RU
Edebiýat we şekillendiriş sungaty biri-biri bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Ýazyjy sözler arkaly hyýaly dünýäni gursa, grafikaçy suratkeş şol dünýäniň “gapysyny” açýar we okyja gahrymanlar bilen ýüzbe-ýüz duşuşmaga mümkinçilik berýär. Kitap grafikasy — bu diňe bir bezeg däl, eýsem edebi eseriň ruhuny vizual dile terjime etmek sungatydyr.
Kitap grafikasynda suratkeşiň işi ýazyjynyň ýazan her bir jümlesini diňlemek we duýmak bilen başlanýar. Suratkeş awtoryň döreden dünýäsiniň içine girip, “sözleriň nähili reňki we formasy bar?” diýen soraga jogap gözleýär.Ýazyjy gahrymanyň häsiýetini beýan edýär, ýöne onuň gözlerindäki uçguny ýa-da ýüzündäki oýçullygy diňe grafikaçy görkezip bilýär.Eseriň haýsy döwürde geçýändigini (mysal üçin, taryhy binalar, lybaslar) suratkeş uly takyklyk bilen şekillendirip, okyjyny şol döwrüň atmosferasyna salýar.
Kitap grafikasy diňe bir illýustrasiýa (surat) çekmek bilen çäklenmeýär. Ol bütin bir ulgamdyr:
Sahybalaryň düzülişi: Tekstiň we suratyň bir-biri bilen sazlaşykly ýerleşmegi okyjynyň gözüni ýadatmazlyga we gyzyklanmasyny artdyrmaga kömek edýär.
Şrift dizaýny (Kalligrafiýa): Käte eseriň ady ýa-da baş harplary şeýle bir çeper ýazylýar welin, olar özbaşdak grafika eserine öwrülýär.
Sahypalaryň gyrasyndaky kiçijik nagyşlar ýa-da bölümleriň başyndaky we ahyryndaky şekiller kitabyň umumy stilini tamamlaýar.
Geçmişde kitap grafikasy esasan oýma (grawýura) we litografiýa arkaly ýerine ýetirilýän bolsa, şu günki gün mümkinçilikler has-da giňedi.
Klassyk eserlerde, aýratyn-da filosofik we drama eserlerinde gara galam ýa-da tuş bilen çekilen suratlar eseriň çuňlugyny we agramlylygyny görkezmek üçin iň oňat guraldyr.
Häzirki zaman çagalar edebiýatynda we fantastik eserlerde sanly grafika arkaly dörän janly we reňkli dünýäler okyjylary özüne bendi edýär.
Kitap grafikasy — bu sözler bilen şekilleriň beýik söhbetdeşligidir. Suratkeşiň çyzyklary sözleriň täsirini güýçlendirýär, okyjynyň hyýalyny baýlaşdyrýar we kitaby diňe bir maglumat çeşmesi däl-de, hakyky sungat eserine öwürýär. Gowy bezellen kitap ömürlik dostdur, sebäbi onuň her bir sahypasynda biz diňe bir hekaýany däl, eýsem bütin bir dünýäni görýäris.
Rejepowa Gülaý
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň talyby
