{"id":11140,"date":"2021-10-13T21:23:00","date_gmt":"2021-10-13T16:23:00","guid":{"rendered":"http:\/\/newashgabat.com\/?p=11140"},"modified":"2021-10-13T21:23:00","modified_gmt":"2021-10-13T16:23:00","slug":"turkmen-soltany-jelaleddin-menguberdinin-kamil-sahsyyeti-yas-nesle-gorelde-mekdebidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=11140","title":{"rendered":"T\u00fcrkmen soltany Jelaleddin Menguberdini\u0148 k\u00e4mil \u015fahsy\u00fdeti \u00fda\u015f nesle g\u00f6relde  mekdebidir"},"content":{"rendered":"<p>Mukaddes topragymyzy\u0148 her daban \u00fderinde asyrlara \u00fda\u0148 sal\u00fdan<br \/>\npederlerimizden miras be\u00fdik namalar, \u015firin nagmalar he\u0148\u0148amlary\u0148 hakykatyny<br \/>\nhemra edin\u00fd\u00e4n, ge\u00e7mi\u015fi\u0148 pa\u00fdhasdan p\u00fcre-p\u00fcr \u015fanly wakalaryny\u0148 unudylmaz<br \/>\npursatlaryny ebedilige atar\u00fdan hakyda k\u00f6kenidir. Hut, \u015folar nesillere synmaz erk,<br \/>\nt\u00fckenmez \u015f\u00f6hrat, mizemez mertebe, yranmaz bin\u00fdat bagy\u015fla\u00fdar. K\u00f6\u0148\u00fclleri ke\u015fde<br \/>\nbolup nagy\u015fla\u00fdar. D\u00fcn\u00fd\u00e4 taryhynda atlary hormat bilen \u00fdatlanyl\u00fdan t\u00fcrkmen<br \/>\nserkerde soltanlaryny\u0148 gahryman\u00e7ylygyny, alym-aryflaryny\u0148 pa\u00fdhas \u00fd\u00fcki \u00fdetik<br \/>\nd\u00fcr d\u00e4nelerini milletimiz kalbyny\u0148 t\u00f6r\u00fcnde ezizle\u00fd\u00e4r.<br \/>\nMilli taryhymyza k\u00f6k uran t\u00fcrkmen soltany Jelaleddin Menguberdini\u0148 ismi,<br \/>\nedermenligi, garadanga\u00fdtmaz maksadaokgunlylygy, watans\u00f6\u00fd\u00fcjiligi,<br \/>\nynsanperwerligi hem-de belent adamk\u00e4r\u00e7iligi mertebe m\u00fcnberinde uly sarpany\u0148<br \/>\ne\u00fdesidir. Bu hakykat Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy\u0148<br \/>\nbirn\u00e4\u00e7e kitabynda anyk mazmunda a\u00fddy\u0148 \u015f\u00f6hlelen\u00fd\u00e4r. Esasan-da, d\u00f6wlet<br \/>\nBa\u015ftutanymyz \u201cMertler Watany be\u00fdgeld\u00fd\u00e4r\u201d atly kitabynda t\u00fcrkmeni\u0148 serkerde<br \/>\nsoltany Jelaleddin Menguberdini\u0148 adyny bu\u00fdsan\u00e7 bilen hatyrala\u00fdar. Munu\u0148 \u00f6zi<br \/>\n\u00e7eper eseri\u0148 \u00f6z\u00fcne \u00e7ekiji ruhy g\u00fc\u00fdj\u00fcni\u0148 taryhy \u015fahsy\u00fdetleri\u0148 ke\u015fplerini\u0148 d\u00f6redili\u015f,<br \/>\na\u00e7yly\u015f derejesi we onda ulanyl\u00fdan \u00e7eper\u00e7ilik seri\u015fdelerini\u0148 milletimizi\u0148 d\u00fcrd\u00e4ne<br \/>\ndilini\u0148, nakyllary\u0148 hem-de atalar s\u00f6zlerini\u0148, d\u00e4p-dessur, adat bilen bagly<br \/>\nwakalary\u0148 ulanyly\u015f a\u00fdratynlygyna baglydygyny \u00e4\u015fg\u00e4r ed\u00fd\u00e4r. \u201cMertler Watany<br \/>\nbe\u00fdgeld\u00fd\u00e4r\u201d di\u00fden aja\u00fdyp eserinde Hormatly Prezidentimiz okyjyny\u0148 \u00fcns\u00fcni bir<br \/>\ntaryhy hakykaty\u0148 j\u00fcmm\u00fc\u015finde jemle\u00fd\u00e4r: \u201cGadymda bina edilen Horezm \u015falygyny\u0148<br \/>\nh\u00f6k\u00fcmdarlaryny\u0148 biri Jelaleddin soltany\u0148 \u00c7ingiz hany\u0148 ba\u015ftutanlygyndaky<br \/>\nrehimsiz s\u00f6we\u015fijilere n\u00e4hili zarba urandygyny bil\u00fd\u00e4nsi\u0148iz. Bu halkymyzy\u0148<br \/>\nbu\u00fdsan\u00e7ly taryhydyr. Jelaleddin soltany\u0148 atly s\u00f6we\u015fijileri go\u015funy\u0148 i\u00e7ine b\u00f6ws\u00fcp<br \/>\ngirip, urdum- ga\u00e7dy o\u00fdnuny ed\u00fd\u00e4rler. G\u00fc\u00fd\u00e7li hem ta\u00fd\u00fdarlykly go\u015fun yza \u00e7ekilmeli<br \/>\nbol\u00fdar. Halkymyzy\u0148 edermen ger\u00e7egi Jelaleddini\u0148 atlylary du\u015fmana esli wagt,<br \/>\n\u00fdazylganlyk berme\u00fd\u00e4rler. Olary g\u00fc\u00fd\u00e7den ga\u00e7yr\u00fdar, elinden gelenini edip,<br \/>\ngahryman\u00e7ylyk g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Ahyrynda az sanly ur\u015fujysy bilen m\u00f6w\u00e7li der\u00fdany\u0148 kert<br \/>\nkenarynda gal\u00fdar, du\u015fmanlar ol n\u00e4derk\u00e4 di\u00fdip, he\u015felle kakmaga ba\u015fla\u00fdarlar. Batyr<br \/>\nsoltan \u00f6z\u00fcni aty bilen der\u00fda okla\u00fdar. Mert bedew \u00fd\u00fcz\u00fcp, ony der\u00fdany\u0148 be\u00fdleki<br \/>\nkenaryna alyp \u00e7yk\u00fdar. Ony synlap duran du\u015fmanlar ha\u00fdran gal\u00fdarlar. Onu\u0148<br \/>\nyzyndan kowmaga bolsa olary\u0148 hi\u00e7 birini\u0148- de ga\u00fdraty \u00e7atma\u00fdar. Jelaleddin gahar<br \/>\n\u2013 gazap bilen, olary\u0148 parahat oturan ilata s\u00fctem ed\u00fd\u00e4ndikleri \u00fc\u00e7in, \u00fdene<br \/>\ns\u00f6we\u015fm\u00e4ge hyjuwlanypdyr. Ol t\u00e4 ahyrky demine \u00e7enli parahat \u00fda\u015fa\u00fd\u015fy, adalaty<br \/>\ngorapdyr. Batyr soltany\u0148 ady rowa\u00fdata \u00f6wr\u00fclipdir. Jelaleddini\u0148 ady \u00fdakyn-u-alysa<br \/>\n\u00fda\u00fdrapdyr.\u201d \u00c7awy \u00fdedi yklyma \u00fda\u00fdran arslan \u00fd\u00fcrekli Jelaleddini \u00c7ingiz han<br \/>\ntarapyndan gara bulut \u00fdaly abanyp gel\u00fd\u00e4n howp hi\u00e7 hili hopukdyrmandyr. Ejizlik,<br \/>\ngorky \u00fdaly ruhu\u0148y gara\u0148kyrad\u00fdan n\u00e4rselerden \u00fd\u00fcreginde zerre \u00fdaly du\u00fdgy<br \/>\nbolmadyk Jelaleddini\u0148 adyny rowa\u00fdatlara \u00f6wren edermenligi \u00c7ingiz hany\u0148<br \/>\n\u00fd\u00fcregini ahmyr bilen elendiripdir. Bu barada Arkadag Prezidentimizi\u0148 g\u00fcrr\u00fc\u0148i<br \/>\nedil\u00fd\u00e4n kitabynda bu\u00fdsan\u00e7 bilen \u00fdatlanyl\u00fdar: \u201cT\u00fcrkmen halkyny\u0148 de\u0148siz-ta\u00fdsyz<br \/>\nedermenligini bu g\u00fcne\u015fli \u00fclk\u00e4 go\u015fun s\u00fcr\u00fcp gelen kese \u00fderli basybalyjylar ykrar<br \/>\netm\u00e4ge mejbur bolupdyrlar. Mongol hany \u00c7ingiz han Hind der\u00fdasyny\u0148 bo\u00fdunda<\/p>\n<p>bolan s\u00f6we\u015fde, Jelaleddin Me\u0148burnu\u0148 gahryman\u00e7ylygyny g\u00f6r\u00fcp, \u00f6z<br \/>\ng\u00f6z\u00fcgidijiligini we du\u015fmanyna bolan pynhan bu\u00fdsanjyny \u015fe\u00fdle s\u00f6zler bilen da\u015fyna<br \/>\n\u00e7ykar\u00fdar: \u201cIne, atany\u0148 ogly \u015fe\u00fdle bolmalydyr. Iki girdaby\u0148 odundan ge\u00e7ip, halas<br \/>\nbolu\u015f kenaryna \u00f6z\u00fcni atdy. Ol uly i\u015fleri we sansyz tolguny\u015fyklary amala a\u015fyryp<br \/>\nbiler. \u015ee\u00fdle akylly adamdan dana adam n\u00e4dip gapyl galsyn!\u201d<br \/>\nAta-babalarymyzy\u0148 serden ge\u00e7ip goran topragynda Gara\u015fsyz, hemi\u015felik<br \/>\nBitarap d\u00f6wlet gurup, bagty\u00fdar \u00fda\u015fa\u00fdan d\u00f6wr\u00fcmizde Hormatly Prezidentimiz<br \/>\nger\u00e7eklerimizi\u0148 \u015fan-\u015f\u00f6hratyny ar\u015fa g\u00f6terip, atlaryny ebedile\u015fdir\u00fd\u00e4r. Olar bilen<br \/>\nbaglany\u015fykly \u00f6r\u00e4n \u00e4hmi\u00fdetli rowa\u00fdatlary, delilleri d\u00f6wlet Ba\u015ftutanymyz \u00f6z<br \/>\nkitaplarynda t\u00e4sirliligi bilen be\u00fdan ed\u00fd\u00e4r. \u201cMertler Watany be\u00fdgeld\u00fd\u00e4r\u201d atly<br \/>\nkitabynda milli Liderimiz Jelaleddin Menguberdini\u0148 k\u00e4mil \u015fahsy\u00fdetini\u0148 kemala<br \/>\ngelmeginde onu\u0148 ejesi A\u00fd\u00e7e\u00e7egi\u0148 terbi\u00fdesine a\u00fdratyn \u00e4hmi\u00fdet ber\u00fd\u00e4r. Kitapda<br \/>\n\u00fdazyly\u015fy \u00fdaly, A\u00fd\u00e7e\u00e7ek \u00f6r\u00e4n parasatly ma\u015fgala ekeni. Ogluny\u0148 terbi\u00fdesine onu\u0148<br \/>\n\u00f6zi a\u00fdratyn g\u00f6zeg\u00e7ilik edipdir. Ogluna kimi\u0148 harby-s\u00f6we\u015f t\u00e4limlerini we ha\u00fdsy<br \/>\nugurlardan ders bermelidigini \u00f6zi kesgitl\u00e4pdir. Munu\u0148 \u00f6zi t\u00fcrkmen ma\u015fgalasynda<br \/>\nen\u00e4ni\u0148 geljekki k\u00e4mil nesilleri terbi\u00fdel\u00e4p \u00fdeti\u015fdirmekd\u00e4ki m\u00f6h\u00fcm ornundan habar<br \/>\nber\u00fd\u00e4r.<br \/>\nAdy \u00e4leme me\u015fhur t\u00fcrkmen ger\u00e7egini\u0148 edermenligi hakynda orta asyr<br \/>\ntaryh\u00e7ylaryndan ba\u015flap, so\u0148ky d\u00f6wr\u00fc\u0148 \u00fdazarlaryna \u00e7enli \u00f6r\u00e4n k\u00f6p eserleri<br \/>\nd\u00f6redipdirler. Jelaleddin Menguberdini\u0148 \u00f6\u0148deng\u00f6r\u00fcjiligi, mertligi, ugurtapyjylygy,<br \/>\ns\u00f6we\u015f t\u00e4rleri, adalatlylygy, ge\u00e7irimliligi onu\u0148 k\u00e4tibi bolup, s\u00f6we\u015f hereketlerini,<br \/>\ndurmu\u015f wakalaryny edebi mirasymyzy\u0148 gatlarynda ebedile\u015fdiren Muhammet ibn<br \/>\nAhmet an-Nesewini\u0148 t\u00fcrkmen serkerdesine bagy\u015flap \u00fdazan kitabynda has a\u00fddy\u0148<br \/>\n\u015f\u00f6hlelen\u00fd\u00e4r. Onda bellenili\u015fine g\u00f6r\u00e4, Jelaleddin gara\u00fdagyz, ortadan uzyn bo\u00fdly,<br \/>\nzybany t\u00fcrkmen, emma pars dilini hem suwara bil\u00fd\u00e4n, ga\u00fdduwsyz,<br \/>\ngaradanga\u00fdtmaz, dana, salyhatly, adalatly serkerde. Soltan ruhubelent \u015fahsy\u00fdet.<br \/>\nOnu\u0148 ruhubelentligi, kyn pursatlarda hem \u00f6z\u00fcni \u00fditirm\u00e4n, esgerlerini\u0148 hem ruhuny<br \/>\ng\u00f6terip bil\u00fd\u00e4ndigi Nusa\u00fda baranyndaky \u00fdowuz g\u00fcnlerde, \u015fe\u00fdle hem Grigol<br \/>\nAba\u015fidz\u00e4ni\u0148 \u201cUzaga \u00e7eken t\u00fcml\u00fck\u201d atly kitabynda be\u00fdan edil\u00fd\u00e4n G\u00fcrj\u00fcstany\u0148<br \/>\nserhedind\u00e4ki \u00e7ykmasy \u00f6r\u00e4n kyn hem howply, di\u0148e dik ga\u00fdalardan hem-de<br \/>\nu\u00e7utlardan ybarat Garnis dagyna \u00e7ykmaly bolandaky wakalarda has anyk \u00fd\u00fcze<br \/>\n\u00e7yk\u00fdar.<br \/>\nXII asyrda \u00fda\u015fap ge\u00e7en E\u00fd\u00fduby h\u00f6k\u00fcmdarlaryny\u0148 diwanyny\u0148 ba\u015flygy<br \/>\nMuhammet ibn Wasyly\u0148 eserleri hem K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7 d\u00f6wleti bilen baglany\u015fykly<br \/>\nwakalary\u0148 belli bir b\u00f6legini janlandyrmak bilen, onu\u0148 \u201cE\u00fd\u00fdubylar taryhy\u201d atly<br \/>\neserinde K\u00f6ne\u00fcrgenji\u0148 so\u0148ky h\u00f6k\u00fcmdary Jelaleddin T\u00fcrkmen \u00f6r\u00e4n \u00fdag\u015fy<br \/>\nke\u015fplerde suratlandyryl\u00fdar. Soltan Jelaleddin barada gi\u0148i\u015fle\u00fdin maglumat ber\u00fd\u00e4n<br \/>\neserleri\u0148 biri hem XIII asyr taryh\u00e7ysy Alaeddin Atam\u00e4lik J\u00fcwe\u00fdnini\u0148 \u201c\u00c4lemi<br \/>\ne\u00fdele\u00fdjini\u0148 taryhy\u201d atly kitabydyr. Bu kitapda Jelaleddin T\u00fcrkmene degi\u015fli birn\u00e4\u00e7e<br \/>\nb\u00f6l\u00fcmler bolup, olar soltany\u0148 ruhy d\u00fcn\u00fd\u00e4sini, h\u00fc\u00fd-h\u00e4si\u00fdetini t\u00f6werekle\u00fdin a\u00e7yp<br \/>\ng\u00f6rkezmekde ynamdar \u00e7e\u015fme bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4r. Jelaleddin soltany\u0148 \u00c7ingiz<br \/>\nhany\u0148 \u00fde\u0148ilmezek go\u015funlaryny ha\u00fdran galdyry\u015fy baradaky rowa\u00fdata \u00f6wr\u00fclen<br \/>\nwakalar taryh\u00e7ylar J\u00fczjanyny\u0148, Re\u015fideddini\u0148 \u00fdazgylarynda hem gabat gel\u00fd\u00e4r.<br \/>\nW.\u00ddany\u0148 \u201cJelaleddin\u201d powestinde, so\u0148ra onu\u0148 bu powest esasynda \u00fdazan \u201c\u00c7ingiz<br \/>\nhan\u201d romanynda mertlik, batyrlyk, garadanga\u00fdtmazlyk \u00fdaly h\u00e4si\u00fdetleri bilen<\/p>\n<p>taryhda yz go\u00fdan Jelaleddin soltany\u0148 sahylygy barada s\u00f6hbet a\u00e7yl\u00fdar.<br \/>\nMahlasy, soltan Jelaleddin T\u00fcrkmeni\u0148 k\u00e4mil \u015fahsy\u00fdeti \u00fda\u015f nesil \u00fc\u00e7in g\u00f6relde<br \/>\nmekdebidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>M\u00e4hrijemal Hapyzowa,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>T\u00fcrkmen d\u00f6wlet ykdysady\u00fdet we<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>dolandyry\u015f institutyny\u0148 uly mugallymy<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mukaddes topragymyzy\u0148 her daban \u00fderinde asyrlara \u00fda\u0148 sal\u00fdan pederlerimizden miras be\u00fdik namalar, \u015firin nagmalar he\u0148\u0148amlary\u0148 hakykatyny hemra edin\u00fd\u00e4n, ge\u00e7mi\u015fi\u0148 pa\u00fdhasdan p\u00fcre-p\u00fcr \u015fanly wakalaryny\u0148 unudylmaz pursatlaryny ebedilige atar\u00fdan hakyda k\u00f6kenidir. Hut, \u015folar nesillere synmaz erk, t\u00fckenmez \u015f\u00f6hrat, mizemez mertebe, yranmaz bin\u00fdat bagy\u015fla\u00fdar. K\u00f6\u0148\u00fclleri ke\u015fde bolup nagy\u015fla\u00fdar. D\u00fcn\u00fd\u00e4 taryhynda atlary hormat bilen \u00fdatlanyl\u00fdan t\u00fcrkmen serkerde soltanlaryny\u0148 gahryman\u00e7ylygyny, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":11141,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11140"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11140"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11140\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11142,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11140\/revisions\/11142"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11141"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11140"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11140"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11140"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}