{"id":10061,"date":"2021-07-08T11:02:39","date_gmt":"2021-07-08T06:02:39","guid":{"rendered":"http:\/\/newashgabat.com\/?p=10061"},"modified":"2024-03-22T12:02:18","modified_gmt":"2024-03-22T07:02:18","slug":"dowletmammet-azadynyn-akyl-hem-ahlak-terbiyesinin-durmus-tejribesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=10061","title":{"rendered":"D\u00f6wletm\u00e4mmet Azadyny\u0148 akyl hem ahlak terbi\u00fdesini\u0148 durmu\u015f tejribesi"},"content":{"rendered":"<p>Hormatly Prezidentimizi\u0148 \u00e7u\u0148 p\u00e4him-pa\u00fdhasyndan d\u00f6r\u00e4n we d\u00f6wet<br \/>\ngalamyndan syzylyp \u00e7ykan edebi-\u00e7eper we ylmy kitaplar ba\u00fd maglumat gorlary<br \/>\nbilen t\u00e4ze pikir \u00f6wr\u00fcmlerini\u0148 kemala gelmeginde m\u00f6h\u00fcm \u00e4hmi\u00fdetliligi bilen<br \/>\ntapawutlan\u00fdar. Ge\u00e7mi\u015fe, h\u00e4zirki zamana we geljege filosofiki nukda\u00fdnazardan<br \/>\nseljerme berip, ertiri\u0148 hatyrasyna \u015fu g\u00fcn\u00fc\u0148 gymmatyny a\u00fddy\u0148la\u015fdyr\u00fdan Milli<br \/>\nLiderimiz \u00abT\u00fcrkmeni\u0148 d\u00f6wletlilik \u00fd\u00f6relgesi\u00bb atly kitabynda ge\u00e7mi\u015fi\u0148 be\u00fdik<br \/>\nakyldarlaryny\u0148 we taryha \u015fan beren \u015fahsy\u00fdetlerini\u0148 pa\u00fdhasly pikirlerine uly hormat<br \/>\ngo\u00fd\u00fdar. \u015eol akyldarlary\u0148 biri hem D\u00f6wletm\u00e4mmet Azadydyr. Kitapda t\u00fcrkmen<br \/>\nalymy hem akyldary D\u00f6wletm\u00e4mmet Azadyny\u0148 \u00abWagzy \u2013 Azat\u00bb atly poemasy<br \/>\nbarada \u00fdatlanylyp ge\u00e7il\u00fd\u00e4r. Akyldar \u015fahyr \u00f6z\u00fcni\u0148 \u00abWagzy \u2013 Azat\u00bb kitabynda b\u00fctin<br \/>\n\u00f6mr\u00fcnde jemlenen ylym hem terbi\u00fde meselesind\u00e4ki durmu\u015f hem ylym tejribesini\u0148<br \/>\n\u00e4hlisini gi\u0148i\u015fle\u00fdin we \u00e7u\u0148lugynda bermegi ba\u015farypdyr. Azadyny\u0148 bu kitaby 4<br \/>\nb\u00f6l\u00fcme b\u00f6l\u00fcnen hem bolsa, onu\u0148 \u00e4hlisini\u0148 many-mazmunynda, ide\u00fda \u2013<br \/>\n\u00fd\u00f6relgelerinde bir bitewi pikir \u2013 adamy kemala getirmek, adamy\u0148 \u00fdagty d\u00fcn\u00fd\u00e4d\u00e4ki<br \/>\n\u00f6mr\u00fcni\u0148 gymmatyna d\u00fc\u015f\u00fcnmek we adam dil\u00fdil\u00fd\u00e4n s\u00f6z\u00fc\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f \u00f6mr\u00fcnd\u00e4ki,<br \/>\nynsan gatna\u015fyklaryndaky \u00fdokary k\u00e4millige esaslanmagy esasy mesele edilip<br \/>\ngo\u00fdul\u00fdar. Islendik babatda a\u00fddany\u0148da-da, \u015fol terbi\u00fde meselesinde Azady<br \/>\nma\u015fgalany, mugallymy, halypany, durmu\u015fy, jemgy\u00fdetd\u00e4ki adam gatna\u015fyklaryny<br \/>\nwe k\u00e4millik meselelerini\u0148 \u00e4hlisini bir bitewi galyba salmak bilen, olary terbi\u00fd\u00e4ni\u0148<br \/>\ng\u00f6nezliginde g\u00f6r\u00fd\u00e4r. Bu babatda Magtymguly Pyragy hem Azadyny\u0148 \u015fe\u00fdle \u00fdol-<br \/>\n\u00fd\u00f6relgesini \u00f6z\u00fcni\u0148 d\u00f6redijiligini\u0148 ba\u015f maksady, ide\u00fda-ugry edip kesgitledi. Ilkinji<br \/>\nnobatda esas bolup adam we onu\u0148 \u00fdokary k\u00e4milligi, a\u0148 g\u00f6zg\u00fcsini\u0148 ar\u00e7almagy we<br \/>\nonu\u0148 jemgy\u00fdetd\u00e4ki k\u00e4mil, mynasyp ornuny tapmagy hakyndaky mesele Pyragyny\u0148<br \/>\nd\u00f6redijiligini\u0148 esasy s\u00fct\u00fcni, g\u00f6nezligidir. Azady bilen Pyragyny\u0148 arasyndaky ata \u2013<br \/>\nhalypa \u2013 alym we durmu\u015f bilen dana h\u00f6km\u00fcnd\u00e4ki birek-birege gatna\u015fyklaryny\u0148<br \/>\n\u00f6zbolu\u015fly a\u00fdratynlyklary Pyragyny\u0148 Azada bagy\u015flanan birn\u00e4\u00e7e \u015fygyrlaryny\u0148<br \/>\nmany-mazmunynda anyk ke\u015fbe e\u00fde bol\u00fdar. Pyragyny\u0148 ylma, atasyna go\u00fd\u00fdan be\u00fdik<br \/>\nsarpasyny we onu\u0148 a\u0148 k\u00e4milligind\u00e4ki i\u0148 \u00fdokary derejesini a\u0148lad\u00fdan \u00abYlym atam<br \/>\nussat pederdir\u00bb di\u00fd\u00fd\u00e4n setirleri \u015fahyry\u0148 kemala gelmeginde, ruhy k\u00e4milligini\u0148 i\u0148<br \/>\n\u00fdokary derejelere g\u00f6terilmeginde Azadyny\u0148 k\u00e4mil halypa h\u00f6km\u00fcnd\u00e4ki esasy<br \/>\nornuny a\u0148lamak bol\u00fdar.<br \/>\nAdamzady\u0148 a\u0148 \u00f6s\u00fc\u015finde we onu\u0148 akyl k\u00e4milliginde esasy meseleleri\u0148 biri<br \/>\n\u015fahsy\u00fdeti kemala getirmek. Nesil terbi\u00fdesinde jemgy\u00fdet\u00e7ilik a\u0148 k\u00e4milligini\u0148<br \/>\n\u00f6s\u00fc\u015flerini\u0148 \u00e4hli babatdaky g\u00f6nezligini \u00fdola go\u00fdmak bol\u00fdar. \u015eu mesele t\u00fcrkmeni\u0148<br \/>\nmillet h\u00f6km\u00fcnd\u00e4ki d\u00f6r\u00e4n g\u00fcn\u00fcnden b\u00e4ri nesil terbi\u00fdesinde esasy mesele bolup \u00f6\u0148e<br \/>\n\u00e7ykypdyr. H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde-de ata-babalarymyzy\u0148 \u00fdol-\u00fd\u00f6relge edinen milli<br \/>\nh\u00e4si\u00fdetlerini\u0148 \u00e4hlisi nesil terbi\u00fdesine dolula\u00fdyn si\u0148diril\u00fd\u00e4r. Hormatly<\/p>\n<p>Prezidentimizi\u0148 \u00abD\u00f6wlet gu\u015fy\u00bb atly romanynda ki\u00e7ijek M\u00e4likgulyny\u0148 ke\u015fbini\u0148 \u00fcsti<br \/>\nbilen onu\u0148 kemala gelmeginde milli terbi\u00fd\u00e4ni\u0148, \u015fonu\u0148 bilen birlikde saz, s\u00f6z<br \/>\nsungatyny\u0148 t\u00e4sirlerini\u0148 \u00e7eper be\u00fdanyny\u0148 in\u00e7elik bilen a\u00e7ylyp g\u00f6rkezilmegi hem \u015fu<br \/>\ng\u00fcnki g\u00fcn d\u00f6wr\u00fc\u0148 ruhuny a\u00e7yp g\u00f6rkezmekde, d\u00f6wr\u00fc\u0148 k\u00e4mil \u015fahsy\u00fdetini kemala<br \/>\ngetirmekde esasy nusga bolup dur\u00fdar. Bu babatda D\u00f6wletm\u00e4mmet Azady bilen<br \/>\nMagtymgulyny\u0148 hem \u015fahsy\u00fdeti kemala getirmek, nesil terbi\u00fdesi, adam hakyndaky<br \/>\ndu\u00fdgy-d\u00fc\u015f\u00fcnjeleri, pikirleri umumy bir k\u00f6kden \u2013 bitewilikden g\u00f6zba\u015f alyp<br \/>\nga\u00fdd\u00fdar.<br \/>\nBe\u00fdik \u015fahyr Magtymguly Pyragy \u00f6z\u00fcni\u0148 ilkinji bilimini, k\u00e4millik<br \/>\nsapaklaryny atasy D\u00f6wletm\u00e4mmet Azadydan alypdy, talapk\u00e4r alym, ata h\u00f6km\u00fcnde<br \/>\nAzady onu\u0148 ylma-bilime sary rowan \u00fdollaryna ak \u00fdol a\u00e7ypdy. D\u00f6wletm\u00e4mmet<br \/>\nAzady \u00f6z\u00fcni\u0148 ogluna arap, pars dillerini kemsiz derejede \u00f6wredipdi, \u00e7\u00fcnki arap,<br \/>\npars dillerini d\u00fc\u00fdpli \u00f6wrenmek meselesi d\u00f6wr\u00fc\u0148 ba\u015f talaby bolup dur\u00fdardy.<br \/>\nSeb\u00e4bi G\u00fcndogary\u0148 taryhyna, edebi\u00fdatyna, filosofi\u00fdasyna, \u015fygyr sungatyna<br \/>\nd\u00fc\u015f\u00fcnmekligi\u0148 g\u00f6nezligi \u015fu diller bilen bagly bolup, \u00e4hli kitaplar, ylmy i\u015fler \u015fu<br \/>\ndilde \u00fdazylandy. Hut, \u015fu dilleri\u0148 \u00fcsti bilen \u015fahyr ylym d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 \u00e7u\u0148luklaryna<br \/>\ni\u00e7gin arala\u015fyp, Arastu, Eflatun \u00fdaly filosoflary\u0148 be\u00fdik pikirlerine gark bolupdy.<br \/>\nD\u00f6wletm\u00e4mmet Azady bilen onu\u0148 \u015fahyr ogly Magtymguly Pyragy we olary\u0148<br \/>\nylmy, d\u00f6redijilik gatna\u015fyklary dogrusynda en\u00e7eme rowa\u00fdatlar, g\u00fcrr\u00fc\u0148ler saklanyp<br \/>\ngalypdyr. Galyberse-de, bu gatna\u015fyklar hem-de \u015fahyr oglu\u0148 \u00f6z atasy, ylym<br \/>\nussadyna go\u00fdan sarpasy hakynda Magtymguly Pyragy \u00f6m\u00fcr salynda k\u00e4n-k\u00e4n<br \/>\n\u015fygyrlar \u00fdazypdy. Bu iki ussady\u0148 ruhundaky, kalbyndaky \u00fdakynlyk \u00e7u\u0148dy we<br \/>\nt\u00fckeniksizdi. K\u00e4teler, Azady Magtymgulyny\u0148 akyl goruny synaga salyp, mizan<br \/>\nterezisinde go\u00fd\u00fdardy. Ussady\u0148 synagy agyrdy, g\u00fczaplydy, emma onda bilmek<br \/>\nh\u00f6wesini\u0148 t\u00e4sin bir lezzeti bardy:<\/p>\n<p>Azady: Azady a\u00fddadyr, \u00fdetmi\u015f,<br \/>\nNedir bu d\u00fcn\u00fd\u00e4ni tutmu\u015f,<br \/>\nKa\u00fdsy pygamberdir \u00fditmi\u015f,<br \/>\nNe \u00fderde ile ugra\u015fdy.<\/p>\n<p>Magtymguly: Magtymguly, a\u00fddar \u00fdetmi\u015f,<br \/>\nYklymdyr d\u00fcn\u00fd\u00e4ni tutmu\u015f.<br \/>\n\u00ddusup pygamberdir \u00fditmi\u015f,<br \/>\nM\u00fcs\u00fcrde ile ugra\u015fdy.<\/p>\n<p>\u00d6z\u00fcni\u0148 ta\u00fdsyz zehini, okumy\u015f-danalygy bilen Magtymguly Pyragy \u00f6z<br \/>\nd\u00f6wr\u00fcni\u0148 i\u0148 k\u00e4mil bilimlerini \u00fdokary derejede \u00f6zle\u015fdirip, gi\u0148 akyl goruna e\u00fde<br \/>\nbol\u00fdar. Okamak, \u00f6wrenmek onu\u0148 \u00f6mr\u00fcni\u0148 manysyna \u00f6wr\u00fclip, ol ylym-bilimi<br \/>\nbagtly geljegi\u0148 g\u00f6nezligi hasaplap, \u00f6z atasy D\u00f6wletm\u00e4mmet Azadyny\u0148 bu<br \/>\nbabatdaky \u00fd\u00f6relgelerine wepaly bolup galypdyr.<br \/>\n\u00d6z\u00fcni\u0148 pa\u00fdhas ummanyny\u0148 d\u00fcrd\u00e4nelerini si\u0148dirip \u00fdazan \u201cWagzy-Azat\u201c<br \/>\neseri bilen b\u00fctin G\u00fcndogar edebi\u00fdatynda \u00f6\u00e7mejek yz galdyran, alym, aryf<br \/>\nD\u00f6wletm\u00e4mmet Azady d\u00f6rt b\u00f6l\u00fcmden ybarat bu kitabyny\u0148 bir b\u00f6l\u00fcmini adamzat<br \/>\nakylyny\u0148 g\u00f6zba\u015f-\u00e7e\u015fmesi bolan ylym-bilim meselesine bagy\u015flapdyr. Akyldar ylym<br \/>\nwe alymlar hakynda, olary\u0148 jemgy\u00fdetd\u00e4ki orny, adamzady\u0148 akyl k\u00e4milligini\u0148<br \/>\n\u00f6s\u00fc\u015find\u00e4ki gymmaty, il-ulusy\u0148 arasyndaky abra\u00fd-mertebesi hakynda \u00e7eper s\u00f6z\u00fc\u0148<br \/>\n\u00fcsti bilen aja\u00fdyp pikirleri \u00f6\u0148e s\u00fcr\u00fcpdir, d\u00f6wlet meselelerini edara etmekde ylmy\u0148<br \/>\n\u00e4hmi\u00fdetini nygtapdyr.<br \/>\nAlymy\u0148 akyldar ogly Magtymguly Pyragy \u00f6z pikir-gara\u00fdy\u015flarynda<br \/>\nAzadyny\u0148 alymlar, ylym, bilim babatyndaky pikirlerini d\u00fc\u00fdpli \u00f6sd\u00fcrmek bilen, bu<br \/>\nmeselede pikir babatynda has \u00f6\u0148e gidi\u015flikler gazandy. \u015eahyr alymlary\u0148, ylym-<br \/>\nbilimi\u0148 jemgy\u00fdeti\u0148 \u00f6s\u00fc\u015finde, halky\u0148 akyl g\u00f6zg\u00fcsini\u0148 a\u00e7ylmagynda agzybirligi\u0148,<br \/>\njebisligi\u0148, berkarar d\u00f6wletliligi\u0148 kemal tapmagynda ilkinji zerurlykdygyny\u0148,<br \/>\nwajypdygyny\u0148 \u00e4hmi\u00fdetini we onu\u0148 \u00e7u\u0148\u0148ur taryhy k\u00f6klerini a\u00e7yp g\u00f6rkezdi.<br \/>\nAlymy\u0148 jemgy\u00fdetd\u00e4ki ornuny\u0148 n\u00e4derejede belentdigine \u015fahyry\u0148 \u00abAlymlara u\u00fdsa\u0148<br \/>\na\u00e7ylar g\u00f6z\u00fc\u0148\u00bb, \u00abAlymlar kemelse edep tapmas sen\u00bb di\u00fden \u00e7u\u0148 manyly setirleri<br \/>\nhem a\u00fddy\u0148 mysaldyr.<br \/>\nBe\u00fdik alym akyldarlary\u0148, bu iki ussady\u0148 alymlar, ylym-bilim babatyndaky<br \/>\nparasatly pikirlerini hormatly Prezidentimiz has \u00fdokary derejede \u00f6sd\u00fcrmek bilen,<br \/>\nony d\u00fcn\u00fd\u00e4 derejesinde belentliklere g\u00f6terdi. \u00ddurt Ba\u015ftutanymyzy\u0148 ta\u00fdsyz<br \/>\ntagallasy bilen ykbaly g\u00f6terilip, abra\u00fd-mertebesi d\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fda\u00fdyl\u00fdan T\u00fcrkmenistan<br \/>\nd\u00f6wletimizde ylym-bilim ulgamyndaky be\u00fdik i\u015fler taryhy\u0148 gatlaryna altyn harplar<br \/>\nbilen \u00fdazyl\u00fdar. Hormatly Prezidentimiz d\u00f6wlet Ba\u015ftutany wezipesine bellenilen<br \/>\nilkinji g\u00fcn\u00fcnden Gara\u015fsyz, hemi\u015felik Bitarap T\u00fcrkmenistany\u0148 abadan\u00e7ylykly<br \/>\n\u00f6s\u00fc\u015flerini\u0148 \u00f6zenini ozaly bilen bilim, ylym ulgamyny k\u00e4mille\u015fdirmekde g\u00f6rdi.<br \/>\n\u00ddurdumyzda ylym-bilimi hemmetarapla\u00fdyn \u00f6sd\u00fcrmek, milli ykdysady\u00fdeti\u0148<br \/>\npudaklaryna orna\u015fdyrmak, \u015fular bilen birlikde t\u00fcrkmen jemgy\u00fdetini\u0148 a\u0148-<br \/>\nd\u00fc\u015f\u00fcnjesini \u00fdokarlandyrmak hormatly Prezidentimizi\u0148 bilim strategi\u00fdasyny\u0148 esasy<br \/>\nugurlarydyr. D\u00f6wlet Ba\u015ftutanymyzy\u0148 belle\u00fd\u015fi \u00fdaly, ylma da\u00fdanmazdan, ony<br \/>\nhemmetarapla\u00fdyn \u00f6sd\u00fcrmezden d\u00f6wleti\u0148 ykdysady kuwwatyny artdyrmak<br \/>\nm\u00fcmkin d\u00e4ldir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">D\u00f6wletm\u00e4mmet Azadyny\u0148 we Magtymguly Pyragyny\u0148 mertebe \u2013 \u015fany bizi\u0148<br \/>\najap zamanamyzda has-da belende g\u00f6terildi. Go\u00fd, milli edebi\u00fdatymyza we<br \/>\ntaryhymyza \u015fan beren Gahryman Arkadagymyzy\u0148 ba\u015fy dik, i\u015fi rowa\u00e7 bolsun!<br \/>\nM\u00e4hrijemal Hapyzowa,<br \/>\nT\u00fcrkmen d\u00f6wlet ykdysady\u00fdet we<br \/>\ndolandyry\u015f institutyny\u0148 uly mugallymy.<\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hormatly Prezidentimizi\u0148 \u00e7u\u0148 p\u00e4him-pa\u00fdhasyndan d\u00f6r\u00e4n we d\u00f6wet galamyndan syzylyp \u00e7ykan edebi-\u00e7eper we ylmy kitaplar ba\u00fd maglumat gorlary bilen t\u00e4ze pikir \u00f6wr\u00fcmlerini\u0148 kemala gelmeginde m\u00f6h\u00fcm \u00e4hmi\u00fdetliligi bilen tapawutlan\u00fdar. Ge\u00e7mi\u015fe, h\u00e4zirki zamana we geljege filosofiki nukda\u00fdnazardan seljerme berip, ertiri\u0148 hatyrasyna \u015fu g\u00fcn\u00fc\u0148 gymmatyny a\u00fddy\u0148la\u015fdyr\u00fdan Milli Liderimiz \u00abT\u00fcrkmeni\u0148 d\u00f6wletlilik \u00fd\u00f6relgesi\u00bb atly kitabynda ge\u00e7mi\u015fi\u0148 be\u00fdik akyldarlaryny\u0148 we taryha \u015fan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":10062,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10061"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10061"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10061\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10063,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10061\/revisions\/10063"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10062"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}