{"id":12621,"date":"2025-10-09T19:31:19","date_gmt":"2025-10-09T14:31:19","guid":{"rendered":"http:\/\/newashgabat.com\/?p=12621"},"modified":"2025-10-09T21:06:27","modified_gmt":"2025-10-09T16:06:27","slug":"taze-yyl-bezegleri-barada-gyzykly-faktlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=12621","title":{"rendered":"T\u00e4ze \u00fdyl bezegleri barada gyzykly faktlar"},"content":{"rendered":"<p>T\u00e4ze \u00fdylda ba\u00fdram\u00e7ylyk agajyny bezemek d\u00e4bi XVI asyrda \u00ddewropada ba\u015fla\u00fdar. Ilki bilen bezegler i\u00fdil\u00fd\u00e4rdi: alma, s\u00fc\u00fdji, miweler, k\u00f6ke we \u015f.m. G\u00fclleri\u0148 rollaryny d\u00fcrli re\u0148kli \u015femler \u00fderine \u00fdetir\u00fd\u00e4rdi.<\/p>\n<p>Ar\u00e7a aga\u00e7laryny o\u00fdnawa\u00e7lar bilen bezemek d\u00e4bi XV asyrda Martin Luther tarapyndan o\u00fdlanyp tapyl\u00fdar. \u00dd\u00f6ne 100 \u00fdyllap di\u0148e \u015fem bezeg h\u00f6km\u00fcnde hyzmat ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Ilkinji bezeg toplary 1848-nji \u00fdylda Germani\u00fdany\u0148 Lauscha \u015f\u00e4herinde d\u00f6redildi. Olar i\u00e7inden gur\u015fun gatlagy bilen \u00f6rt\u00fclen a\u00fdnadan \u00fdasaldy. Wagty\u0148 ge\u00e7megi bilen gur\u015funy\u0148 \u00fderine k\u00fcm\u00fc\u015f nitrat ulanyldy. Wagty\u0148 ge\u00e7megi bilen \u00fduwa\u015f-\u00fduwa\u015fdan i\u00fdip bol\u00fdan bezegler folga, kagyz, pagta \u00fd\u00fc\u0148den \u00fdasalan senetler bilen \u00e7al\u015fyryldy. XVIII asyrda e\u00fd\u00fd\u00e4m T\u00e4ze \u00fdyl agajyny\u0148 bezeglerini\u0148 prototipleri pe\u00fdda boldy: altynsow konuslar, \u00fdumurtga gabyklary, b\u00fcr\u00fcn\u00e7 he\u00fdkeljikleri.<\/p>\n<p>1867-nji \u00fdylda t\u00e4ze \u00fdyl o\u00fdunjaklaryny \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4n ilkinji zawod a\u00e7yldy. \u015ee\u00fdle t\u00e4zeliklere bolan gyzyklanma Nikola\u00fd I-i\u0148 d\u00f6wr\u00fcnde \u00fd\u00fcze \u00e7ykdy. XX asyry\u0148 ba\u015fyna \u00e7enli o\u00fdnawa\u00e7lar, gala\u00fdylar we \u00fd\u00fcpl\u00fckler, \u015fe\u00fdle hem in\u00e7e k\u00fcm\u00fc\u015f sapaklar bilen bezelen ka\u015fa\u0148 t\u00e4ze \u00fdyl aga\u00e7lary moda bolupdy. Bu t\u00e4ze \u00fdyl agajyny\u0148 bezeglerini\u0148 k\u00f6p\u00fcsinde belli bir simwolizm bar. Mysal \u00fc\u00e7in, ondaky top \u015fekillije o\u00fdunjaklat Adam atany\u0148 we How En\u00e4ni\u0148 dadyp g\u00f6ren jennet agajyndaky miwe hasaplanylypdyr.<\/p>\n<p>Ilkiba\u015fda (1-nji \u00fdanwardan ba\u015flap, 1700-nji \u00fdylda, Piter I degi\u015fli karar \u00e7ykaranda) Russi\u00fdada ja\u00fdlarda we k\u00f6\u00e7ede bezeg h\u00f6km\u00fcnde di\u0148e ar\u00e7a agajyny\u0148 \u015fahalary ulanylypdyr. Olary ja\u00fdlara salmak we bezemek Russi\u00fdada 100 \u00fdyldan gowrak wagt so\u0148, e\u00fd\u00fd\u00e4m XIX asyrda ba\u015flandy. Russi\u00fdads muny ilkinji edenler Sankt-Peterburgda \u00fda\u015fa\u00fdan Germani\u00fdadan gelen immigrantlardy.<\/p>\n<p>20-nji asyry\u0148 30-njy \u00fdyllarynda Christmasewropada we Amerikada T\u00e4ze \u00fdyl nusgawy ny\u015fanlary, uly lampalar, toplar we gap-ga\u00e7lar me\u015fhur boldy.<\/p>\n<p>K\u00f6p dillerde k\u00f6k uran \u201cgarland\u201d s\u00f6zi k\u00f6ne fransuz \u201cgerlandi\u00fdasyndan\u201d (wagty\u0148 ge\u00e7megi bilen \u201cguirlande\u201d \u00f6wr\u00fcldi). Ine, fransuzlar zynjyr bilen dokalan g\u00fcl g\u00f6rn\u00fc\u015find\u00e4ki bezegi \u015fe\u00fdle atlandyrypdyrlar. Indi bu s\u00f6z esasan me\u015fhur t\u00e4ze \u00fdyl agajyny\u0148 bezegi bilen baglany\u015fykly.<\/p>\n<p>2000-nji \u00fdyllarda Russi\u00fda T\u00e4ze \u00fdyl aga\u00e7laryny bir \u00fda-da iki re\u0148kli o\u00fdunjaklar bilen bez\u00e4p ba\u015flady, mysal \u00fc\u00e7in gyzyl we altyn toplar, g\u00f6k we k\u00fcm\u00fc\u015f.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00e4ze \u00fdylda ba\u00fdram\u00e7ylyk agajyny bezemek d\u00e4bi XVI asyrda \u00ddewropada ba\u015fla\u00fdar. Ilki bilen bezegler i\u00fdil\u00fd\u00e4rdi: alma, s\u00fc\u00fdji, miweler, k\u00f6ke we \u015f.m. G\u00fclleri\u0148 rollaryny d\u00fcrli re\u0148kli \u015femler \u00fderine \u00fdetir\u00fd\u00e4rdi. Ar\u00e7a aga\u00e7laryny o\u00fdnawa\u00e7lar bilen bezemek d\u00e4bi XV asyrda Martin Luther tarapyndan o\u00fdlanyp tapyl\u00fdar. \u00dd\u00f6ne 100 \u00fdyllap di\u0148e \u015fem bezeg h\u00f6km\u00fcnde hyzmat ed\u00fd\u00e4r. Ilkinji bezeg toplary 1848-nji \u00fdylda Germani\u00fdany\u0148 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":12761,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12621"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12621"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12621\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25437,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12621\/revisions\/25437"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12761"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12621"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12621"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12621"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}