RU
Arhitektura we gurluşyk sungaty adamzat taryhynyň iň gadymy döwürlerinden bäri diňe bir penalanmak zerurlygy bolman, eýsem medeniýetiň, güýjüň we zehiniň maddy görnüşi hökmünde orta çykypdyr. Emma şu günki tizlik we tehnologiýa asyrynda, biz binalara diňe bir dört diwar hökmünde seretmegi bes edip, olary janly organizmler hökmünde kabul edip başladyk. Häzirki zaman gurluşyk dünýäsi beton we polat ýaly sowuk materiallaryň çäginden çykyp, tebigat bilen tehnologiýanyň ajaýyp sazlaşygyna tarap ymtylýar. Geljegiň gurluşyk taslamalarynda “ýaşyl” we “akylly” düşünjeleri binanyň dizaýnyna soňradan goşulýan elementler däl-de, eýsem onuň düýp özeni, ruhy hökmünde seredilýär. Bu täze garaýyşda arhitektorlar diňe bir çyzgy çyzman, eýsem şäherleriň dem alşyny, suwuň tygşytlanşyny we günüň energiýasynyň her bir otaga nähili paýlanjakdygyny inçelik bilen hasaplaýarlar.
Gurluşygyň düýp esaslarynda sanly rewolýusiýanyň täsiri bilen emele gelen durnuklylyk hemme zadyň öňüne geçýär. Ine, şu ýerde “Biophilic Design” ýa-da tebigata aşyk dizaýn akymy peýda bolýar. Bu akym diňe bir binalaryň daşynda bag-bakja döretmek däl, eýsem binalaryň içini tebigy ýagtylyk, tämiz howa we ekologiýa taýdan arassa materiallar bilen doldurmak arkaly adam saglygyna hyzmat edýär. Şeýlelikde, gurluşyk pudagy diňe bir inženerleriň däl, eýsem psihologlaryň we ekologlaryň hem umumy meýdançasyna öwrülýär. Munuň bilen bir hatarda, maddy binýatda uly öňegidişlikler gazanylýar; öz-özüni bejerýän bakteriýaly betonlar, 3D printerler arkaly gysga wagtda gurlan az galyndyly öýler we energiýany ýitirmän tersine ony öndürýän akylly aýna ulgamlary gurluşygyň geljegini täzeden kesgitleýär.
Netijede, geljegiň arhitekturasy bizden uzakda däl, ol eýýäm biziň pikirlerimizde we gurulýan täze binalarymyzda kemala gelýär. Biz indi binalary tebigatyň garşysyna däl-de, tebigatyň içinde we onuň bir bölegi hökmünde gurmaga çalyşýarys. Arhitektura indi daşlaryň adaty önümi bolmakdan çykyp, adamzadyň geljekki nesiller üçin galdyrjak iň uly we iň arassa mirasyna öwrülýär. Bu bolsa gurluşyk ulgamynyň diňe bir maddy däl, eýsem medeni we ekologik taýdan täzeden galkynyşyny aňladýar.
Zübeýda Jumaýewa
Türkmenistanyň Serhet institutynyň harby talyby
