{"id":12105,"date":"2024-02-15T08:58:42","date_gmt":"2024-02-15T03:58:42","guid":{"rendered":"http:\/\/newashgabat.com\/?p=12105"},"modified":"2024-03-02T09:52:30","modified_gmt":"2024-03-02T04:52:30","slug":"artogrul-gazy-beyik-serkerde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=12105","title":{"rendered":"\u00c4rtogrul Gazy \u2013 be\u00fdik serkerde"},"content":{"rendered":"<p>Be\u00fdik gahryman\u00e7ylyklary bilen t\u00fcrkmen halkymyzy\u0148 \u015f\u00f6hratly ge\u00e7mi\u015f<br \/>\ntaryhynda ebedilik yz go\u00fdan \u015fahsy\u00fdetlerimizi\u0148 biri-de, alty asyrlap \u00fc\u00e7 yklymda at<br \/>\n\u00e7apdyryp, \u00f6z h\u00f6k\u00fcmini \u00fd\u00f6reden Osmanly t\u00fcrkmen d\u00f6wletini\u0148 bin\u00fdadyny tutan<br \/>\nOsman gazyny\u0148 kakasy \u00c4rtogrul gazydyr. Taryh\u00e7y Zeki Weledi Togan \u00abUmumy<br \/>\nT\u00fcrk taryhyna giri\u015f\u00bb atly kitabynda Osmanlylary\u0148 atalary baradaky rowa\u00fdatlara<br \/>\nsalgylanyp, olary\u0148 Mawerennahrdan Merw \u015f\u00e4herine, \u00fdagny Horasana gelendigini,<br \/>\nso\u0148ra mongol go\u015funlaryny\u0148 arala\u015fmagy bilen 50-70 m\u00fc\u0148 \u00f6\u00fdli t\u00f6weregi t\u00fcrkmeni\u0148<br \/>\ng\u00fcnbatara tarap \u00e7ekilendigini a\u00fdd\u00fdar.<br \/>\nPasin obasynda \u00fdedi \u00fdyl t\u00f6weregi \u00fda\u015fanlaryndan so\u0148ra, bu \u00fderde gy\u015fy\u0148 has<br \/>\na\u00fdazly gelmegi bilen \u00fdanyny\u0148 400 \u00f6\u00fdli ta\u00fdpasyny hem alyp \u00c4rtogrul gazy we inisi<br \/>\nD\u00fcndar beg \u00fda\u015famak \u00fc\u00e7in has amatly \u00fder g\u00f6zl\u00e4p g\u00fcnbatara \u2013 Erzinjana tarap \u00fdola<br \/>\nd\u00fc\u015f\u00fd\u00e4rler.<br \/>\n\u015eol \u00fdyllar \u00fdagny XIII asyry\u0148 birinji \u00fdarymyny\u0148 so\u0148unda g\u00fcndogardan gelen<br \/>\nmongol le\u015fgerleri Kawkazy we G\u00fcndogar Anadolyny e\u00fdele\u00fd\u00e4rler. 1243-nji \u00fdylda<br \/>\nAnadoly Seljuklaryny\u0148 K\u00f6sedag s\u00f6we\u015finde mongol go\u015funlaryndan \u00fde\u0148ilmegi hem<br \/>\n\u00fcstesine bol\u00fdar. Be\u00fdik Seljuklylar d\u00f6wr\u00fcnde bu \u00fclkelere gelip \u00fderle\u015fen t\u00fcrkmenler<br \/>\nmongollar tarapyndan \u00fda\u015fa\u00fdan \u00fderlerinden gysylyp \u00e7ykaryl\u00fdarlar.<br \/>\nSeljukly d\u00f6wleti tarapyndan dolandyryl\u00fdan u\u00e7 wela\u00fdaty Sinop we<br \/>\nKastamonudan ba\u015flap, Antal\u00fda \u00e7enli uzan \u00fderleri \u00f6z i\u00e7ine alypdyr. Bu u\u00e7lar \u00f6z<br \/>\ni\u00e7inde gadymy t\u00fcrkmen d\u00f6wlet dolany\u015fygyny\u0148 bir mysaly h\u00f6km\u00fcnde \u00absag\u00bb we<br \/>\n\u00absol\u00bb g\u00f6rn\u00fc\u015finde iki gola b\u00f6l\u00fcnipdir. Seljukly soltanyna bagly bolan bu iki gol u\u00e7<br \/>\nbeglikleri, soltany\u0148 emri bilen bellenen beglerbegi \u00fda-da begler tarapyndan<br \/>\ndolandyrylypdyr. Ankara \u00fdakynlarynda az wagtlyk \u00fderle\u015fenden so\u0148ra, \u00c4rtogrul<br \/>\ngazy Wizanti\u00fda serhedine, Sakar\u00fda oazisinde \u00fderle\u015fen S\u00f6g\u00fcte gel\u00fd\u00e4r. Anadoly<br \/>\nSeljukly Soltany Alaeddin Ke\u00fdkubady\u0148 I emrind\u00e4ki sag gol beglerbegi<br \/>\nH\u00fcsameddin \u00c7opan beg soltany\u0148 ady bilen Kryma gar\u015fy \u00fd\u00f6ri\u015f ed\u00fd\u00e4r. Bu<br \/>\n\u00fdagda\u00fddan pe\u00fddalanan Wizanti\u00fda go\u015funlary u\u00e7lara, \u00fdagny Seljukly d\u00f6wletini\u0148<br \/>\n\u00e7\u00e4klerine arala\u015f\u00fdarlar.\u00a0 \u015ee\u00fdlelik-de, Seljukly d\u00f6wletine baglylygy, olary\u0148<br \/>\nabra\u00fdyny\u0148 d\u00f6wlet derejesinde g\u00f6terilmegine getir\u00fd\u00e4r. Bu \u00fdagda\u00fd \u00c4rtogrul gazy we<\/p>\n<p>onu\u0148 \u00fderine ge\u00e7en ogly Osman gazyny\u0148 u\u00e7 \u00fderlerinde sy\u00fdasy \u00fcst\u00fcnlik<br \/>\ngazanmagyna esas bol\u00fdar.<br \/>\nGy\u015fyny S\u00f6g\u00fctde, \u00fdazyny bolsa Domani\u00e7de ge\u00e7iren \u00c4rtogrul gazy we<br \/>\nga\u00fdalar, gelip go\u015ful\u00fdan s\u00f6we\u015fijilerdir, gazylary\u0148 k\u00f6megi bilen g\u00fcn-g\u00fcnden<br \/>\nkuwwatlanyp ba\u015fla\u00fdarlar. \u00c4rtogrul gazy 1281-nji \u00fdylda 93 \u00fda\u015fynda S\u00f6g\u00fctde<br \/>\naradan \u00e7yk\u00fdar. Onu\u0148 nesillerinden 34-nji Osmanly soltany Abdulhamyt II (1876-<br \/>\n1909) S\u00f6g\u00fcte, be\u00fdleki Osmanly soltanlaryndan tapawutlylykda a\u00fdratyn \u00fcns ber\u00fd\u00e4r<br \/>\nhem-de onu\u0148 \u00fdatan \u00fderinde k\u00fcmmet gurdur\u00fdar.<br \/>\n\u00c4rtogrul gazyny\u0148 \u00f6m\u00fcr \u00fdoly, begligini\u0148 \u00fdolba\u015f\u00e7ylygyny ele alan g\u00fcn\u00fcnden<br \/>\nba\u015flap, di\u0148e at \u00fcst\u00fcnde we g\u00f6re\u015flerde ge\u00e7ipdir. Go\u0148\u015fy t\u00fcrkmen beglikleri bilen<br \/>\ndostlukly gatna\u015fyklary \u00f6sd\u00fcrip, emrind\u00e4ki halkyny asuda we parahat durmu\u015fda<br \/>\n\u00fda\u015fadypdyr. Halk arasynda jomartlygy, adyllylygy, merhemetliligi, p\u00e4k \u00fd\u00fcrekliligi,<br \/>\nsabyrlylygy, parasatlylygy we d\u00f6wlet adamsyna mahsus \u00f6\u0148deng\u00f6r\u00fcjilik h\u00e4si\u00fdeti<br \/>\nbilen \u00f6z\u00fcni tanadan \u00c4rtogrul gazy, \u00f6z\u00fcnden so\u0148ky nesiller \u00fc\u00e7in nusga alarlyk<br \/>\nmekdepdir. \u00c4rtogrul gazy ogly Osman gaza ki\u00e7i bir beglik, tejribeli we wepaly<br \/>\nserkerdeler, uly abra\u00fd miras go\u00fd\u00fdar hem-de geljekki \u00fde\u0148i\u015fleri \u00fc\u00e7in \u00fdol a\u00e7\u00fdar.<br \/>\nKakasy \u00c4rtogrul gazy bilen Osman begi\u0148 guran d\u00f6wleti so\u0148lugy bilen Be\u00fdik<br \/>\nOsmanly imperi\u00fdasy\u00a0astynda d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 \u00fc\u00e7den birine 600 \u00fdyldan gowrak wagtlap<br \/>\nh\u00f6k\u00fcm ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><b><i>A\u00ddNUR T\u00f6r\u00e4\u00fdewa,<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>D\u00f6wletm\u00e4mmet Azady adyndaky T\u00fcrkmen Milli d\u00fcn\u00fd\u00e4 dilleri institutyny\u00f1 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Be\u00fdik gahryman\u00e7ylyklary bilen t\u00fcrkmen halkymyzy\u0148 \u015f\u00f6hratly ge\u00e7mi\u015f taryhynda ebedilik yz go\u00fdan \u015fahsy\u00fdetlerimizi\u0148 biri-de, alty asyrlap \u00fc\u00e7 yklymda at \u00e7apdyryp, \u00f6z h\u00f6k\u00fcmini \u00fd\u00f6reden Osmanly t\u00fcrkmen d\u00f6wletini\u0148 bin\u00fdadyny tutan Osman gazyny\u0148 kakasy \u00c4rtogrul gazydyr. Taryh\u00e7y Zeki Weledi Togan \u00abUmumy T\u00fcrk taryhyna giri\u015f\u00bb atly kitabynda Osmanlylary\u0148 atalary baradaky rowa\u00fdatlara salgylanyp, olary\u0148 Mawerennahrdan Merw \u015f\u00e4herine, \u00fdagny Horasana gelendigini, so\u0148ra [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":12106,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12105"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12105"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12105\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21294,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12105\/revisions\/21294"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12106"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12105"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}