{"id":16504,"date":"2022-10-10T18:23:36","date_gmt":"2022-10-10T13:23:36","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=16504"},"modified":"2022-10-10T18:23:36","modified_gmt":"2022-10-10T13:23:36","slug":"turkmenistanda-saglyk-isgarlerinin-we-lukmancylyk-pudagynyn-guni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=16504","title":{"rendered":"T\u00fcrkmenistanda saglyk i\u015fg\u00e4rlerini\u0148 we lukman\u00e7ylyk pudagyny\u0148 g\u00fcni"},"content":{"rendered":"<p>Saglyk \u2014 bu g\u00f6zel tebigatymyzy\u0148 ynsana e\u00e7ilen nygmatydyr. \u015eol saglygy g\u00f6z\u00fc\u0148 g\u00f6reji \u00fdaly goramak \u00fc\u00e7in sag wagty\u0148da alada etmeli. Saglygyny berkitmek her bir ynsany\u0148 \u00f6z elinde. Muny \u00fcpj\u00fcn etmek \u00fc\u00e7in her birimizi\u0148 hemi\u015fe hereketde bolmaga, dogry i\u00fdmitlenm\u00e4ge, sport bilen me\u015fgullanmaga endik bolmagymyz zerurdyr. Be\u00fdik akyldar \u015fahyrymyz Magtymguly Pyragyny\u0148: \u00abSaglygy\u0148 gadyryn bilgil, hassa bolmazdan burun\u00bb di\u00fd\u015fi \u00fdaly, ynsan saglygyny goramak, onu\u0148 gadyryny bilmek halkymyzy\u0148 gadymdan gel\u00fd\u00e4n \u00fd\u00f6relgesidir. T\u00fcrkmen saglygy gora\u00fdy\u015f we lukman\u00e7ylyk pudagyny\u0148 i\u015fg\u00e4rleri her \u00fdyl 10-njy okt\u00fdabrda h\u00fcn\u00e4r ba\u00fdram\u00e7ylygyny belle\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p>Gara\u015fsyz, Bitarap Watanymyzy\u0148 saglygy gora\u00fdy\u015f ulgamyny d\u00fc\u00fdpli \u00f6sd\u00fcrmekde we d\u00fcn\u00fd\u00e4 derejesine \u00e7ykarmakda \u00abSaglyk\u00bb D\u00f6wlet maksatnamasyny\u0148 m\u00f6h\u00fcm \u00e4hmi\u00fdeti boldy.\u00a01995-nji \u00fdylda \u00fdurtda saglygy gora\u00fdy\u015f ulgamyny \u00f6zgertmek \u00fc\u00e7in \u201cSaglyk\u201d d\u00f6wlet maksatnamasy d\u00f6redildi. Ynsan saglygyny goramak, ilki bilen, keseli\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almak \u00abSaglyk\u00bb D\u00f6wlet maksatnamasyny\u0148 esasy wezipelerini\u0148 biri bolup dur\u00fdar. Maksatnamany\u0148 esasynda d\u00fcn\u00fd\u00e4 ylmyny\u0148 we tejribelerini\u0148 bizi\u0148 \u015fertlerimize la\u00fdyk orna\u015fdyrylmagy, maddy-tehniki \u00fcpj\u00fcn\u00e7iligi\u0148 k\u00e4mille\u015fdirilmegi t\u00fcrkmen milli lukman\u00e7ylygyny\u0148 esasy a\u00fdratynlyklarydyr. \u201cSaglyk\u201d D\u00f6wlet maksatnamasy ilata edil\u00fd\u00e4n lukman\u00e7ylyk hyzmatlaryny guramagy\u0148 \u00f6\u0148debaryjy halkara tejribesini nazara almak bilen, ol m\u00f6h\u00fcm pudagy\u0148 d\u00fc\u00fdpli \u00f6zgerdilmegine, keselleri bejermegi\u0148 we olary\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almagy\u0148 k\u00e4mil usullaryny\u0148 orna\u015fdyrylmagyna, \u00fdokary h\u00fcn\u00e4rli saglygy gora\u00fdy\u015f i\u015fg\u00e4rlerini\u0148 ta\u00fd\u00fdarlanylmagyna we lukman\u00e7ylyk ylmyny\u0148 mundan be\u00fdl\u00e4k-de \u00f6s\u00fc\u015fine g\u00f6n\u00fckdirilendir. B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 saglygy gora\u00fdy\u015f guramasy, Birle\u015fen Milletler Guramasyny\u0148 \u00c7agalar we Ilat gaznalary, \u00d6s\u00fc\u015f maksatnamasy, be\u00fdleki abra\u00fdly halkara guramalar bilen \u00f6zara b\u00e4hbitli i\u015fje\u0148 hyzmatda\u015flyk alnyp baryl\u00fdar. Gara\u015fsyz Watanymyzy\u0148 Birle\u015fen Milletler Guramasyny\u0148 2020-2022-nji \u00fdyllar \u00fc\u00e7in B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 azyk maksatnamasyny\u0148 \u00dderine \u00fdetiriji ge\u0148e\u015fini\u0148, 2020-2024-nji \u00fdyllar \u00fc\u00e7in Hat we \u00f6s\u00fc\u015f bo\u00fdun\u00e7a hem-de Ne\u015fe seri\u015fdeleri bo\u00fdun\u00e7a Komissi\u00fdalaryny\u0148 agzalygyna sa\u00fdlanmagy \u00fdurdumyzda ilaty\u0148 arassa agyz suwy bilen \u00fcpj\u00fcn edilmegini\u0148, i\u00fdmit howpsuzlygyny\u0148 gazanylmagyny\u0148, \u00fdaramaz endiklere gar\u015fy barly\u015fyksyz g\u00f6re\u015fi\u0148 \u00fdola go\u00fdulmagyny\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4de gi\u0148den ykrar edil\u00fd\u00e4ndigini\u0148 \u00fdene-de bir mysalydyr.<\/p>\n<p>H\u00e4zirki wagtda T\u00fcrkmenistanda saglygy gora\u00fdy\u015f pudagyna has \u00e4hmi\u00fdet beril\u00fd\u00e4r we d\u00f6wlet tarapyndan has k\u00f6p \u00fcns beril\u00fd\u00e4r. \u00ddurtda saglygy gora\u00fdy\u015fy \u00f6sd\u00fcrmek \u00fc\u00e7in d\u00f6wlet maksatnamasy, \u015fe\u00fdle hem milleti\u0148 saglygyny \u00fdokarlandyrmaga g\u00f6n\u00fckdirilen d\u00fcrli maksatnamalar we strategi\u00fdalar bar. Medisinany\u0148 \u00f6smeginde esasy rol lukman\u00e7ylyk edaralaryny\u0148 maddy-tehniki bin\u00fdadyny gowula\u015fdyrmak we d\u00f6wrebapla\u015fdyrmak \u00fc\u00e7in beril\u00fd\u00e4r: t\u00e4ze lukman\u00e7ylyk merkezlerini, hassahanalary, poliklinikalary gurmak, olary h\u00e4zirki zaman anykla\u00fdy\u015f we lukman\u00e7ylyk enjamlary bilen enjamla\u015fdyrmak, k\u00f6ne lukman\u00e7ylyk edaralaryny abatlamak we k\u00f6ne enjamlary t\u00e4zeleri bilen \u00e7aly\u015fmaklyk alnyp baryl\u00fdar . \u00d6z derman \u00f6n\u00fcm\u00e7iligini, \u015fypahana profilini kem-kemden \u00f6sd\u00fcr\u00fd\u00e4r. Saglygy gora\u00fdy\u015f ulgamyny \u00f6sd\u00fcrmegi\u0148 we \u00fdokary h\u00fcn\u00e4rli i\u015fg\u00e4rler bolmazdan lukman\u00e7ylyk hyzmatlaryny\u0148 hilini \u00fdokarlandyrmagy\u0148 m\u00fcmkin d\u00e4ldigi hem g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcnde tutul\u00fdar. Bu maksat bilen, \u00f6z lukman\u00e7ylyk bilim edaralarymyzy\u0148 esasynda we da\u015fary \u00fdurtlarda talyplary\u0148 ta\u00fd\u00fdarlanmagy bilen lukman\u00e7ylyk i\u015fg\u00e4rlerini ta\u00fd\u00fdarlamak we bilim bermek, \u00f6sen okuw ulgamy k\u00e4mille\u015fdiril\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u201cIl saglygy \u2014 \u00fdurt ba\u00fdlygy\u201d di\u00fden \u015fygardan ugur alnyp, h\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde \u00fdurtda saglygy gora\u00fdy\u015f ulgamyny k\u00e4mille\u015fdirmek we onu\u0148 d\u00fcz\u00fcmlerini d\u00f6wrebapla\u015fdyrmak bo\u00fdun\u00e7a maksatnamala\u00fdyn \u00e7\u00e4reler amala a\u015fyryl\u00fdar. A\u015fgabatdaky we \u00fdurdumyzy\u0148 wela\u00fdatlaryndaky bejeri\u015f-\u00f6\u0148\u00fcni aly\u015f edaralaryna elektron resminama dolany\u015fygy ulgamy orna\u015fdyryldy. Telelukman\u00e7ylyk hyzmatlaryny \u00fdola go\u00fdmak, telek\u00f6pri arkaly saglygy gora\u00fdy\u015f edaralaryny\u0148 arasynda wideoaragatna\u015fyk arkaly ge\u0148e\u015fmeleri alyp barmak bo\u00fdun\u00e7a zerur i\u015fler \u00fderine \u00fdetiril\u00fd\u00e4r. Ulgamy\u0148 d\u00fcz\u00fcmlerini k\u00e4mille\u015fdirmek babatda \u00fderine \u00fdetiril\u00fd\u00e4n i\u015fleri\u0148 \u00e7\u00e4klerinde tutu\u015f \u00fdurtda i\u0148 h\u00e4zirki zaman enjamlar bilen \u00fcpj\u00fcn edilen d\u00f6wrebap lukman\u00e7ylyk merkezleri, saglyk \u00f6\u00fdleri hem derman senagatyna degi\u015fli desgalar yzygiderli gurul\u00fdar.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmenistany\u0148 2018 \u2014 2021nji \u00fdyllarda \u00fdokan\u00e7 kesellere g\u00f6zeg\u00e7ilik etmek bo\u00fdun\u00e7a \u00c4hlumumy gaznany\u0148 pul ba\u00fdragyna mynasyp bolandygyny bellemek gerek. T\u00fcrkmenistanda azyk harytlaryny\u0148 hiline we howpsuzlygyna berk g\u00f6zeg\u00e7ilik \u00fdola go\u00fduldy. 2019-njy \u00fdylda T\u00fcrkmenistany\u0148 ilatyny\u0148 2020 \u2014 2025-nji \u00fdyllarda sagdyn i\u00fdmitlenmegi bo\u00fdun\u00e7a Milli maksatnama kabul edildi. \u015ee\u00fdle hem T\u00fcrkmenistany\u0148 H\u00f6k\u00fcmeti tarapyndan \u201cA\u015fgabat Jarnamasyny\u0148 d\u00fczg\u00fcnlerini amala a\u015fyrmak \u2013 \u00ddewropa sebitini temm\u00e4ki t\u00fcssesinden azat etmek\u201d atly taslama mali\u00fdele\u015fdirildi. D\u00fcn\u00fd\u00e4 derejesinde enjamla\u015fdyrylyp, ulanylmaga beril\u00fd\u00e4n hassahanalary\u0148 we saglyk merkezlerini\u0148, sagaldy\u015f-dyn\u00e7 aly\u015f \u00f6\u00fdlerini\u0148, sport desgalaryny\u0148, \u015fypahanalary\u0148dyr anykla\u00fdy\u015f-bejeri\u015f edaralaryny\u0148 barha k\u00f6pelmegi Gara\u015fsyz d\u00f6wletimizi sagdynlygy\u0148 we ruhubelentligi\u0148 \u00fdurduna \u00f6w\u00fcr\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Saglygy gora\u00fdy\u015f we derman senagaty i\u015fg\u00e4rlerini\u0148 aja\u00fdyp ba\u00fdram\u00e7ylyk g\u00fcn\u00fcnde m\u00e4hriban halkymyzy\u0148 jan saglygyny goramak, abadan durmu\u015fyny \u00fcpj\u00fcn etmek bilen bagly alyp bar\u00fdan i\u015flerinde \u00fcst\u00fcnlikler hemrasy bolsun.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Orazmyrat Hemra\u00fdew,<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>T\u00fcrkmenistany\u0148\u00a0 Da\u015fary\u00a0 i\u015fler\u00a0 ministrligini\u0148<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Halkara\u00a0 gatna\u015fyklary\u00a0 institutyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Saglyk \u2014 bu g\u00f6zel tebigatymyzy\u0148 ynsana e\u00e7ilen nygmatydyr. \u015eol saglygy g\u00f6z\u00fc\u0148 g\u00f6reji \u00fdaly goramak \u00fc\u00e7in sag wagty\u0148da alada etmeli. Saglygyny berkitmek her bir ynsany\u0148 \u00f6z elinde. Muny \u00fcpj\u00fcn etmek \u00fc\u00e7in her birimizi\u0148 hemi\u015fe hereketde bolmaga, dogry i\u00fdmitlenm\u00e4ge, sport bilen me\u015fgullanmaga endik bolmagymyz zerurdyr. Be\u00fdik akyldar \u015fahyrymyz Magtymguly Pyragyny\u0148: \u00abSaglygy\u0148 gadyryn bilgil, hassa bolmazdan burun\u00bb di\u00fd\u015fi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16505,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16504"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16504"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16504\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16506,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16504\/revisions\/16506"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16505"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16504"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16504"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16504"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}