Bitaraplyk – Täze Eýýamyň Parasady

​Bitaraplyk – Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň esasyny düzýän, dünýäniň ähli döwletleri bilen özara hormat we hyzmatdaşlyk esasynda gatnaşyklary gurnamaga gönükdirilen ykdysady, syýasy we ynsanperwerlik pelsepesidir. Türkmenistanyň Bitaraplyk statusy 1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynda Birleşen Milletler Guramasy (BMG) tarapyndan ykrar edildi we bu status ýurduň Täze Eýýamynyň Parasady hökmünde yglan edildi.Bitaraplyk, Türkmenistan üçin diňe bir halkara hukuk statusy däl, eýsem, uzak möhletli durnuklylygyň we ösüşiň strategiýasydyr.

Bitaraplyk, Türkmenistanyň harby-syýasy bloklara gatnaşmazlygyny, öz territoriýasynda daşary ýurt harby bazalaryny ýerleşdirmezligini we çaknyşyklarda tarap tutmazlygyny aňladýar. Bu ýagdaý, ýurduň howpsuzlygyny üpjün edýär we Merkezi Aziýa sebitinde durnuklylygy saklamaga ýardam berýär.Bitaraplyk syýasaty Türkmenistana halkara derejede parahatçylyk düzüji we araçy hökmünde çykyş etmäge mümkinçilik berýär. Aşgabat köp gezek sebitdäki gapma-garşyklary (meselem, Owganystan meselesi) çözmek üçin gepleşikler meýdançasy bolup hyzmat etdi. Bu, ýurduň halkara abraýyny artdyrýar we onuň daşary syýasatynyň ynsanperwerlik ugruny görkezýär.Türkmenistanyň Bitaraplygy oňyn (pozytiw) häsiýetlidir. Bu, ýurduň ýapyk ýagdaýda galmagyny däl-de, eýsem, BMG, ÝHHG (Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy) we beýleki halkara guramalar bilen işjeň hyzmatdaşlyk etmegini, ählumumy meseleleri çözmekde öz goşandyny goşmagyny aňladýar.

​Bitaraplyk statusy, Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň durnukly ösmegi üçin esasy binýat bolup hyzmat edýär.Bitarap we durnukly syýasy gurşaw, daşary ýurt maýadarlary üçin ýurda maýa goýumlaryny goýmaga ygtybarly şertleri döredýär. Uruş howpunyň ýoklugy we syýasy garaşsyzlyk, uzak möhletli ykdysady taslamalary durmuşa geçirmäge mümkinçilik berýär.Türkmenistanyň uly tebigy gaz gorlary Bitaraplyk syýasaty bilen utgaşyp, uly transmilli taslamalaryň durmuşa geçirilmegine kömek edýär. Meselem, TAPI (Türkmenistan-Owganystan-Päkistan-Hindistan) gaz turbasy ýaly taslamalar, Bitaraplyk ýörelgeleriniň esasynda, ähli gatnaşyjy ýurtlaryň ykdysady bähbitlerini deň derejede göz öňünde tutmak arkaly amala aşyrylýar.

​Bitaraplyk, Türkmenistanyň esasy halkara ulag we tranzit çatrygy hökmünde ösmegine ýardam berýär. Ýurt, Ýewropa we Aziýa arasynda ulag we aragatnaşyk köprülerini döretmek boýunça halkara başlangyçlary yzygiderli öňe sürýär.Bitaraplyk diňe bir döwletiň daşky syýasaty däl, eýsem, türkmen halkynyň ruhy-ahlak gymmatlyklarynyň täze eýýamdaky beýanydyr.

​Bitaraplyk syýasaty, türkmen halkynyň tebigatynda bolan parahatçylyk söýüjilik, myhmansöýerlik we goňşuçylyk gatnaşyklaryna hormat ýaly asylly ýörelgeleri öz içine alýar. Bu, Bitaraplygyň diňe bir syýasy däl, eýsem, milli aň-düşünjäniň aýrylmaz bölegidigini görkezýär.Bitaraplyk Türkmenistana sebit we global ynsanperwerlik wezipesini ýerine ýetirmäge mümkinçilik berýär. BMG we onuň edaralary bilen hyzmatdaşlykda amala aşyrylýan ynsanperwerlik kömekleri we bilim, saglyk goraýyş ulgamlaryndaky hyzmatdaşlyk, Bitaraplygyň açyklygyny we kömek etmäge taýýarlygyny tassyklaýar.

​Bitaraplyk – Türkmenistanyň Täze Eýýamynyň Parasady bolup, ol syýasy durnuklylygy, ykdysady ösüşi we halkara ynsanperwerlik hyzmatdaşlygyny üpjün edýän esasy filosofiýadyr. 30 ýyl golaý wagt bäri bu

Karaýewa Aýtäç

Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 113-nji toparynyň talyby