RU
Maksada laýyklyk (Purpose) – bu durmuşyňyzda manynyň we ähmiýetiň bardygy baradaky duýgydyr. Ýaponlar bu düşünjäni “Ikigai” (ýaşaýyş sebäbi) diýip atlandyrýarlar. Ylmy barlaglar, durmuş maksady bolan adamlaryň diňe bir has bagtly däl-de, eýsem, fiziki taýdan has sagdyn we has uzak ýaşaýandygyny tassyklaýar. Saglyk we maksat, bir-birini goldaýan aýrylmaz jübütlerdir.Maksada eýe bolmak, adamyň öz saglygyna seretmegi üçin iň güýçli içki motiwasiýa (höwes) bolup durýar. Eger sizde uly bir taslama, maşgala borçlary ýa-da jemgyýete berjek goşandyňyz bar bolsa, sagdyn bolmak zerurlygyna has ýokary ähmiýet berýärsiňiz. “Men bu maksada ýetmek üçin gowy ýagdaýda bolmaly” diýen pikir, yzygiderli maşk etmäge, sagdyn iýmitlenmäge we ýeterlik uky almaga itergi berýär.
Durmuş maksadynyň aýdyňlygy, wagtlaýyn lezzet berýän, ýöne uzyn möhletde saglyga zyýan berýän endiklerden (aşa köp içmek, temmäki çekmek we ş.m.) gaça durmaga kömek edýär.Maksada laýyklyk duýgy durnuklylygyny berkitýän güýçli psihologiki serişdedir. Barlaglar, durmuş maksady ýokary bolan adamlarda stres gormony bolan kortizolyň derejesiniň pesdigini görkezýär. Maksatly adamlar kynçylyklary şahsy krizis hökmünde däl-de, uly ýoluň bir bölegi hökmünde görýärler, bu bolsa stresiň organizme ýetirýän ýaramaz täsirini azaldýar.Maksatlylyk, adamlara şowlusyzlyklardan soň has çalt dikelmukine kömek edýär. Eger sizde uly bir maksat bar bolsa, kiçijik şowlusyzlyklar sizi duruzmaýar. Bu duýgy çeýeligi (emotional resilience) akyl saglygy üçin örän ähmiýetlidir.Maksatly ýaşamak, diňe bir duýgy däl, eýsem, biologiki we kognitiw derejede hem ömrüň uzalmagyna täsir edýär.Käbir ylmy çaklamalar, maksada laýyklygyň hromosomalarymyzyň uçlaryny goraýan telomerleriň gysgalmagyny haýalladýandygyny öňe sürýär. Telomerleriň uzynlygy biziň biologiki ýaşymyzyň esasy görkezijisidir.Ýaşuly adamlaryň arasyndaky barlaglar, durmuş maksady bolanlaryň akylyň kesellerine (mysal üçin, Altsgeýmer keseliniň başlangyjyna) garşy has durnuklydygyny görkezýär. Maksat, beýniniň işjeň we hyzmatdaşlykda bolmagyna itergi berýär. Uzak ýaşaýan ýerlerde (Gök Zolaklar) ýaşaýan adamlaryň ählisinde umumy bir zat bar: olar ýaşlaryna garamazdan, günde turmaga we jemgyýete goşant goşmaga mejbur edýän maksada eýe bolýarlar.
Maksat, hökman bütin dünýäni üýtgetmek bolmaly däl. Ol şahsy we manysyny bermeli. Maksadyňyz, kynçylyklara garamazdan siziň hereket etmegiňizi talap edýän zat bolmalydyr. Saglyk we Maksada Laýyklyk, durmuşyň hilini we uzynlygyny kesgitleýän esasy filosofik baglanyşykdyr. Durmuş maksadyna eýe bolmak, stresi azaldýar, sagdyn endikleri güýçlendirýär we biziň biologiki ulgamymyzy goramaga kömek edýär. Sagdyn ýaşamak üçin, diňe bedeni däl, eýsem, ruhy hem “näme üçin” ýaşaýandygyna ynanmak möhümdir.
Kakabaýew Çaryýarmuhammet
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 115-nji toparynyň talyby
