RU
Türkmen halkynyň ruhy dünýäsini we asyrlaryň aşa toplanan medeni baýlygyny iň doly beýan edýän zatlaryň biri — bu mukamyň yşygydyr. Mukam, ýagny aýdym-saz, diňe bir sungat görnüşi bolman, eýsem, milletiň taryhyny, duýgularyny we filosofiýasyny özünde jemleýän güýçli ruhy çeşmedir.Türkmen mukamy gadymy kerwen ýollaryndan we goňşy medeniýetlerden täsirlenip, özüniň milli özboluşlylygyny saklap galan seýrek sungatdyr.
Türkmen aýdym-sazynyň esasy guraly, iki tarly dutardyr. Dutar diňe bir saz guraly bolman, eýsem, türkmen dessançylyk däbiniň we bagşyçylyk sungatynyň nyşanydyr. Onuň ýakymly we syrly sesi, adam ruhunyň inçeliklerini beýan edipdirler.Bagşylar we sazandalar müňýyllyklaryň dowamynda halkyň taryhy ýatyny gorap gelipdirler. Olar diňe aýdym aýtman, eýsem, dessanlary, taryhy wakalary we ahlak ýörelgelerini nesillere ýetirijiler bolup hyzmat edipdirler.Türkmen mukamy köplenç tebigatyň gözelligini, söýgini, ýeňilmez ruhy we Watana bolan söýgini wasp edýär. Şonuň üçin her bir mukamda uly duýgular we çuň many gizlenendir.
Garaşsyzlyk ýyllarynda we Bagtyýarlyk döwründe milli mukamyň yşygy has-da ösdürildi we kämilleşdirildi.Türkmenistanyň döwlet syýasaty milli aýdym-saz däplerini goramaga we ösdürmäge gönükdirilendir. Biziň dutar çalmak sungatymyz we dessanlarymyz UNESCO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna goşuldy. Bu, mukamyň dünýä derejesinde ykrar edilendigini görkezýär.Ýaş kompozitorlar we sazandalar nusgawy mukamlary täze, häzirki zaman saz gurallarynyň we aranjmanlarynyň kömegi bilen täzeden janlandyrýarlar. Bu, gadymy sungatyň ýaşlaryň arasynda has meşhur bolmagyna ýardam edýär.Türkmen sazandalar we aýdymçylar halkara festivallarda we bäsleşiklerde üstünlikli çykyş edýärler. Mukamyň yşygy, Türkmenistanyň parahatçylykly we medeni açyk döwlet hökmünde dünýäde tanalmagyna ýardam edýär.
Mukam diňe bir diňleýjiniň ruhuny galkyndyrman, eýsem adamlary, hatda dürli halklary hem birleşdirýän güýçdür.Toýlarda, baýramçylyklarda, döwlet derejesindäki dabaralarda mukam esasy orny eýeleýär. Ol dabaranyň manysyny çuňlaşdyrýar we adamlaryň duýgudaşlygyny artdyrýar. Mukam adamlara kyn pursatlarda teselli berýär, ruhlandyrýar we milli buýsanç duýgusyny kemala getirýär.
Mukamyň yşygy Türkmenistan atly beýik Watanyň kalbyndan çykýan ýagtylykdyr. Ol taryhdan geljege uzap gidýän, medeni mirasy gorap saklaýan we häzirki zaman ruhuny şöhlelendirýän ebedi çeşmedir. Türkmenistan şol mukamyň sesi bilen dünýäniň ähli halklaryny parahatçylyga we dostluga çagyrýar.
Allamyradowa Gülöwser
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 115-nji toparynyň talyby
