{"id":12139,"date":"2025-09-20T16:18:22","date_gmt":"2025-09-20T11:18:22","guid":{"rendered":"http:\/\/newashgabat.com\/?p=12139"},"modified":"2025-09-20T16:19:00","modified_gmt":"2025-09-20T11:19:00","slug":"cagalar-saglygy-geljegin-barlygy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=12139","title":{"rendered":"\u00c7AGALAR SAGLYGY \u2013 GELJEGI\u0147  BARLYGY"},"content":{"rendered":"<p>G\u00fcne\u015fli di\u00fdarymyzy\u0148 howa \u015fertleri Merkezi Azi\u00fdada agyr howa \u015fertleri\u0148 biridir, \u00fdurdu\u0148 demirgazyk b\u00f6leginde \u00fda\u015fa\u00fdan ilata Aral de\u0148zini\u0148 ekologiki betbagt\u00e7ylygyny\u0148, topragy\u0148 tapdan d\u00fc\u015fmegini\u0148, \u015forla\u015fmagyny\u0148 we \u00e7\u00f6lle\u015fm\u00e4ni\u0148 \u00fdaramaz t\u00e4siri \u00fdetdi. \u00ddokary temperatura, ygaly\u0148 az mukdary, Amyder\u00fdany\u0148 jo\u015fmagy, sil suwlary (\u00fdylda 10 g\u00f6terim), g\u00fc\u00fd\u00e7li \u00fdag\u00fdan \u00fdagy\u015flar (\u00fdylda 5 g\u00f6terim) we a\u015fa yssy howa (\u00fdylda 1.5 g\u00f6terim) bilen h\u00e4si\u00fdetlen\u00fd\u00e4n howany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegi T\u00fcrkmenistan \u00fc\u00e7in go\u015fma\u00e7a \u00fdaramaz \u00fdagda\u00fdlary d\u00f6redip biler.<\/p>\n<p>\u00ddokumly azyk \u00f6n\u00fcmlerini\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iligini togtatmak, arassa agyz suwuny\u0148 \u00fcpj\u00fcn\u00e7iligini azaltmak, da\u015fky gur\u015fawy za\u00fdalamak arkaly, esasan hem Aral de\u0148zini\u0148 ekologiki betbagt\u00e7ylygy zerarly T\u00fcrkmenistany\u0148 demirgazyk b\u00f6leginde howany\u0148, suwu\u0148 we topragy\u0148 za\u00fdalanmagy bilen bagly meseleleri\u0148 netijesinde howa \u015fertlerini\u0148 \u00fc\u00fdtgemegi we da\u015fky gur\u015fawy\u0148 \u00fdaramazla\u015fmagy \u00e7agalary\u0148 abadan durmu\u015fyna t\u00e4sirini \u00fdetir\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Howany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegi \u00e7agalary\u0148 diri galmagyna, \u00f6smegine, i\u00fdmitlenmegine, bilim almagyna we olar \u00fc\u00e7in lukman\u00e7ylyk hyzmatlaryny\u0148 el\u00fdeterliligine, \u00fdagny \u00c7agany\u0148 hukuklary hakyndaky konwensi\u00fdada be\u00fdan edilen hukuklary\u0148 \u00e4hlisine howp sal\u00fdar.<\/p>\n<p>2012-nji \u00fdylda T\u00fcrkmenistan Howany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegi barada milli strategi\u00fdany kabul etdi. Strategi\u00fda h\u00e4zirki we geljekki nesiller \u00fc\u00e7in da\u015fky gur\u015fawy gorap saklamaga we \u00fdurdu\u0148 durnukly durmu\u015f-ykdysady \u00f6s\u00fc\u015fini \u00fcpj\u00fcn etmek arkaly adamlary\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f \u00fdagda\u00fdyny o\u0148atla\u015fdyrmaga g\u00f6n\u00fckdirilendir.<\/p>\n<p>2016-njy \u00fdylda T\u00fcrkmenistan Howany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegi bo\u00fdun\u00e7a Pari\u017e ylala\u015fygyna gol \u00e7ekdi we ony tassyklady, netijede, howa \u015fertlerini\u0148 \u00fc\u00fdtgemegini\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almak meselesine uly \u00e4hmi\u00fdet ber\u00fd\u00e4ndigini subut etdi. \u015ee\u00fdle-de T\u00fcrkmenistan \u00e4hli Durnukly \u00f6s\u00fc\u015f maksatlaryny (D\u00d6M), \u015fol sanda da\u015fky gur\u015fawa degi\u015fli bolan 12-nji we 13-nji Durnukly \u00f6s\u00fc\u015f maksatlaryny we g\u00f6rkezijileri tassyklady. T\u00fcrkmenistan suwu\u0148 we da\u015fky gur\u015fawy\u0148 hapalanmagyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almak, ilatly \u00fderlerde bag nahallaryny ekmek bilen howany\u0148 hapalanmagyny\u0148 derejesini azaltmak, azyk \u00f6n\u00fcmlerini\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iligini artdyrmak maksady bilen, uly g\u00f6wr\u00fcmli infrastruktura i\u015flerine ma\u00fda go\u00fdum go\u00fd\u00fdar we suwy tyg\u015fytly ulanmak \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenen tehnologi\u00fdalary orna\u015fdyr\u00fdar.<\/p>\n<p>\u00ddUNISEF \u00ddewropa komissi\u00fdasyny\u0148 ynsanperwerlik k\u00f6megini bermek bo\u00fdun\u00e7a departamentini\u0148 ilaty m\u00fcmkin bolan tebigy betbagt\u00e7ylyklara ta\u00fd\u00fdarlamak maksatnamasyna (DIPEKO) esaslanyp, orta mekdeplerde tebigy hel\u00e4k\u00e7ilikleri\u0148 howpuny azaltmak bo\u00fdun\u00e7a birn\u00e4\u00e7e ba\u015flangy\u00e7lary durmu\u015fa ge\u00e7irdi. Mu\u0148a betbagt\u00e7ylyk howpuny azaltmak bo\u00fdun\u00e7a dersleri\u0148 okuw maksatnamasyna girizilmegi we mekdepleri\u0148 howpsuzlygyna baha berilmegi mysal bolup biler.<\/p>\n<p>\u00c7agalar \u00fc\u00e7in howa \u015fertlerine baha bermek bo\u00fdun\u00e7a ilkinji barlag ge\u00e7irildi. Bu barlag \u00e7agalara t\u00e4sirini \u00fdetir\u00fd\u00e4n howa we da\u015fky gur\u015faw \u015fertlerini\u0148 meseleleri baradaky esasy maglumat \u00e7e\u015fmesidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Gurbanowa Enejan<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 108-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00fcne\u015fli di\u00fdarymyzy\u0148 howa \u015fertleri Merkezi Azi\u00fdada agyr howa \u015fertleri\u0148 biridir, \u00fdurdu\u0148 demirgazyk b\u00f6leginde \u00fda\u015fa\u00fdan ilata Aral de\u0148zini\u0148 ekologiki betbagt\u00e7ylygyny\u0148, topragy\u0148 tapdan d\u00fc\u015fmegini\u0148, \u015forla\u015fmagyny\u0148 we \u00e7\u00f6lle\u015fm\u00e4ni\u0148 \u00fdaramaz t\u00e4siri \u00fdetdi. \u00ddokary temperatura, ygaly\u0148 az mukdary, Amyder\u00fdany\u0148 jo\u015fmagy, sil suwlary (\u00fdylda 10 g\u00f6terim), g\u00fc\u00fd\u00e7li \u00fdag\u00fdan \u00fdagy\u015flar (\u00fdylda 5 g\u00f6terim) we a\u015fa yssy howa (\u00fdylda 1.5 g\u00f6terim) bilen h\u00e4si\u00fdetlen\u00fd\u00e4n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":12140,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12139"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12139"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12139\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25199,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12139\/revisions\/25199"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12140"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12139"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12139"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12139"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}