{"id":15098,"date":"2022-05-10T19:45:19","date_gmt":"2022-05-10T14:45:19","guid":{"rendered":"http:\/\/newashgabat.com\/?p=15098"},"modified":"2022-05-10T19:45:19","modified_gmt":"2022-05-10T14:45:19","slug":"yewropanyn-we-merkezi-aziyanyn-yasayjylarynyn-2-3-bolegi-semizlikden-ya-da-artykmac-agramdan-ejir-cekyar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=15098","title":{"rendered":"\u00ddewropany\u0148 we Merkezi Azi\u00fdany\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdjylaryny\u0148 2\/3 b\u00f6legi semizlikden \u00fda-da artykma\u00e7 agramdan ejir \u00e7ek\u00fd\u00e4r"},"content":{"rendered":"<p>\u00ddewropany\u0148 we Merkezi Azi\u00fdany\u0148 \u00fdurtlarynda ilaty\u0148 semizlik derejesi epidemi\u00fda mas\u015ftabyna \u00fdetdi. Ululary\u0148 \u00fc\u00e7den iki b\u00f6legi we \u00e7agalary\u0148 \u00fc\u00e7den bir b\u00f6legi artykma\u00e7 agramdan ejir \u00e7ek\u00fd\u00e4r. Bu barada B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 saglygy gora\u00fdy\u015f guramasyny\u0148 (BSGG) t\u00e4ze hasabatynda a\u00fddyl\u00fdar. Onu\u0148 awtorlary bedeni\u0148 artykma\u00e7 agramyny\u0148 onkologi\u00fda, ma\u00fdyplyga we m\u00f6hletinden ir \u00f6l\u00fcme seb\u00e4p bolup biljekdigini du\u00fddur\u00fdarlar.<\/p>\n<p>Artykma\u00e7 agram we semizlik gipertenzi\u00fdadan, n\u00e4dogry i\u00fdmitlenmekden we temm\u00e4kiden so\u0148 \u00f6l\u00fcmi\u0148 d\u00f6rd\u00fcnji seb\u00e4bidir. Semizlik \u00fd\u00fcrek-damar keselleri, ikinji g\u00f6rn\u00fc\u015fli s\u00fc\u00fdji keseli we rak \u00fdaly birn\u00e4\u00e7e \u00fdokan\u00e7 d\u00e4l keseller bilen baglany\u015fyklydyr. Ol rak keselini\u0148 12 g\u00f6rn\u00fc\u015fine seb\u00e4p bol\u00fdar.<\/p>\n<p>Hasabatda semizligi\u0148 di\u0148e bir t\u00f6wekgel\u00e7ilik faktory bolman, e\u00fdsem \u00fd\u00f6ritele\u015fdirilen bejergini we toplumla\u00fdyn dolandyry\u015fy talap ed\u00fd\u00e4n keseldigi bellenil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u00ddewropada ululary\u0148 arasynda semizligi\u0148 mas\u015ftaby Amerika \u00fdurtlaryndan ba\u015fga BSGG-ni\u0148 islendik sebitine garany\u0148da, has \u00fdokarydyr. B\u00fctin d\u00fcn\u00fd\u00e4de semizlik we bedeni\u0148 artykma\u00e7 agramy her \u00fdyl 1,3 milliondan gowrak \u00f6l\u00fcme seb\u00e4p bol\u00fdar, \u00fd\u00f6ne hatda bu g\u00f6rkeziji-de peseldilen bolup biler.<\/p>\n<p>\u00ddewropa sebitinde ilaty\u0148 artykma\u00e7 beden agramy we semizligi bilen bagly \u00fdagda\u00fd epidemi\u00fda derejesine \u00fdetdi. Erkekleri\u0148 63 g\u00f6terimi we a\u00fdallary\u0148 54 g\u00f6terimi artykma\u00e7 agramlydyr.<\/p>\n<p>Bedeni\u0148 artykma\u00e7 agramyny\u0148 we semizligi\u0148 i\u0148 \u00fdokary g\u00f6rkezijileri Orta\u00fder de\u0148zini\u0148 we G\u00fcndogar \u00ddewropany\u0148 \u00fdurtlarynda hasaba alyn\u00fdar. Artykma\u00e7 agramly adamlar bilim derejesi pes bolan adamlary\u0148 arasynda k\u00f6pd\u00fcr.<\/p>\n<p>COVID-19 pandemi\u00fdasy semizlik meselesini hasam g\u00fc\u00fd\u00e7lendirdi. Artykma\u00e7 agramly hassalar koronawirus bilen kesell\u00e4nden so\u0148 kyn\u00e7ylyklara sezewar bolup, k\u00f6plen\u00e7, bu seb\u00e4pli aradan \u00e7yk\u00fdarlar.<\/p>\n<p>BSGG semizligi\u0148 durmu\u015f \u00fd\u00f6relgesi bilen g\u00f6n\u00fcden-g\u00f6ni baglany\u015fyklydygyny belle\u00fd\u00e4r. Mysal \u00fc\u00e7in, \u00e7agalary\u0148 we \u00fdetginjekleri\u0148 saglygyna sanly gur\u015faw, \u015fol sanda sagdyn d\u00e4l i\u00fdmitleri\u0148 we i\u00e7gileri\u0148 mahabaty t\u00e4sirini \u00fdetir\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>BSGG-ni\u0148 h\u00fcn\u00e4rmenleri \u201csy\u00fdasaty\u0148 indiwidual \u00e7\u00e4relerini\u0148 netijesizdigini\u201d anykladylar. Bir \u00fdurt \u00fda-da tutu\u015f sebit derejesinde \u00fcst\u00fcnlik gazanmak \u00fc\u00e7in bitewi \u00e7\u00e4reler toplumy gerek. H\u00e4zirki wagtda BSGG-ni\u0148 \u00ddewropa sebitinde \u00e7agalara g\u00f6n\u00fckdirilen i\u00fdmit mahabatyny \u00e7\u00e4klendirmek, \u015feker d\u00fcz\u00fcmli i\u00e7gilere salgyt salmak we semizlige g\u00f6zeg\u00e7ilik \u00e7\u00e4relerini g\u00fc\u00fd\u00e7lendirmek \u00fdaly \u00e7\u00e4reler i\u015fje\u0148 ara alnyp maslahatla\u015fyl\u00fdar.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00ddewropany\u0148 we Merkezi Azi\u00fdany\u0148 \u00fdurtlarynda ilaty\u0148 semizlik derejesi epidemi\u00fda mas\u015ftabyna \u00fdetdi. Ululary\u0148 \u00fc\u00e7den iki b\u00f6legi we \u00e7agalary\u0148 \u00fc\u00e7den bir b\u00f6legi artykma\u00e7 agramdan ejir \u00e7ek\u00fd\u00e4r. Bu barada B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 saglygy gora\u00fdy\u015f guramasyny\u0148 (BSGG) t\u00e4ze hasabatynda a\u00fddyl\u00fdar. Onu\u0148 awtorlary bedeni\u0148 artykma\u00e7 agramyny\u0148 onkologi\u00fda, ma\u00fdyplyga we m\u00f6hletinden ir \u00f6l\u00fcme seb\u00e4p bolup biljekdigini du\u00fddur\u00fdarlar. Artykma\u00e7 agram we semizlik gipertenzi\u00fdadan, n\u00e4dogry [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":15099,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15098"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15098"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15098\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15100,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15098\/revisions\/15100"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15099"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15098"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15098"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15098"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}