{"id":12443,"date":"2021-12-10T23:41:21","date_gmt":"2021-12-10T18:41:21","guid":{"rendered":"http:\/\/newashgabat.com\/?p=12443"},"modified":"2021-12-10T23:41:21","modified_gmt":"2021-12-10T18:41:21","slug":"adam-mayasy-nazaryeti-bilime-gonukdirilyan-mayagoyumlaryn-ykdysady-seljerilmesinin-esasy-hokmunde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=12443","title":{"rendered":"ADAM MA\u00ddASY NAZAR\u00ddETI BILIME G\u00d6N\u00dcKDIRIL\u00dd\u00c4N MA\u00ddAGO\u00ddUMLARY\u0147 YKDYSADY SELJERILMESINI\u0147 ESASY  H\u00d6KM\u00dcNDE"},"content":{"rendered":"<p>H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde \u00fdurtlary\u0148 ykdysady \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 adamy\u0148 t\u00e4ze tehnologi\u00fdalary d\u00f6retmek we \u00f6zle\u015fdirmek, bilimleri almak we ulanmak ukyplary dur\u00fdar we olary\u0148 artdyrylmagy \u00fdurtdaky sosial-ykdysady ilerlem\u00e4ni\u0148 ba\u015f faktory bol\u00fdar. Netijede, \u00fdurdu\u0148 ykdysady\u00fdeti \u00fc\u00e7in di\u0148e bir \u00fdokary hilli esasy ma\u00fda zerur bolman, e\u00fdsem, jemgy\u00fdeti\u0148 ba\u015f \u00f6\u0148e g\u00fc\u00fdji bolan adam ma\u00fdasy zerurdyr, seb\u00e4bi \u00fdurdu\u0148 ba\u00fdlygy adam ma\u00fdasy mynasybetli d\u00f6re\u00fd\u00e4ndir. \u00d6z mazmuny bo\u00fdun\u00e7a d\u00f6wleti\u0148 milli adam ma\u00fdasy ykdysady ta\u00fddan i\u015fje\u0148 ilaty\u0148 d\u00f6redijilikli \u00f6nd\u00fcriji g\u00fc\u00fd\u00e7lerini\u0148 k\u00f6pl\u00fcgini\u0148 jemidir we ol k\u00e4rhana e\u00fdelerine, \u015fereketlere girdeji getirip, \u00fdurdu\u0148 milli girdejisi h\u00f6km\u00fcnd\u00e4ki agregatla\u015fan girdejini emele getir\u00fd\u00e4r hem-de \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik a\u00fdlany\u015fygynda durmu\u015fa ge\u00e7\u00fd\u00e4r. \u015eol seb\u00e4pli \u00fdurtlar ylmy-tehniki ilerlem\u00e4ni\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4d\u00e4ki gazananlaryny netijeli pe\u00fddalanmak \u00fc\u00e7in \u201eadama go\u00fdul\u00fdan ma\u00fdany\u0148&amp;quot; m\u00f6\u00e7berini yzygiderli artdyrmaly bol\u00fdarlar. Adam ma\u00fdasyny\u0148 hil sypatlaryny\u0148 \u00fdokarlanmagy esasynda maddy \u00f6n\u00fcm\u00e7iligii\u0148 netijeliligi art\u00fdar we sosial \u00fda\u00fdrawy mali\u00fdele\u015fdirmegi\u0148 \u00e7e\u015fmeleri h\u00f6km\u00fcnde ilaty\u0148 we d\u00f6wlet b\u00fdujedini\u0148 girdejilerini\u0148 k\u00f6pelmegine \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r. XX asyryn ikinji \u00fdarymyndan ba\u015flap adam ma\u00fdasyny\u0148 ykdysady\u00fdetd\u00e4ki ornuna bolan gyzyklanma artdy. Seb\u00e4bi, milli ba\u00fdlygy\u0148 d\u00fcz\u00fcmini\u0148 maddy d\u00e4l d\u00fcz\u00fcm b\u00f6leklerini\u0148 (\u00fdurdu\u0148 ylymda gazanan \u00fcst\u00fcnliklerini\u0148, ilaty\u0148 bilim derejesini\u0148 we \u00fdurtdaky saglygy gora\u00fd\u015fy\u0148 hilini\u0148) tut\u00fdan pa\u00fdyny\u0148 uly m\u00f6\u00e7beri \u00fdurdu\u0148 durnukly \u00f6s\u00fc\u015fini \u00fcpj\u00fcn etmek \u00fc\u00e7in birinji nobatdaky \u00e4hmi\u00fdete e\u00fde boldy. T\u00e4ze Galkyny\u015f we Be\u00fdik \u00f6zgertmeler e\u00fd\u00fdamynda T\u00fcrkmenistany\u0148 sosial- ykdysady \u00f6s\u00fc\u015finde bilim, ylym, saglygy gora\u00fdy\u015f, medeni\u00fdet we sport ulgamlarynda durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n i\u015fler T\u00fcrkmenistan\u0443\u0148 Prezidentini\u0148 sosial sy\u00fdasatynda \u015fol \u00fda\u00fdrawlardaky amala a\u015fyryl\u00fdan \u00f6zgertmeleri\u0148 ileri tutul\u00fdan ugurlary bolup dur\u00fdandygyna \u015fa\u00fdatlyk ed\u00fd\u00e4r. Hususan-da, bilim \u00fda\u00fdrawynda ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n \u00f6zgertmeler \u00fdurtda bilimini\u0148 \u00e4hli basgan\u00e7aklaryny\u0148 hukuk, ykdysady we usuly-mugallym\u00e7ylyk j\u00e4htlerine galta\u015f\u00fdar we t\u00e4ze bilim sy\u00fdasaty d\u00fcn\u00fd\u00e4 ul\u0148\u00fclerine nazarlan\u00fdar. Bilim di\u00fden d\u00fc\u015f\u00fcnj\u00e4ni\u0148 adam ma\u00fdasyna g\u00f6n\u00fckdiril\u00fd\u00e4n ma\u00fdago\u00fdum h\u00f6km\u00fcnde a\u0148ladylmagy so\u0148ky on\u00fdyllyklarda bilim ulgamyny dolandyrmagy h\u00e4si\u00fdetlendir\u00fd\u00e4n esasy a\u00fdratynlyklary\u0148 biri boldy. Umuman alany\u0148da, ykdysady\u00fdete adam ma\u00fdasy di\u00fden d\u00fc\u015f\u00fcnje bilimini\u0148 z\u00e4hmet bazaryndaky tut\u00fdan ornuna d\u00fc\u015f\u00fcnilm\u00e4ge \u00e7al\u015fylmagy bilen orna\u015fdy. Netijede, girdeji getirm\u00e4ge, d\u00f6retm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7iligi bolan adamy\u0148 tebigy ukyplaryny \u00fdokarlandyrmaga g\u00f6n\u00fckdirilen \u00e7\u00e4releri\u0148 jemi maddy gymmatlyk bilen de\u0148e\u015fdirilip, adam ma\u00fdasy di\u00fden d\u00fc\u015f\u00fcnjede \u00f6z be\u00fdanyny tapdy. Bu \u00fderde maddy ma\u00fda bilen adam ma\u00fdasyny\u0148 ikisini\u0148 hem gelejekde girdeji getirm\u00e4ge ukyplylyk h\u00e4si\u00fdeti olary \u00f6zara baglany\u015fdyr\u00fdar. \u015ee\u00fdlelik bilen, &#8220;;adam ma\u00fdasy&amp;&#8221;; d\u00fc\u015f\u00fcjesi ykdysady edebi\u00fdata pugta orna\u015fdy we ol adamy\u0148 z\u00e4hmet \u00f6nd\u00fcrijiligini\u0148 \u00fdokarlanmagyna hem-de onu\u0148 netijesinde \u015fol adamy\u0148 girdejilerini\u0148 artmagyna \u00fdardam ed\u00fd\u00e4n adamy\u0148 saglygyny\u0148, bilimlerini\u0148, ukyplaryny\u0148 we ba\u015farnygyny\u0148 belli bir goruny a\u0148ladyp ba\u015flady. Be\u00fdleki maksatlar (meselem, ilaty\u0148 i\u015f bilen \u00fcpj\u00fcn\u00e7iligine \u00fdardam bermek \u00fda-da \u00fdurtda pulu\u0148 h\u00fcmmetine g\u00f6zeg\u00e7ilik etmek) hem bilim ulgamyndaky durmu\u015f- ykdysady sy\u00fdasata \u00f6z t\u00e4sirini \u00fdetirip bil\u00fd\u00e4ndir. Bu meseleleri seljermek we \u00e7\u00f6zmek \u00fc\u00e7in bilime g\u00f6n\u00fckdiril\u00fd\u00e4n ma\u00fdago\u00fdumlary\u0148 netijeliligini seljermek zerurdyr. H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde \u015fol netijelilige baha bermek bilimi dolandyrmagy\u0148 fundamental g\u00f6rn\u00fc\u015fli durmu\u015f-ykdysady meselesine \u00f6wr\u00fcldi. Bilime g\u00f6n\u00fckdiril\u00fd\u00e4n ma\u00fdago\u00fdumlary ykdysady ta\u00fddan seljermek \u015fol ma\u00fdago\u00fdumlary\u0148 netijeliligini barlamak esasynda ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r we bilim ulgamyna ma\u00fdago\u00fdumlary g\u00f6n\u00fckdirmek \u00fc\u00e7in ileri tutul\u00fdan ugurlary\u0148 takyk kesgitlenmegine \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r hem-de ma\u00fdago\u00fdumly taslamalar i\u015flenip d\u00fcz\u00fclende olary\u0148 ylmy esasy bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4r. Bilimi\u0148 t\u00e4ze maglumatlar bilen \u00e7alt ba\u00fdla\u015f\u00fdan h\u00e4zirki d\u00f6wr\u00fcnde ol taslamalary\u0148 sany we g\u00f6rn\u00fc\u015fleri g\u00fcn-g\u00fcnden art\u00fdar. \u015ee\u00fdlelikde, bilime ma\u00fdago\u00fdumy g\u00f6n\u00fckdirmegi\u0148 ugruny sa\u00fdlap almak meselesi \u00e7\u00f6z\u00fclende, di\u0148e bir ekonometrik maglumatlar d\u00e4l-de, bilime g\u00f6n\u00fckdiril\u00fd\u00e4n ma\u00fdago\u00fdumlary\u0148 ykdysady ta\u00fddan seljerilmegini\u0148 netijeliligi hem hasaba alynmalydyr. H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde bilimi \u00f6sd\u00fcrmegi\u0148 we onu\u0148 h\u00e4zirki zaman jemgy\u00fdetmd\u00e4ki ornuny kesgitlemegi\u0148 meseleleri d\u00fcrli ugurlar bo\u00fdun\u00e7a barlanyl\u00fdar. Bilimi \u00f6sd\u00fcrmegi\u0148 geljekki m\u00fcmkin\u00e7ilikleri bilen bagly barlaglary ge\u00e7ir\u00fd\u00e4n pedagoglary\u0148, psihologlary\u0148, h\u00e4zirki zaman bilim tehnologi\u00fdalary bo\u00fdun\u00e7a h\u00fcn\u00e4rmenleri\u0148 we be\u00fdlekileri\u0148 i\u015fleri ma\u00fdago\u00fdumlary\u0148 g\u00f6n\u00fckdiriljek ugruny sa\u00fdlap almagy\u0148 teoretiki esasyny d\u00fcz\u00fd\u00e4n d\u00fcrli ugurly barlaglary\u0148 m\u00f6h\u00fcm b\u00f6legi bolup dur\u00fdar Ba\u015fga\u00e7a a\u00fddylanda, bilime g\u00f6n\u00fckdiril\u00fd\u00e4n ma\u00fdago\u00fdumlary seljermegi\u0148 ykdysady usullary dolandyry\u015f bilen bagly meseleler bo\u00fdun\u00e7a \u00e7\u00f6zg\u00fctleri kabul etmek \u00fc\u00e7in maglumatlar bilen \u00fcpj\u00fcn etmegi\u0148 m\u00f6h\u00fcm t\u00e4rleri bolup dur\u00fdar. \u00dd\u00f6ne ma\u00fdago\u00fdumlary\u0148 ugruny sa\u00fdlap almak meselesi toplumla\u00fdyn h\u00e4si\u00fdete e\u00fde bol\u00fdar we bu mesel\u00e4ni\u0148 \u00e7\u00f6zg\u00fcdi ekonometriki wezip\u00e4 d\u00e4l-de, bilimi dolandyrmagy\u0148 durmu\u015f-ykdysady \u00e4hmi\u00fdetli meselesine \u00f6wr\u00fcl\u00fd\u00e4r. \u015eol mesel\u00e4ni\u0148 bolsa durmu\u015f-sy\u00fdasy \u00fdagda\u00fdlar bilen gi\u0148den baglany\u015fdyrylyp \u00e7\u00f6z\u00fclmegi gerekdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Ata\u00fdewa Patma A\u015fgabat \u015f\u00e4herind\u00e4ki agrosenagat orta<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>h\u00fcn\u00e4r okuw mekdebini\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde \u00fdurtlary\u0148 ykdysady \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 adamy\u0148 t\u00e4ze tehnologi\u00fdalary d\u00f6retmek we \u00f6zle\u015fdirmek, bilimleri almak we ulanmak ukyplary dur\u00fdar we olary\u0148 artdyrylmagy \u00fdurtdaky sosial-ykdysady ilerlem\u00e4ni\u0148 ba\u015f faktory bol\u00fdar. Netijede, \u00fdurdu\u0148 ykdysady\u00fdeti \u00fc\u00e7in di\u0148e bir \u00fdokary hilli esasy ma\u00fda zerur bolman, e\u00fdsem, jemgy\u00fdeti\u0148 ba\u015f \u00f6\u0148e g\u00fc\u00fdji bolan adam ma\u00fdasy zerurdyr, seb\u00e4bi \u00fdurdu\u0148 ba\u00fdlygy adam ma\u00fdasy mynasybetli d\u00f6re\u00fd\u00e4ndir. \u00d6z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":12444,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12443"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12443"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12443\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12445,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12443\/revisions\/12445"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}