{"id":16441,"date":"2022-10-07T16:40:36","date_gmt":"2022-10-07T11:40:36","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=16441"},"modified":"2022-10-09T17:20:30","modified_gmt":"2022-10-09T12:20:30","slug":"nobel-hepdeligi-dowam-edyar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=16441","title":{"rendered":"Nobel hepdeligi dowam ed\u00fd\u00e4r"},"content":{"rendered":"<p>3-nji okt\u00fdabrda \u015ewesi\u00fdany\u0148 pa\u00fdtagty Stokgolmda nobatdaky Nobel hepdeligi ba\u015flady. Onu\u0148 ilkinji g\u00fcn\u00fcnde Nobeli\u0148 fiziologi\u00fda we lukman\u00e7ylyk bo\u00fdun\u00e7a ba\u00fdragyny\u0148 e\u00fdeleri m\u00e4lim edildi. Fiziologi\u00fda we lukman\u00e7ylyk bo\u00fdun\u00e7a 2022-nji \u00fdyly\u0148 Nobel ba\u00fdragy \u015fwesi\u00fdaly biolog we ewol\u00fdusi\u00fda bo\u00fdun\u00e7a genetik Swante Paabo \u00fdok bolup giden gominidleri\u0148 genomlary we adamy\u0148 ewol\u00fdusi\u00fdasy baradaky a\u00e7y\u015flary \u00fc\u00e7in berildi.<\/p>\n<p>Ba\u00fdragy\u0148 web sahypasyndaky metbugat \u00fc\u00e7in be\u00fdanatda Swante Paabo we onu\u0148 k\u00e4rde\u015flerini\u0148 neandertallar bilen d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 d\u00fcrli k\u00fcnjeklerinde \u00fda\u015fa\u00fdan h\u00e4zirki zaman adamlaryny\u0148 arasyndaky arabaglany\u015fygy \u00f6wrenendigi a\u00fddyl\u00fdar. De\u0148e\u015fdiri\u015f seljermesi neandertallary\u0148 DNK yzygiderliligini\u0148 ozal \u00e7ak edili\u015fi \u00fdaly Afrikadan d\u00e4l-de, \u00ddewropadan we Azi\u00fdadan gelip \u00e7yk\u00fdan h\u00e4zirki zaman adamlaryna has me\u0148ze\u00fd\u00e4ndigini g\u00f6rkezdi. \u00ddewropa \u00fda-da Azi\u00fda neslinden bolan h\u00e4zirki zaman adamlarynda geni\u0148 takmynan, 1-4% -i neandertallardan gelip \u00e7yk\u00fdar.<\/p>\n<p>Biology\u0148 a\u00e7y\u015flary netijesinde arhaik gen yzygiderliligini\u0148 h\u00e4zirki zaman adamlaryny\u0148 fiziologi\u00fdasyna, \u015fol sanda immunitetimizi\u0148 \u00fdokan\u00e7lyklara n\u00e4hili t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4ndigi belli boldy. Mundan ba\u015fga-da, Swante Paabo ilkinji g\u00f6zleglerini\u0148 netijesinde d\u00fc\u00fdb\u00fcnden t\u00e4ze ylmy ugur \u2013 paleogenomikany esaslandyrdy.<\/p>\n<p>Ge\u00e7en \u00fdyl fiziologi\u00fda we lukman\u00e7ylyk bo\u00fdun\u00e7a Nobel ba\u00fdragyny amerikan alymlary Dewid Juliusa we Ardem Pataput\u00fdana temperaturany\u0148 we basy\u015fy\u0148 reseptorlaryny \u00fd\u00fcze \u00e7ykarandyklary \u00fc\u00e7in berlipdi.<\/p>\n<p>1901-nji \u00fdyldan 2021-nji \u00fdyla \u00e7enli fiziologi\u00fda \u00fda-da lukman\u00e7ylyk bo\u00fdun\u00e7a 112 Nobel ba\u00fdragy gow\u015furyldy, ba\u00fdrak alanlary\u0148 arasynda 12 zenan bar. Insulin gormonyny a\u00e7anlary\u0148 biri bolan kanadaly lukman we fiziolog Frederik Banting bu ugurda Nobel ba\u00fdragyny\u0148 i\u0148 \u00fda\u015f e\u00fdesi boldy. Ol 1923-nji \u00fdylda ba\u00fdrak gow\u015furylanda 32 \u00fda\u015fyndady. I\u0148 garry \u00fde\u0148iji 87 \u00fda\u015fly Pe\u00fdton Rous boldy. Ol 1966-njy \u00fdylda onkogen wiruslaryny tapandygy \u00fc\u00e7in ba\u00fdrak aldy.<\/p>\n<p>\u015eol g\u00fcn \u2013 3-nji okt\u00fdabrda, fizika bo\u00fdun\u00e7a Nobel ba\u00fdragyny\u0148 e\u00fdesi m\u00e4lim edilen bolsa, 5-nji okt\u00fdabrda \u2013 himi\u00fda, 6-njy okt\u00fdabrda \u2013 edebi\u00fdat bo\u00fdun\u00e7a Nobel ba\u00fdragyny\u0148 e\u00fdeleri m\u00e4lim edildi. 7-nji okt\u00fdabrda Parahat\u00e7ylyk ba\u00fdragyny\u0148 \u00fde\u0148ijisi, 10-njy okt\u00fdabrda 1968-nji \u00fdylda \u015ewesi\u00fdany\u0148 D\u00f6wlet banky tarapyndan d\u00f6redilen Ykdysady\u00fdet bo\u00fdun\u00e7a Nobel ba\u00fdragyny\u0148 \u00fde\u0148ijisi yglan ediler.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Dawut \u015eamyradow<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>T\u00fcrkmen d\u00f6wlet binag\u00e4rlik-gurlu\u015fyk institutyny\u0148 <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Binag\u00e4rlik-gurlu\u015fyk fakultetini\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>3-nji okt\u00fdabrda \u015ewesi\u00fdany\u0148 pa\u00fdtagty Stokgolmda nobatdaky Nobel hepdeligi ba\u015flady. Onu\u0148 ilkinji g\u00fcn\u00fcnde Nobeli\u0148 fiziologi\u00fda we lukman\u00e7ylyk bo\u00fdun\u00e7a ba\u00fdragyny\u0148 e\u00fdeleri m\u00e4lim edildi. Fiziologi\u00fda we lukman\u00e7ylyk bo\u00fdun\u00e7a 2022-nji \u00fdyly\u0148 Nobel ba\u00fdragy \u015fwesi\u00fdaly biolog we ewol\u00fdusi\u00fda bo\u00fdun\u00e7a genetik Swante Paabo \u00fdok bolup giden gominidleri\u0148 genomlary we adamy\u0148 ewol\u00fdusi\u00fdasy baradaky a\u00e7y\u015flary \u00fc\u00e7in berildi. Ba\u00fdragy\u0148 web sahypasyndaky metbugat \u00fc\u00e7in be\u00fdanatda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16442,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16441"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16441"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16441\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16443,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16441\/revisions\/16443"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16442"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16441"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16441"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16441"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}