RU
Edebiýat — bu diňe bir sözler toplumy däl-de, eýsem okyjynyň hyýalynda janlanýan uly bir dünýädir. Emma bu dünýäniň gapysyny açmakda, aýratyn-da çagalar we klassyk eserler barada söz açylanda, grafika (illýustrasiýa) iň uly hyzmaty ýerine ýetirýär. Grafikanyň dili sözleriň aýdyp bilmedik jadyly pursatlaryny göz bilen görmäge mümkinçilik berýär.
Çagalar üçin kitap — bu ilkinji gezek dünýäni tanyşdyrýan “mugallymdyr”. Çaga heniz harplary doly tanamaýan wagty hem, suratlaryň kömegi bilen eseriň mazmunyna aralaşyp bilýär.Ertekilerdäki aždarhalaryň, jadyly tokaýlaryň ýa-da gürleýän haýwanlaryň keşbi çaganyň aňynda grafikanyň üsti bilen berkidilýär.
Grafikaçy-suratkeş gahrymanlaryň ýüz keşbinde şatdygy, gorkyny ýa-da mähiri şeýle bir takyk görkezýär welin, çaga eseriň ruhuny duýup başlaýar.Sada we reňkli (ýa-da ak-gara takyk) çyzyklar arkaly haýsy gahrymanyň “ýagşydygyny”, haýsynyň “ýamandygyny” tanamak aňsatlaşýar.
Klassyk edebiýatda grafika has çuňňur we pelsepewi wezipäni ýerine ýetirýär. Magtymguly Pyragynyň gazallary, Dowletmämmet Azadyň eserleri ýa-da dünýä meşhur “Şanama” ýaly klassykalar grafikasyz göz öňüne getirilmeýär. Klassyk eserler bizi geçmişe äkidýär. Grafika arkaly biz şol döwrüň lybaslaryny, binalaryny we adamlarynyň durmuşyny “janly” görýäris. Klassyk eserlerde köplenç çylşyrymly manyly sözler bolýar. Suratkeş şol manyny bir simwoliki çyzyk ýa-da metaforik ştrih arkaly düşündirmegi başarýar.Klassyk kitabyň içindäki inçe galam bilen çekilen illýustrasiýalar kitabyň gymmatyny artdyryp, ony hakyky sungat eserine öwürýär.
Kitap grafikasy bilen meşgullanýan suratkeş diňe bir “çyzýan” adam däl, ol eseriň ikinji awtorydyr. Ol ýazyjynyň sözlerini öz kalbyndan geçirip, täze bir vizual dil döredýär.Gahrymanyň häsiýetini, onuň batyrlygyny ýa-da pähimliligini ýekeje sypatlandyryjy çyzyk arkaly bermek uly ussatlygy talap edýär.Wakanyň iň gyzykly pursadyny saýlap alyp, ony kitabyň sahypasyna ýerleşdirmek okyjynyň gyzyklanmasyny saklamaga kömek edýär.
Grafika — bu kitabyň ruhuna dakylan ganatdyr. Ol çagany erteki dünýäsine aşyk edýär, uly ýaşly okyjyny bolsa klassykanyň çuňlugyna çekýär. “Söz biter, ýöne şekil galýar” diýlişi ýaly, gowy illýustrasiýaly kitap okyjynyň ýadynda ömürlik galýar.
Çaryýewa Enejan
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň talyby
