RU
Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat we beýleki şäherler soňky onýyllyklarda düýpgöter özgerdi. Milli binagärlik sungaty, taryhy däpleri we häzirki zaman inženerçiligini utgaşdyryp, ýurduň täze galkynyşynyň we ösüşiniň aýdyň nyşanyna öwrüldi.Türkmenistanyň binagärlik galkynyşynyň merkezi, elbetde, Aşgabat şäheridir.Aşgabat, Guinnessiň Rekordlar kitabyna “Ak mermerli binalaryň iň köp jemlenen şäheri” hökmünde girizildi. Bu ak mermer, şähere arassalyk, asyllylyk we dabaraly görnüş berýär.
Paýtagtda gysga wagt içinde gurlan halkara derejeli binalar — iri döwlet edaralary, kongres merkezleri, kaşaň myhmanhanalar we muzeýler — ýurduň ykdysady kuwwatyny we geljege bolan ynamyny görkezýär. Mysal üçin, “Oguzhan” Köşk toplumy we “Bagtyýarlyk” köşkleri döwrüň ruhuny özünde jemleýär.Türkmen binagärleri täze binalary taslarlamakda diňe bir döwrebap tendensiýalary ulanman, eýsem, milli mirasymyzy hem işjeň goşýarlar.
Köneürgençdäki Gutlug Timuryň minarasy ýa-da Nusaýdaky galalaryň elementleri häzirki zaman binalarynyň diwarlarynda we gümmezlerinde (kupollarynda) gaýtalanýar.Täze binalaryň daşky bezeginde we içki dizaýnynda Türkmen halylarynyň we gobelenleriniň gölleri (aýratyn-da Ahal, Ýomut, Teke nagşlary) giňden ulanylýar. Bu, her bir binanyň diňe bir gurluş däl, eýsem, milli şahsyýetiň nyşany bolmagyny üpjün edýär.Türkmen tebigatyny we asmany aňladýan mawy, firýuza (türkiz) we ýaşyl reňkler köp binalaryň bezeginde esasy orny eýeleýär.
Galkynyş döwrüniň binagärligi diňe bir dolandyryş binalary bilen çäklenmeýär; ol ilatyň durmuş hilini ýokarlandyrmaga gönükdirilendir.Aşgabatda Aziýa oýunlary (2017) üçin gurlan Olimpiýa Şäherçesi – bu, binagärlik we inženerçilik babatda sebitde iň iri we iň täsin taslamalaryň biridir. Aýratyn-da, onuň açyk we ýapyk sport meýdançalarynyň kämil gurluşy haýran galdyrýar.Ýurduň ähli welaýatlarynda gurlan täze, döwrebap keselhanalar we saglyk merkezleri ynsan saglygyna berilýän ähmiýeti görkezýär.
Ahal welaýatynda döredilen täze, akylly şäher Arkalyň binagärligi, ekologiki arassa we sanly tehnologiýalary utgaşdyrýan innowasion şähergurluşyk syýasatynyň aýdyň mysalydyr.Häzirki zaman türkmen binagärçiligi energiýa tygşytlaýjylyk we ekologiki durnuklylyk ýörelgelerini öz içine alýar.
Şäherlerde, aýratyn-da Aşgabatda, ýaşaýyş jaýlarynyň daş-töwereginde giň kölegeli seýilgähler we dynç alyş zolaklary döredilýär.
Käbir täze gurluşyk taslamalarynda alternatiw energiýa çeşmeleri, ýagny Gün panelleri we ýel turbinalary ulanylýar. Bu, ýurduň tebigy baýlyklaryny tygşytly ulanmak syýasatynyň binagärlikde beýanydyr.
Türkmenistanyň binagärlik sungaty, özüniň taryhy mirasyny “ak mermer” we “altyn” reňkler bilen utgaşdyryp, ýurduň Täze Galkynyşynyň güýjüni beýan edýär. Her bir täze bina, Türkmenistanyň parahatçylyk, abadançylyk we dünýä bilen açyk gatnaşyk ýörelgelerini gorajak geljekki ösüşiniň ak ýoly hökmünde kabul edilýär.
Nepesow Ýazmuhammet
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 109-njy toparynyň talyby
