RU
Dutar, asyrlaryň dowamynda türkmen ruhunyň we medeniýetiniň iň esasy simwoly bolup galdy. Häzirki wagtda, globalizasiýa we sanly tehnologiýalaryň döwründe, bu iki tarly gural diňe bir muzeý eksponaty ýa-da adaty däpleriň bölegi däl, eýsem, täze medeni innowasiýalaryň esasy çeşmesi bolup hyzmat edýär. Dutar häzirki zaman türkmen sungatynyň merkezinde durup, hem geçmişi sarpalaýar, hem-de geljegi gurýar.Häzirki zaman ýaş kompozitorlary we aýdymçylary dutaryň sesini adaty çäklerden çykarmagy başarýarlar.
Dutaryň sazy häzirki zaman pop, rok, jaz, hatda elektron saz (EDM) bilen garyşdyrylyp, täze, global dinleýjiniň gyzyklanmasyny çeken fýužen (syntez) eserleri döredilýär. Bu, gadymy mukamy täze ritmler bilen birleşdirip, ony ýaş nesle has ýakynlaşdyrýar. Dutar klassiki saz gurallary (skripka, fortepiano) bilen bilelikde halkara derejeli kamera orkestrlerinde we konsertlerde ýerine ýetirilýär. Bu, dutaryň diňe halk guraly däl-de, eýsem, ýokary derejeli professional saz guraly hökmünde kabul edilmegine ýardam edýär.
Dutar, sanly tehnologiýalar arkaly öz ömrüni uzaldyp, bütin dünýä ýaýradyldy. Internet arkaly dutar çalmagy öwredýän wirtual sapaklar we resurslar peýda boldy. Bu, dutar sungatynyň geografiýa çäklerinden çykyp, daşary ýurtlardaky türkmenler we medeniýete gyzyklanýan daşary ýurtlylar üçin elýeterli bolmagyny üpjün etdi.Dutar we bagşyçylyk sungaty häzirki döwürde ylmy barlaglaryň we professional bilimiň obýektine öwrüldi.Türkmenistanyň milli konserwatoriýasynda dutar kafedrasynyň bolmagy, bu sungatyň professional we ylmy esasda öwrenilýändigini görkezýär. Talyp bagşylar diňe bir adaty usuly däl, eýsem, saz teoriýasyny we kompozisiýany hem özleşdirýärler.2015-nji ýylda türkmen dutar ýasamak senetçiligi we ony çalmak sungaty ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizildi. Bu ykrar, dutaryň ähmiýetini diňe bir milli däl, eýsem, umumadamzat gymmatlygy hökmünde tassyklaýar.
Dutar, halkara gatnaşyklarda Türkmenistanyň medeniýetini tanyşdyrmak üçin möhüm diplomatik gurala öwrüldi.Türkmen dutarçylary yzygiderli halkara medeni festiwallara we forumlara gatnaşýarlar. Olar özboluşly sazyny we çykyşlaryny görkezmek bilen, Türkmenistan barada pozitiw halkara ymažy döretmäge kömek edýärler.Dutar, global medeniýet meýdanynda Türkmenistanyň özboluşly milli aýratynlygyny nygtamaga ýardam edýär. Ol, daşky täsirlere garamazdan, milletiň taryhy köklerini saklap bilýändigini subut edýär.
Häzirki döwürde dutar – bu gadymy saz guraly, innowasiýalaryň we milli özboluşlygyň kesişýän nokadydyr. Ol hem geçmişe hormat goýýar, hem-de täze tehnologiýalary we sungat formalaryny öz içine alýar. Dutar häzirki zaman türkmen ýaşlarynyň elinde öz beýik mukamyny dünýä ýaýyp, milli ruhy baýlygyň ebedi dowam etjekdigini görkezýär.
Mämiýew Güýçgeldi
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 116-njy toparynyň talyby
