{"id":12950,"date":"2021-12-31T14:25:36","date_gmt":"2021-12-31T09:25:36","guid":{"rendered":"http:\/\/newashgabat.com\/?p=12950"},"modified":"2022-01-03T23:04:03","modified_gmt":"2022-01-03T18:04:03","slug":"birlesen-milletler-guramasy-adam-hukuklary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=12950","title":{"rendered":"Birle\u015fen Milletler Guramasy- Adam hukuklary"},"content":{"rendered":"<p>Birle\u015fen Milletler Guramasy 1945-nji \u00fdylda halkara parahat\u00e7ylygy we howpsuzlygy \u00fcpj\u00fcn etmek, d\u00f6wletleri\u0148 arasyndaky dostlukly gatna\u015fyklary we adam hukuklaryny \u00f6sd\u00fcrmek maksady bilen d\u00f6redildi. Birle\u015fen Milletler Guramasyny\u0148 51 agzasy bar \u015fe\u00fdlelikde onu\u0148 Harti\u00fdasy 1945-nji \u00fdyly\u0148 24-nji okt\u00fdabrynda g\u00fc\u00fdje girdi.<\/p>\n<p>Birle\u015fen Milletler Guramasyny\u0148 Tertipnamasyny\u0148 2-nji maddasy guramany\u0148 maksatlaryny\u0148 arasynda &#8220;adam hukuklaryna we esasy azatlyklara hormat go\u00fdulmagy&#8221; hasaplan\u00fdar. Adam hukuklaryna salgylanmalar S\u00f6zba\u015fy we Tertipnamany\u0148 be\u00fdleki makalalarynda-da beril\u00fd\u00e4r. Bu salgylanmalar, Birle\u015fen Milletler Guramasyny\u0148 &#8220;adam hukuklaryna we esasy azatlyklara hormaty artdyrmak&#8221; maksadyna n\u00e4dip \u00fdetjekdigi bilen baglany\u015fykly.<\/p>\n<p>Birle\u015fen Milletler Guramasyny\u0148 bu ugurdaky tagallalary adam hukuklary konwensi\u00fdalaryndan, be\u00fdannamalar we gollanmalar \u00fdaly be\u00fdleki resminamalardan we adam hukuklaryna g\u00f6zeg\u00e7ilik proseduralaryndan ybarat gi\u0148i\u015fle\u00fdin we yzygiderli \u00f6s\u00fd\u00e4n gurlu\u015fy \u00fd\u00fcze \u00e7ykardy.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Hak arap s\u00f6zi bolup, k\u00f6pl\u00fck s\u00f6zi kanun di\u00fdmektir. Umuman a\u00fddylanda, \u201chak\u201d agzalsa, bu hukugy\u0148 e\u00fdesine degi\u015fli ygty\u00fdarlygy a\u0148lad\u00fdar.<\/p>\n<p>Hak(hukuk); Adamy\u0148 talap edip, ulanyp, pe\u00fddalanyp biljek g\u00fc\u00fdji. Erkinlik bolsa bir zady etmek \u00fda-da etmezlik azatlygydyr. Bu azatlyk, adamy\u0148 me\u00fdletin hereketini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Adam hukuklaryny\u0148 we 1789-njy \u00fdyly\u0148 ra\u00fdatyny\u0148 fransuz jarnamasynda her bir adamy\u0148 erkin dogul\u00fdandygy nygtal\u00fdar (1-nji madda). Be\u00fdanata g\u00f6r\u00e4, kanun tarapyndan gadagan edilmedik her bir hereket erkinligi a\u0148lad\u00fdar.<\/p>\n<p>Adam hukuklary, ba\u015fga bir seb\u00e4psiz, di\u0148e adam bolandyklary we d\u00fcn\u00fd\u00e4 ineninden b\u00e4ri bar bolan zatlardyr; eldegrilmesiz, a\u00fdrylmaz we a\u00fdrylmaz hukuklardyr.<\/p>\n<p>Di\u0148e bir adam, d\u00f6wletden gara\u015fsyz, \u00fda\u015fa\u00fdan we birek-birege de\u0148 derejede garal\u00fdan \u201c\u015fahsy\u00fdet\u201d h\u00f6km\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcnilse, \u201cadam hukuklary\u201d di\u00fdlip atlandyryl\u00fdan hukuklara e\u00fde bolup bil\u00fd\u00e4ndir.<\/p>\n<p>Adam hukuklary d\u00fc\u015f\u00fcnjesini\u0148 yzlaryny Gadymy Gresi\u00fdada we Orta asyrlarda Magna Carta \u00fdaly resminamalarda tapyp boljakdygyna garamazdan, bu d\u00f6w\u00fcrde adam hukuklaryny\u0148 yzygiderli doktrinasy barada g\u00fcrle\u015fmek m\u00fcmkin d\u00e4l.<\/p>\n<p>G\u00fcnbatar \u00ddewropada h\u00e4zirki zaman d\u00f6wleti\u0148 d\u00f6remegine baglylykda ykdysady we sy\u00fdasy ugurda liberalizmi\u0148 agdyklyk etmegini\u0148 netijesinde \u00fd\u00fcze \u00e7ykdy.<\/p>\n<p>&#8220;Adam hukuklary&#8221; ady bilen talaplary\u0148 ilkinji yzygiderli gurlu\u015fy, taryhy nukda\u00fdnazardan XVIII asyry\u0148 bur\u017euwaz rewol\u00fdusi\u00fdasyna gabat gel\u00fd\u00e4r (18-nji asyry\u0148 resminamalary; 1776-njy \u00fdyldaky Wirjini\u00fda konstitusi\u00fdasyny\u0148 ba\u015fynda Hukuklar Jarnamasy we Fransi\u00fdany\u0148 Ynsan Deklarasi\u00fdasy) we ra\u00fdatlary\u0148 1789-njy \u00fdyldaky hukuklary).<\/p>\n<p>Adam hukuklary; \u00e4hli adamlary\u0148 erkin we mertebe bilen \u00fda\u015famaga hukugy bar, seb\u00e4bi olar hi\u00e7 hili tapawutlylyk bolmazdan adam jynsyna, ten re\u0148kine, dinine, diline, \u00fda\u015fyna, milletine, pikirine, milli \u00fda-da jemgy\u00fdet\u00e7ilik gelip \u00e7yky\u015fyna, ba\u00fdlygyna garamazdan, her kim kanuny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcnde de\u0148dir.<\/p>\n<p>Adam hukuklaryny\u0148 esasy 1948-nji \u00fdyly\u0148 10-njy dekabryndaky Adam hukuklaryny\u0148 \u00e4hliumumy Jarnamasy we 1950-nji \u00fdyly\u0148 4-nji no\u00fdabryndaky Adam hukuklary bo\u00fdun\u00e7a \u00ddewropa konwensi\u00fdasyndan emele gel\u00fd\u00e4ndir.<\/p>\n<p>Bizi\u0148 hemm\u00e4miz adam hukuklaryny goramalydyrys. Milli we halkara d\u00fczg\u00fcnler \u00fda-da jemgy\u00fdet\u00e7ilik ygty\u00fdarlyklaryny ulan\u00fdanlar adam hukuklaryny we azatlyklaryny \u00e7\u00e4klendirip bilerler. \u015eahsy adamlar h\u00f6km\u00fcnde \u00f6z durmu\u015fymyzda ba\u015fgalary\u0148 hukuklaryna hormat go\u00fdmakdan ba\u015fga-da, d\u00f6wlet edaralaryny\u0148 we be\u00fdlekileri\u0148 i\u015fine \u00fcns bermelidiris. Gorag ulgamlary bizi\u0148 \u00fc\u00e7in bar we \u015fe\u00fdle hem olary ulanmaly we olary\u0148 \u00f6smegine go\u015fant go\u015fmalydyrys.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>A\u00fdg\u00fcl HALMYRADOWA,<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>T\u00fcrkmenistany\u0148 Da\u015fary i\u015fler ministrligini\u0148<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Hlakara gatna\u015fyklary institutyny\u0148 talyby.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Birle\u015fen Milletler Guramasy 1945-nji \u00fdylda halkara parahat\u00e7ylygy we howpsuzlygy \u00fcpj\u00fcn etmek, d\u00f6wletleri\u0148 arasyndaky dostlukly gatna\u015fyklary we adam hukuklaryny \u00f6sd\u00fcrmek maksady bilen d\u00f6redildi. Birle\u015fen Milletler Guramasyny\u0148 51 agzasy bar \u015fe\u00fdlelikde onu\u0148 Harti\u00fdasy 1945-nji \u00fdyly\u0148 24-nji okt\u00fdabrynda g\u00fc\u00fdje girdi. Birle\u015fen Milletler Guramasyny\u0148 Tertipnamasyny\u0148 2-nji maddasy guramany\u0148 maksatlaryny\u0148 arasynda &#8220;adam hukuklaryna we esasy azatlyklara hormat go\u00fdulmagy&#8221; hasaplan\u00fdar. Adam [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":13009,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12950"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12950"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12950\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12951,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12950\/revisions\/12951"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13009"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}