{"id":16808,"date":"2022-10-31T14:14:20","date_gmt":"2022-10-31T09:14:20","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=16808"},"modified":"2022-10-31T14:14:20","modified_gmt":"2022-10-31T09:14:20","slug":"31-nji-oktyabr-butindunya-saherler-guni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=16808","title":{"rendered":"31-nji okt\u00fdabr \u2013 B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 \u015f\u00e4herler g\u00fcni"},"content":{"rendered":"<p>2014-nji \u00fdyldan b\u00e4ri her \u00fdyly\u0148 31-nji okt\u00fdabrynda BMG-ni\u0148 Ba\u015f Assemble\u00fdasyny\u0148 68\/239 karary bilen 2013-nji \u00fdyly\u0148 dekabrynda umumy halkara jemgy\u00fdet\u00e7iligini\u0148 \u00fcns\u00fcni global \u015f\u00e4herle\u015fme meselesine \u00e7ekmek maksady bilen d\u00f6redilen \u201cB\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 \u015f\u00e4herler g\u00fcni\u201d gi\u0148den bellenil\u00fd\u00e4r. Bu g\u00fcn\u00fc\u0148 d\u00f6redilmegini\u0148 esasy seb\u00e4bi halkara jemgy\u00fdet\u00e7iligini\u0148 \u00fcns\u00fcni d\u00fcn\u00fd\u00e4de parahat\u00e7ylyk meselelerine \u00e7ekmeklige g\u00f6n\u00fckdirilendir. BMG-ni\u0148 maglumatlaryna g\u00f6r\u00e4, h\u00e4zirki wagtda d\u00fcn\u00fd\u00e4 ilatyny\u0148 \u00fdarysyndan gowragy \u015f\u00e4herlerde \u00fda\u015fa\u00fdar, 2050-nji \u00fdyla \u00e7enli bu g\u00f6rkezijini\u0148 68 g\u00f6terime \u00e7enli \u00fdokarlanmagyna gara\u015fyl\u00fdar. Birle\u015fen Milletler Guramasyna agza \u00fdurtlar \u015f\u00e4herleri\u0148 \u00f6sd\u00fcrilmegine degi\u015fli t\u00e4ze maksatnamalary kabul etdiler. \u015eonu\u0148 netijesinde, \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fd, da\u015fky gur\u015fawy goramak, howany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegi, infrastruktura, esasy hyzmatlar, azyk howpsuzlygy, saglyk, bilim \u00fdaly ugurlarda \u00f6zbolu\u015fly \u00f6s\u00fc\u015f gazanmak g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcnde tutul\u00fdar.<\/p>\n<p>H\u00e4zirki wagtda d\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fdurtlaryny\u0148 ilatyny\u0148 k\u00f6p b\u00f6legi \u015f\u00e4herlerde \u00fda\u015fa\u00fdar. Islendik \u015f\u00e4heri\u0148 durmu\u015f-ykdysady \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 ilaty\u0148 \u015f\u00e4herle\u015fmegine baglydygy hi\u00e7 kim \u00fc\u00e7in syr d\u00e4l. Adamlary\u0148 howpsuz, ekologi\u00fda ta\u00fddan arassa, \u00f6sen infrastrukturaly, hyzmatlary\u0148 hili \u00fdokary bolan \u015fertlerde \u00fda\u015famak islegi g\u00fcn-g\u00fcnden \u00fdokarlan\u00fdar. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in esasy \u015f\u00e4her hyzmatlaryna de\u0148hukukly we la\u00fdyk el\u00fdeterliligi \u00fcpj\u00fcn etmek durnukly \u015f\u00e4herle\u015fmegi\u0148 esaslaryny\u0148 biridir. Bu bolsa sosial ykdysady \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 wajyp meselelerini\u0148 biridir.<\/p>\n<p>BMG-ni\u0148 maglumatlaryna g\u00f6r\u00e4, h\u00e4zirki wagtda d\u00fcn\u00fd\u00e4 ilatyny\u0148 \u00fdarysyndan gowragy \u015f\u00e4herlerde \u00fda\u015fa\u00fdar we 2050-nji \u00fdyla \u00e7enli d\u00fcn\u00fd\u00e4 ilatyny\u0148 68%-i \u015f\u00e4her ilaty bolar. Maglumat \u00fc\u00e7in a\u00fdtsak 1800-nji \u00fdyllary\u0148 ba\u015fynda ilaty\u0148 2%-i, 1950-nji \u00fdyllarda 30%-i \u015f\u00e4herlerde \u00fda\u015fa\u00fdardy. Her g\u00fcn d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 \u015f\u00e4herleri takmynan 180 m\u00fc\u0148e gola\u00fd adam bilen dol\u00fdar. Ilaty\u0148 ykdysady, jemgy\u00fdet\u00e7ilik we medeni \u00e7\u00e4relerini\u0148 k\u00f6p\u00fcsini\u0148 \u015f\u00e4herlerde jemlenendigi seb\u00e4pli, \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f, infrastruktura, azyk howpsuzlygy, saglygy gora\u00fdy\u015f, bilim, z\u00e4hmet bazary, da\u015fky gur\u015faw \u00fdaly durnukly \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 esasy faktorlary \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fdar.<\/p>\n<p>\u00ddene-de bell\u00e4p ge\u00e7meli zatlary\u0148 biri-de, her \u00fdyly\u0148 aprel a\u00fdyny\u0148 so\u0148ky \u00fdek\u015fenbesinde halkara derejesinde B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 ekiz \u015f\u00e4herlerini\u0148 g\u00fcni hem gi\u0148den bellenilip ge\u00e7il\u00fd\u00e4r. Bu sene 1957-nji \u00fdylda d\u00f6redilen B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 \u015f\u00e4herler federasi\u00fdasyny\u0148 karary bilen ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r. B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 \u015f\u00e4herler federasi\u00fdasy halkara h\u00f6k\u00fcmete degi\u015fli bolmadyk guramadyr, esasy maksady d\u00fcrli \u015f\u00e4herleri\u0148 arasynda dostlukly gatna\u015fyklary berkitmek bolup dur\u00fdar.<\/p>\n<p>2013-nji \u00fdyly\u0148 25-nji ma\u00fdynda g\u00f6zel pa\u00fdtagtymyz A\u015fgabat ak mermerli binalary\u0148 has k\u00f6p jemlenen \u015f\u00e4heri h\u00f6km\u00fcnde Ginnesi\u0148 rekordlar kitabyna girizilendigini a\u00fdratyn bellerliklidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Mamag\u00fcl \u00ddAZLY\u00ddEWA, <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>T\u00fcrkmenistany\u0148 Da\u015fary i\u015fler ministrligini\u0148 <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara gatna\u015fyklary institutyny\u0148 <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara hukugy fakultetini\u0148 I \u00fdyl talyby. <\/strong><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2014-nji \u00fdyldan b\u00e4ri her \u00fdyly\u0148 31-nji okt\u00fdabrynda BMG-ni\u0148 Ba\u015f Assemble\u00fdasyny\u0148 68\/239 karary bilen 2013-nji \u00fdyly\u0148 dekabrynda umumy halkara jemgy\u00fdet\u00e7iligini\u0148 \u00fcns\u00fcni global \u015f\u00e4herle\u015fme meselesine \u00e7ekmek maksady bilen d\u00f6redilen \u201cB\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 \u015f\u00e4herler g\u00fcni\u201d gi\u0148den bellenil\u00fd\u00e4r. Bu g\u00fcn\u00fc\u0148 d\u00f6redilmegini\u0148 esasy seb\u00e4bi halkara jemgy\u00fdet\u00e7iligini\u0148 \u00fcns\u00fcni d\u00fcn\u00fd\u00e4de parahat\u00e7ylyk meselelerine \u00e7ekmeklige g\u00f6n\u00fckdirilendir. BMG-ni\u0148 maglumatlaryna g\u00f6r\u00e4, h\u00e4zirki wagtda d\u00fcn\u00fd\u00e4 ilatyny\u0148 \u00fdarysyndan gowragy \u015f\u00e4herlerde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16809,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16808"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16808"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16808\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16810,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16808\/revisions\/16810"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16809"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16808"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16808"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16808"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}