RU
Gar – bu diňe bir sowuk howa ýa-da gyş möwsüminiň alamaty däl. Ol, mikroskopik derejede, Älemiň iň haýran galdyryjy geometrik sungat eserlerinden biridir. “Gar Gabyklarynyň owadan Geometriýasy we Tämizlik Simwoly.su” atly taslama bolsa, şol gözelligi we onuň medeni manysyny öwrenmäge bagyşlanan platforma bolup bilerdi.Gar gabyklarynyň her biriniň özboluşly we aýratyn bolmagy, asyrlarboýy alymlary haýran galdyryp gelýän bir hadysadyr.
Bütin dünýäde ähli gar gabyklarynyň diňe alty burçly (gonsiň) gurluşa eýe bolmagy tebigat kanunlarynyň iň esasy mysalydyr. Bu, suw molekulalarynyň (H_2O) buz gaty görnüşine geçende, iň durnukly gurluşy (gonsiň kristal toruny) emele getirýändigi bilen düşündirilýär.Gar gabyklary bulutdan aşak düşýän mahaly, her biri öz beýikliginde, temperaturada we çyglylykda aýlanýar. Bu üýtgeýän şertler, her bir gabygyň alty sany şahajygy üçin dürli ösüş taryhyny döredýär. Şonuň üçin, iki sany doly meňzeş gar gabygyny tapmak mümkin däl diýen ýalydyr. Gar gabyklary diňe ýyldyzjyk görnüşinde däl, eýsem sütünler, plastinalar we igsiler görnüşinde-de bolýarlar. Olaryň haýsy görnüşiň emele gelýändigi howanyň takyk temperaturasyna we çyglylygyna baglydyr.
Türkmen medeniýetinde we dünýä edebiýatynda gar gabyklary diňe bir meteorologik hadysa däl, eýsem çuňňur simwolik manyny hem göterýär.Gar, ak reňki we täze ýagandygy sebäpli, köplenç tämizligiň, günäsizligiň we täze başlangyçlaryň simwoly hökmünde kabul edilýär. Gyş gijeleri ýagan garyň ähli kemçilikleri ýapyp, dünýäni tämizleýändigine ynanýarlar.Gar gabygynyň gysga ömrüniň dowamynda emele gelen iň kämil geometriýasy, ýaşaýşyň we gözelligiň geçijiligini aňladýar. Ol, iň kyn şertlerde-de ajaýyp sungaty döredip bolýandygyny görkezýär.
Gar gabyklary, tebigatyň iň kiçi böleklerinde-de iň uly ylmy we estetiki kämilligiň bardygyny görkezýär. Bu, türkmen ýaşlarynyň tebigatda we ylymda gözelligi tapmak üçin ylham alyp biljek möhüm temadyr.
Baýramow Merdan
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 119-njy toparynyň talyby
