{"id":12392,"date":"2026-02-10T17:15:38","date_gmt":"2026-02-10T12:15:38","guid":{"rendered":"http:\/\/newashgabat.com\/?p=12392"},"modified":"2026-02-10T17:20:00","modified_gmt":"2026-02-10T12:20:00","slug":"muhammet-ar-razynyn-kop-ugurly-omur-yoly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=12392","title":{"rendered":"Muhammet ar-Razyny\u0148 k\u00f6p ugurly \u00f6m\u00fcr \u00fdoly."},"content":{"rendered":"<p>Abu Bekr ar-Razy d\u00fcn\u00fd\u00e4 ylmyny\u0148 taryhyna has tanymal, me\u015fhur lukman &#8211;<br \/>\nklina\u00e7y we himi\u00fda ylmyny esaslandyryjylary\u0148 biri h\u00f6km\u00fcnde gir\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 \u015f\u00f6hraty<br \/>\norta asyrlar \u00ddewropada Awisenna (Abu Aly Ibn Sina) bilen de\u0148 derejede<br \/>\ntutulypdyr.<br \/>\nAbu Bekr Muhammet Zakiri\u00fda ar-Razyny\u0148 musulman \u00fdurtlaryndaky \u015fan \u2013<br \/>\n\u015f\u00f6hraty, di\u0148e lukman\u00e7ylyk we alhimi\u00fda i\u015fleri bilen esaslanman, e\u00fdsem, tebigy we<br \/>\nnusgalyk filosofi\u00fda i\u015fleri bilen hem me\u015fhur bolupdyr. Abu Bekr Ar-Razy 865-nji<br \/>\n\u00fdylda E\u00fdrany\u0148 merkezi T\u00e4hran \u015f\u00e4herini\u0148 \u00fdakynynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n Re\u00fdde eneden<br \/>\ndogul\u00fdar. Onu\u0148 kakasy t\u00e4jir\u00e7ilik bilen me\u015fgullanmak bilen, ogluna ilki ba\u015fdaky<br \/>\nbilimi we ylmy \u00fdeterlik derejede bermegi ba\u015far\u00fdar. Abu Bekr ar-Razy ba\u015flangy\u00e7<br \/>\nbilimi Re\u00fd \u015f\u00e4herinde \u00fderle\u015fen medresede al\u00fdar. So\u0148ra Merwde, Buharada,<br \/>\nSamarkantda \u00fderle\u015fen ylmy medreselerde d\u00fcrli ugurdan ylymlary, a\u00fdratyn-da<br \/>\nfilosofi\u00fdany, metafizikany, poezi\u00fdany, medisinany we alhimi\u00fdany \u00f6wren\u00fd\u00e4r. Ol<br \/>\n\u00fda\u015flyk \u00fdyllaryndan ba\u015flap metallar bilen tejribeleri ge\u00e7ir\u00fd\u00e4r. Ol 895-nji \u00fdylda<br \/>\nBagdat \u015f\u00e4herine tarap \u00fdola rowana bol\u00fdar. Ol \u00fderde bolsa lukman\u00e7ylyk ylmyny\u0148<br \/>\ni\u00e7ki syrlaryny \u00f6wren\u00fd\u00e4r. K\u00f6p wagt ge\u00e7m\u00e4nk\u00e4 ar-Razy musulman \u00e4leminde me\u015fhur<br \/>\nlukman bolup \u00fdeti\u015fmegi ba\u015far\u00fdar.<br \/>\nAr-Razy ylymlary\u0148 d\u00fcrli ugurlary bo\u00fdun\u00e7a eserler \u00fdazan hem bolsa, onu\u0148<br \/>\nylmy i\u015flerini\u0148 k\u00f6p sanlysy medisina we alhimi\u00fda degi\u015flidir. Onu\u0148 alhimi\u00fda<br \/>\nbo\u00fdun\u00e7a i\u015flerini\u0148 arasynda \u201cSyrlary\u0148 kitaby\u201d we \u201cSyrlary\u0148 syrlaryny\u0148 kitaby\u201d atly<br \/>\ni\u015fleri d\u00fcn\u00fd\u00e4 ylmynda uly me\u015fhurlyga e\u00fde bol\u00fdar. Abu Bekr ar-Razy grek<br \/>\nfilosoflaryny\u0148 pars\u00e7a we siri\u00fda dillerinde bar bolan, aleksandi\u00fdaly awtorlary\u0148<br \/>\ni\u015flerini \u00f6r\u00e4n gowy bilipdir. \u015ee\u00fdle-de, arap alymlaryny\u0148 ylmy eserlerini-de<br \/>\n(\u00e7e\u015fmelerini-de) gowy \u00f6wrenipdir.<\/p>\n<p>Abu Bekr Muhammet ibn Zakiri\u00fda ar-Razyny\u0148 ylmy i\u015flerini\u0148 h\u00e4zirki zaman<br \/>\nylymlaryny\u0148 \u00f6smegi \u00fc\u00e7in uly \u00e4hmi\u00fdeti bardyr. Onu\u0148 esaslandyran k\u00f6p sanly ylmy<br \/>\ni\u015fleri \u015fu g\u00fcnki g\u00fcnlerde hem \u00f6z\u00fcni\u0148 \u00fda\u015famagyny dowam etdir\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Kurbanowa Ogulnabat,<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Da\u015foguz wela\u00fdatyny\u0148,<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Gubadag etrabyny\u0148 14- nji orta mekdebini\u0148 ba\u015flangy\u00e7 we taryh mugallymy.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Abu Bekr ar-Razy d\u00fcn\u00fd\u00e4 ylmyny\u0148 taryhyna has tanymal, me\u015fhur lukman &#8211; klina\u00e7y we himi\u00fda ylmyny esaslandyryjylary\u0148 biri h\u00f6km\u00fcnde gir\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 \u015f\u00f6hraty orta asyrlar \u00ddewropada Awisenna (Abu Aly Ibn Sina) bilen de\u0148 derejede tutulypdyr. Abu Bekr Muhammet Zakiri\u00fda ar-Razyny\u0148 musulman \u00fdurtlaryndaky \u015fan \u2013 \u015f\u00f6hraty, di\u0148e lukman\u00e7ylyk we alhimi\u00fda i\u015fleri bilen esaslanman, e\u00fdsem, tebigy we nusgalyk filosofi\u00fda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":27395,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12392"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12392"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12392\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27393,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12392\/revisions\/27393"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/27395"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12392"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12392"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12392"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}