{"id":12661,"date":"2021-12-20T19:57:03","date_gmt":"2021-12-20T14:57:03","guid":{"rendered":"http:\/\/newashgabat.com\/?p=12661"},"modified":"2021-12-20T19:57:03","modified_gmt":"2021-12-20T14:57:03","slug":"turkmenistan-beyik-yupek-yolunyn-yuregi-milli-ykdysadyyetin-synmaz-diregi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=12661","title":{"rendered":"T\u00fcrkmenistan \u2013 Be\u00fdik \u00fd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 \u00fd\u00fcregi \u2013 milli  ykdysady\u00fdeti\u0148 synmaz diregi"},"content":{"rendered":"<p>Berkarar d\u00f6wletimizi\u0148 bagty\u00fdarlyk d\u00f6wri jemgy\u00fdeti\u0148 intellektual<br \/>\npotensialyny\u0148 g\u00f6rkezijisi bolan ylmy\u0148 has-da rowa\u00e7lan\u00fdan d\u00f6wri. Bu \u00f6s\u00fc\u015f taryh<br \/>\nylmy \u00fc\u00e7in hem mahsus. Munu\u0148 \u00f6zi gadymy\u00fdetde d\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fda\u0148 salan be\u00fdik t\u00fcrkmen<br \/>\nd\u00f6wletlerinde ykdysady i\u015fi\u0148 \u00fdola go\u00fdlu\u015fy, hojalyk gatna\u015fyklary barada anyk<br \/>\nmaglumatlary \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n \u00fdazuw \u00fdadyg\u00e4rlikleri, taryhy \u00e7e\u015fmeler bilen i\u00e7gin<br \/>\ntany\u015fmaga \u015fert d\u00f6red\u00fd\u00e4r. Hormatly Prezidentimizi\u0148 \u201cT\u00fcrkmenistan \u2013 Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek<br \/>\n\u00fdoluny\u0148 \u00fd\u00fcregi\u201d atly kitabynda belle\u00fd\u015fi \u00fdaly, \u201cHalkymyzy\u0148 \u00fda\u015fa\u00fd\u015fyny\u0148 ykdysady<br \/>\nbin\u00fdadyny\u0148, hojalyk i\u015fini\u0148 k\u00f6pugurla\u00fdyn h\u00e4si\u00fdetlidigi \u2013 maldar\u00e7ylyk, ekeran\u00e7ylyk,<br \/>\n\u00fd\u00fcpek\u00e7ilik, pagta\u00e7ylyk, gi\u0148 s\u00f6wda i\u015fi, ba\u015fga \u00fdurtlara \u00fd\u00f6ri\u015fleri\u0148 amala a\u015fyrylmagy<br \/>\n\u00fda-da da\u015fary \u00fdurtlulary\u0148 bizi\u0148 topragymyza gelmegi bilen bagly \u00fdagda\u00fdlar halk<br \/>\nertekilerinde, rowa\u00fdatlarynda \u015f\u00f6hlelendirilmegi \u00fc\u00e7in esas bolupdyr.(32sah.)<br \/>\nMilli Liderimizi\u0148 g\u00fcrr\u00fc\u0148i edil\u00fd\u00e4n kitabynda Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 ugurlary,<br \/>\nonu\u0148 milli ykdysady\u00fdetimizi\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fine \u00fdetir\u00fd\u00e4n t\u00e4siri we kerwen gatnan gadymy<br \/>\n\u00fdoly dikeltmek bo\u00fdun\u00e7a alnyp baryl\u00fdan i\u015fler barada d\u00fc\u00fdpli s\u00f6hbet a\u00e7yl\u00fdar.<br \/>\n\u201cMunu\u0148 \u00f6zi gadymy d\u00f6w\u00fcrlerde Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoly bo\u00fdun\u00e7a gatnan kerwenleri\u0148<br \/>\n\u00e4hmi\u00fdetine go\u00fdul\u00fdan hormat-sarpany\u0148 \u00fdokary bolandygyndan habar ber\u00fd\u00e4r. \u015eo\u0148a<br \/>\ng\u00f6r\u00e4-de d\u00f6wlet hem, argy\u015f\u00e7ylar hem s\u00f6wda gatna\u015fyklaryny\u0148 \u00fdola go\u00fdulmagyna,<br \/>\nhakykatdan hem, gyzyklanma bildiripdirler. H\u00f6k\u00fcmdarlar \u015f\u00e4heri\u0148 etegind\u00e4ki<br \/>\nkerwen \u00fdollarynda pa\u00e7 almakdan \u2013 g\u00fcmr\u00fck salgydyndan girdeji alypdyrlar. \u015eol<br \/>\ngirdejini \u00fditirmezlik \u00fc\u00e7in, Azi\u00fda \u00fdurtlaryny\u0148 h\u00f6k\u00fcmdarlary t\u00e4jirleri\u0148 \u00fdolda<br \/>\nhowpsuzlygyny \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4n berk kanunlary kabul edipdirler. S\u00f6wdada, esasan,<br \/>\naly\u015f-\u00e7aly\u015f edilipdir, pul hasabyny\u0148 birligini saklamak \u00fc\u00e7in gerek bolupdyr. T\u00e4jirler<br \/>\n\u00f6z harytlaryna kesgitli nyrh kesipdirler, so\u0148undan \u015fol bahadaky haryt bilen<br \/>\n\u00e7al\u015fypdyrlar. Kerwenler onlar\u00e7a \u00fd\u00fck\u00e7i mallardan ba\u015flap, birn\u00e4\u00e7e m\u00fc\u0148l\u00e4p \u00fd\u00fck\u00e7i<br \/>\nmallardan d\u00fcz\u00fclipdir. Mallara hyzmatk\u00e4rler hem-de \u00fdolbeletler ideg edipdirler.<br \/>\n\u015eolar \u00fdaly uly kerwenleri, esasan hem, gy\u015fda, adamlary, \u00fd\u00fck mallaryny o\u0148a\u00fdly<br \/>\n\u00fderle\u015fdirip, azykdyr suw bilen \u00fcpj\u00fcn etmek \u00fde\u0148il bolmandyr. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7inem<br \/>\ns\u00f6wda-h\u00fcn\u00e4rment\u00e7ilik \u015f\u00e4herlerini\u0148, kerwensara\u00fdlary\u0148 \u00fdakynynda gi\u0148<br \/>\nekinzarlyklar, d\u00fcrli g\u00f6rn\u00fc\u015fli da\u00fdhan\u00e7ylyk \u00f6n\u00fcmlerini\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iligi d\u00f6r\u00e4pdir. Haryt<br \/>\nda\u015famakda ulag we be\u00fdleki meselelere jogap ber\u00fd\u00e4n belli t\u00e4jirler, hatda \u00fd\u00f6rite<br \/>\nkompani\u00fdalar hem bar ekeni. S\u00f6wdany\u0148 \u00f6smeginde g\u00f6\u00e7\u00fcp-gonup \u00fd\u00f6ren \u00e7arwa<br \/>\nmaldarlary\u0148 hyzmaty uly bolupdyr. Olar kerwenleri ugradypdyrlar, huru\u015flyk dowar<br \/>\nhem-de ulag mallaryny getiripdirler. \u015ee\u00fddip olar tutu\u015f neberesi bilen \u015fu ugra<br \/>\ng\u00f6n\u00fcgipdirler. \u015eolary\u0148 \u00fdardamy bolmazdan, kerwen s\u00f6wdasy be\u00fdle rowa\u00e7lanyp<br \/>\nbilmezdi. Kerwene, k\u00f6plen\u00e7, d\u00fcrli maksatly \u00fdolag\u00e7ylar, zy\u00fdarat\u00e7ylar, derw\u00fc\u015fler,<\/p>\n<p>sy\u00fdahat\u00e7ylar, alymlar, dini wagyz\u00e7ylar, rawy-kyssa\u00e7ylar, \u015fe\u00fdle hem, elbetde,<br \/>\ni\u00e7alylar hem go\u015fulypdyr. Kerwende, k\u00f6plen\u00e7, dilma\u00e7 saklanypdyr. Kerwen<br \/>\ns\u00f6wdasy \u00e7yl\u015fyrymly hyzmat edi\u015f ulgamyny talap edipdir. Argy\u015fa bar\u00fdanlary\u0148<br \/>\nm\u00f6h\u00fcmini \u00fderine salmak a\u0148sat bolmandyr. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in \u00fdolu\u0148 ugrundaky obadyr<br \/>\n\u015f\u00e4herlerde d\u00fc\u015fleg \u00fc\u00e7in kerwensara\u00fdlar gurlupdyr. Onda t\u00e4jirler hem-de hyzmat\u00e7y<br \/>\ntopar \u00fc\u00e7in \u00fd\u00f6rite h\u00fcjreler, atlar hem-de d\u00fc\u00fdeler, gatyrdyr e\u015fekler \u00fc\u00e7in \u00fd\u00f6rite \u00fderler<br \/>\nbolup, zerur azyk-suwluk hem-de ot-i\u00fdm bar ekeni. Di\u00fdarymyzda kerwensara\u00fdlary<br \/>\ngurmagy\u0148 we olarda milli myhmans\u00f6\u00fderlik d\u00e4plerine la\u00fdyklykda hyzmat etmegi\u0148<br \/>\n\u00f6r\u00e4n ba\u00fd tejribesi toplanypdyr. Eger-de argy\u015f\u00e7ylar san ta\u00fddan az bolsa, onda oba<br \/>\n\u00fderlerinde \u00fda\u015fuly-kethudalary\u0148 howlularynda, gurply hojalyklarda \u00fd\u00f6rite gural\u00fdan<br \/>\nak \u00f6\u00fdlerde \u00fda-da myhman tamlarda gar\u015fy alnypdyr. Uly \u015f\u00e4herlerde \u00e7arbagly,<br \/>\nserhowuzly, g\u00fcl-\u00e7emenzarlyga beslenen se\u00fdilg\u00e4hli ka\u015fa\u0148 myhmanhanalar \u2013<br \/>\nkerwensara\u00fdlar bina edilipdir. Amul, Merw, Sarahs, Abiwerd, Bagabat, Nusa\u00fd,<br \/>\nDehistan \u00fdaly \u015f\u00e4herlerde kerwensara\u00fdlary\u0148, \u00fd\u00f6rite gurlan uly howlulary\u0148 yzlary<br \/>\n\u00fd\u00fcze \u00e7ykaryldy. Mysal \u00fc\u00e7in, orta asyr Dehistan \u015f\u00e4herinde dyn\u00e7 almaga, saglygy\u0148y<br \/>\ndikeltm\u00e4ge \u00e4hli zerur m\u00fcmkin\u00e7ilikler g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcnde tutulan kerwensara\u00fdlary\u0148<br \/>\n\u00fc\u00e7\u00fcsini\u0148 arheologik galyndylaryny\u0148 alymlar tarapyndan \u00fcsti a\u00e7yldy. \u015ee\u00fdle t\u00e4sin<br \/>\ngurlu\u015fly binalary\u0148 galyndylary, gadymy Merwd\u00e4ki Gurtludepe, K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7<br \/>\ntaryhy-medeni \u00fdadyg\u00e4rlikler toplumyndaky Da\u015fgala arheologik me\u00fddan\u00e7any\u0148<br \/>\n\u00e7\u00e4ginde gurlan kerwensara\u00fdy\u0148 \u00e4pet girelgesini\u0148 galyndylary bizi\u0148 d\u00f6wr\u00fcmize \u00e7enli<br \/>\ngelip \u00fdetipdir. Eziz Watanymyzda du\u015f gel\u00fd\u00e4n gadymy myhmanhanalary\u0148 i\u0148 aja\u00fdyp<br \/>\nbinag\u00e4rlik nusgasy Da\u00fdahatyn kerwensara\u00fdydyr. Ol XI asyrda Amuldan \u00e7ykyp,<br \/>\nAmyder\u00fdany\u0148 kenary bilen Horezmi\u0148 pa\u00fdtagty K\u00f6ne\u00fcrgenje bar\u00fdan s\u00f6wda<br \/>\n\u00fdoluny\u0148 ugrunda, h\u00e4zirki Birata etrabyny\u0148 Gabakly obasyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r.<br \/>\nBu binag\u00e4rlik gurlu\u015fy tutu\u015f sebitde \u015fe\u00fdle maksada hyzmat eden orta asyr<br \/>\nbinalaryny\u0148 abat saklanyp galan \u00fdeke-t\u00e4k nusgasydyr. Merwi\u0148 guwanjy di\u0148e<br \/>\nbazarlary d\u00e4ldi. D\u00fcrli d\u00f6w\u00fcrlerde h\u00f6k\u00fcmdarlar tarapyndan bu \u00fderde altyn, k\u00fcm\u00fc\u015f<br \/>\nhem-de mis \u015fa\u00fdylyklar zikgelenipdir. Uzak asyrlary\u0148 dowamynda Merw Orta<br \/>\nAzi\u00fdada i\u0148 belli metal i\u015fle\u00fd\u00e4n merkezleri\u0148 biri bolupdyr.\u201d (124sah.)<br \/>\nMahlasy, Hormatly Prezidentimizi\u0148 \u201cT\u00fcrkmenistan \u2013 Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148<br \/>\n\u00fd\u00fcregi\u201d kitaby ge\u00e7mi\u015fde milli ykdysady\u00fdetimizi\u0148 guraly\u015fyny \u00f6wrenmekde<br \/>\ngymmatly ylmy \u00e7e\u015fmedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>M\u00e4hrijemal Hapyzowa,<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>T\u00fcrkmen d\u00f6wlet ykdysady\u00fdet we<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>dolandyry\u015f institutyny\u0148 uly mugallymy.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Berkarar d\u00f6wletimizi\u0148 bagty\u00fdarlyk d\u00f6wri jemgy\u00fdeti\u0148 intellektual potensialyny\u0148 g\u00f6rkezijisi bolan ylmy\u0148 has-da rowa\u00e7lan\u00fdan d\u00f6wri. Bu \u00f6s\u00fc\u015f taryh ylmy \u00fc\u00e7in hem mahsus. Munu\u0148 \u00f6zi gadymy\u00fdetde d\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fda\u0148 salan be\u00fdik t\u00fcrkmen d\u00f6wletlerinde ykdysady i\u015fi\u0148 \u00fdola go\u00fdlu\u015fy, hojalyk gatna\u015fyklary barada anyk maglumatlary \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n \u00fdazuw \u00fdadyg\u00e4rlikleri, taryhy \u00e7e\u015fmeler bilen i\u00e7gin tany\u015fmaga \u015fert d\u00f6red\u00fd\u00e4r. Hormatly Prezidentimizi\u0148 \u201cT\u00fcrkmenistan \u2013 Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":12662,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12661"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12661"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12661\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12663,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12661\/revisions\/12663"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12662"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12661"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12661"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12661"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}