RU
«Tebigatyň we tehnologiýanyň baglanyşygy» — bu häzirki zaman dünýäsiniň iň esasy we iň gyzykly temalarynyň biridir. Öňler tehnologiýa we tebigat biri-birine garşy duran güýçler hökmünde görülýän bolsa (senagatlaşma we ekologiýa), şu günki gün olar sarsmaz bir bitewilige öwrülýärler
Inženerler we dizaýnerler iň kämil çözgütleri köplenç tebigatyň özünden tapýarlar. Häzirki zaman uçarlarynyň ganatynyň dizaýny bürgütleriň uçuş taktikasyndan alnan bolsa, ýokary tizlikli otlular (bullet trains) öz tumşuk şekilini durnabalygynyň (kingfisher) kellesinden aldy.
Lotos gülüniň özüni elmydama arassa saklamagyndan ylham alnyp, suw we hapa tutmaýan täze gurluşyk materiallary we boýaglar döredildi.
Tehnologiýanyň ösmegi tebigatyň zaýalanmagyna däl, eýsem onuň dikelmegine hyzmat edip biler. Günüň şölesi, ýeliň güýji we suwuň akymy — bu tebigy baýlyklary energiýa öwürýän tehnologiýalar ekologiýany arassa saklamagyň ýeke-täk ýoludyr.Oba hojalygynda ulanylýan dermanlaýyn suwaryş ulgamlary suw serişdelerini 50-70% tygşytlamaga mümkinçilik berýär. Bu, esasanam, biziň sebitimiz ýaly gurak ýerlerde tebigat bilen innowasiýanyň iň gowy sazlaşygydyr.
Türkmenistan bu ugurda dünýä nusgalyk işleri alyp barýar.
”Altyn asyr” Türkmen köli: Bu äpet taslama tebigy we emeli çözgütleriň utgaşmasydyr. Ol diňe bir suw howdany däl, eýsem sebitiň ekosistemasyny üýtgeden we biodürlüligi artdyran innowasion taslamadyr.
Arkadag şäheri: “Smart city” (Akylly şäher) konsepsiýasy ekologiýany birinji orna goýýar. Bu ýerdäki sensorlar howanyň arassalygyna gözegçilik edýär, “akylly” zibilhanalar bolsa galyndylary gaýtadan işlemäge kömek edýär.
Häzirki wagtda emeli aň (AI) dünýäniň tokaýlaryny we haýwanat dünýäsini goramakda ulanylýar.
Drons we emeli hemralar arkaly tokaýlaryň we haýwanlaryň ýagdaýy 24/7 gözegçilikde saklanýar. AI algoritmleri haýwanlaryň seslerini tanyp, olaryň sanyny we migrasiýa ýollaryny anyklaýar, bu bolsa seýrek duş gelýän görnüşleri goramaga kömek edýär.
Tebigat we tehnologiýa — bu geljegiň iki sütünidir. Tehnologiýa tebigatyň kämillyginden öwrenýär, tebigat bolsa tehnologiýanyň kömegi bilen özüni dikeldýär. Biziň maksadymyz — innowasiýalary tebigata zyýan bermek üçin däl-de, eýsem onuň bilen sazlaşykly ýaşamak üçin ulanmakdyr.
Saryýewa Miýesser
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 122-nji toparynyň talyby
