RU
Türkmen Halysynyň Milli Muzeýi (Aşgabatda ýerleşýär) – bu diňe bir adaty sergi jaýy däl-de, eýsem, türkmen halkynyň taryhynyň, medeniýetiniň we kalbynyň esasy bölegini saklaýan mukaddes mekandyr. Ol türkmen halyçylyk sungatynyň dünýä derejesindäki ähmiýetini görkezýän iň iri we iň möhüm merkezdir.Muzeýiň esaslandyrylmagy türkmen döwletiniň milli gymmatlyklara goýýan uly hormatyny görkezýär.
Muzeý 1993-nji ýylda döredilip, 2008-nji ýylda häzirki zaman binagärlik talaplaryna laýyk gelýän, milli ruhdaky täze binada açyldy. Bu bina Aşgabadyň merkezinde ýerleşýär we daşky görnüşi bilen hem gelýänleri haýran galdyrýar.Esasy maksat — asyrlaryň dowamynda el bilen dokalan türkmen halylaryny we haly önümlerini toplamak, ylmy taýdan öwrenmek, gorap saklamak we halkara derejesinde wagyz etmek.
Muzeý Türkmenistana gelýän daşary ýurtly syýahatçylar üçin iň esasy “Görmeli ýerleriň” biridir, sebäbi ol türkmen medeniýetiniň ähli çuňlugyny görkezýär.Muzeýiň sergisi halyçylyk sungatynyň döreýşinden tä häzirki döwre çenli bolan ösüş ýoluny görkezýär.
Muzeýde türkmenleriň iň gadymy haly däplerini tassyklaýan gymmatly tapyndylar bar.Muzeýde XVII–XIX asyrlara degişli bolan seýrek halylar saklanýar. Bularyň arasynda, yssy howada saklanmagy kyn bolan we ýokary ussatlyk bilen dokalan köp sanly kiçi haly önümleri bar. Eksponatlar halyçylyk sungatynyň nähili kemala gelendigini we her bir halynyň belli bir döwre we taýpa degişli aýratynlyklaryny öwrenmäge mümkinçilik berýär.Muzeýiň iň meşhur we Guinnessiň Rekordlar kitabyna giren bölegi, bu ýerde saklanýan uly göwrümli halylardyr.
Muzeýde saklanýan (ýa-da bu ýere getirilen) “Türkmenbaşynyň Altyn Asyry” we beýleki uly halylar Gündogar sungatynyň iň uly nusgalarydyr. Olaryň ölçegi käbirinde 301 inedördül metrden hem geçýär. Uly halylar, köplenç, milli baýramçylyklar we dabaraly pursatlar üçin ýörite dokalyp, halkyň agzybirligini aňladýar.
Muzeýiň esasy aýratynlygy, bäş welaýatyň (we esasy taýpalaryň) haly gölleriniň we nagşlarynyň aýratynlyklaryny jikme-jik görkezmegidir.Muzeýe gelýänler, her bir halynyň diňe bir gözellik däl, eýsem, taryh we kartografiýa ýaly, her bir taýpanyň we sebitiň taryhy ýerleşişini, ykdysadyýetini we ruhuny özünde saklaýandygyna göz ýetirýärler.
Muzeý diňe bir sergi jaýy bolman, eýsem, halynyň dörediliş prosesini we onuň türkmen durmuşyndaky ähmiýetini görkezýär.Muzeýde haly dokalýan enjamlar we köne usullar görkezilýär. Bu, halynyň näderejede agyr zähmetiň we ussatlygyň netijesidigi barada maglumat berýär.Muzeýde her ýyl Türkmen Halysynyň Baýramy dabaraly bellenilip geçilýär. Bu baýram halyçylygyň milli miras hökmünde ähmiýetini has-da artdyrýar.
Türkmen Halysynyň Milli Muzeýi – bu türkmen halkynyň medeni genofondynyň aýdyň mysalydyr. Ol diňe bir geçmişi goraman, eýsem, halynyň sungatynyň geljekde hem ösmegi üçin ylham berýän, ýagty we ruhy merkeze öwrüldi. Her bir haly, türkmen zenanlarynyň çydamlylygynyň, estetik duýgusynyň we ýurduň tebigatyna bolan çäksiz söýgüsiniň beýanydyr.
Gurbanmyradow Döwletgeldi
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 109-njy toparynyň talyby
