen, Köneürgenjiň taryhy galalarynyň we goranyş binagärliginiň doly suratyny döredýär. Ol beýleki ýadygärlikler bilen birlikde, Türkmenistanyň geçmişiniň sungatynyň we inženerçiliginiň gymmatly mirasydyr.

Agamyradowa Ogulgözel

Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 109-njy toparynyň talyby