{"id":17382,"date":"2024-05-23T10:50:15","date_gmt":"2024-05-23T05:50:15","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=17382"},"modified":"2024-05-23T10:50:55","modified_gmt":"2024-05-23T05:50:55","slug":"eyeciligin-gornusleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=17382","title":{"rendered":"E\u00fde\u00e7iligi\u0148 g\u00f6rn\u00fc\u015fleri"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmenistanda \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik seri\u015fdelerine we \u00f6n\u00fcm\u00e7iligi\u0148 netijesine e\u00fdelik etmegi\u0148 g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148 k\u00f6pd\u00fcrliligi ykrar edil\u00fd\u00e4r we olary\u0148 hereket etmegine rugsat beril\u00fd\u00e4r. D\u00f6wlet e\u00fde\u00e7iligi\u0148 \u00e4hli g\u00f6rn\u00fc\u015flerini \u00f6sd\u00fcrmek \u00fc\u00e7in olary de\u0148 derejede gora\u00fdar we de\u0148 \u015fertler d\u00f6red\u00fd\u00e4r.<br \/>\nBizi\u0148 \u00fdurdumyzda e\u00fde\u00e7ilik a\u015fakdaky g\u00f6rn\u00fc\u015flerde \u00e7yky\u015f ed\u00fd\u00e4r:<br \/>\nhususy e\u00fde\u00e7ilik;<br \/>\nd\u00f6wlet e\u00fde\u00e7iligi;<br \/>\njemgy\u00fdet\u00e7ilik birle\u015fiklerini\u0148 (guramalaryny\u0148) e\u00fde\u00e7iligi;<br \/>\nkooperatiw birle\u015fiklerini\u0148 e\u00fde\u00e7iligi;<br \/>\nbilelikd\u00e4ki k\u00e4rhanalary\u0148 e\u00fde\u00e7iligi;<br \/>\nbe\u00fdleki d\u00f6wletleri\u0148, olary\u0148 \u00fduridiki taraplaryny\u0148 we gra\u017edanlaryny\u0148 e\u00fde\u00e7iligi;<br \/>\nhalkara guramalaryny\u0148 e\u00fde\u00e7iligi;<br \/>\ngaty\u015fyk (birle\u015fen) e\u00fde\u00e7ilik.<br \/>\nT\u00fcrkmenistanda \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik seri\u015fdelerine, \u00fdere, be\u00fdleki maddy hem ruhy gymmatlyklara hususy e\u00fde\u00e7ilik hukugy \u00fd\u00f6re\u00fd\u00e4r.<br \/>\nHususy e\u00fde\u00e7ilik di\u00fdip \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik seri\u015fdelerine we \u00f6n\u00fcm\u00e7iligi\u0148 netijesine a\u00fdry-a\u00fdry adamlary\u0148 e\u00fdelik etmegine a\u00fddyl\u00fdar. Hususy e\u00fde\u00e7ilik g\u00f6rn\u00fc\u015fleri bo\u00fdun\u00e7a ra\u00fdatlary\u0148, hukuk taraplary\u0148 hususy e\u00fde\u00e7iligine (hususy k\u00e4rhanalary\u0148 we teleke\u00e7ilik birle\u015fiklerini\u0148 e\u00fde\u00e7iligine) hem-de ra\u00fdatlar bilen hukuk taraplary\u0148 e\u00fde\u00e7ilik ob\u00fdektlerini\u0148 birle\u015fdirilmegi esasynda d\u00f6redil\u00fd\u00e4n gaty\u015fyk hususy e\u00fde\u00e7ilige b\u00f6l\u00fcn\u00fd\u00e4r.<br \/>\nHususy e\u00fde\u00e7iligi\u0148 sub\u00fdektleri \u00f6z e\u00fde\u00e7iligind\u00e4ki zatlary g\u00f6s-g\u00f6ni \u00f6zleri pe\u00fddalansa, onda olar hem e\u00fde\u00e7i hem-de i\u015fg\u00e4r bolup \u00e7yky\u015f ed\u00fd\u00e4rler. Hususy e\u00fde\u00e7ilikd\u00e4ki eml\u00e4gi\u0148 hakyna tutma z\u00e4hmeti\u0148 \u00fcsti bilen pe\u00fddalanylmagy hem m\u00fcmkindir.<br \/>\nHususy e\u00fde\u00e7ilik inisiatiwalylygy, i\u015fe jogapk\u00e4rli garamagy, i\u015f ba\u015farja\u0148lygy h\u00f6weslendir\u00fd\u00e4r. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in hem hususy e\u00fde\u00e7iligi\u0148 \u00f6sd\u00fcrilmegini\u0148 jemgy\u00fdet \u00fc\u00e7in uly \u00e4hmi\u00fdeti bardyr.<br \/>\nHususy e\u00fde\u00e7iligi \u00f6sd\u00fcrmek d\u00f6wleti\u0148 ykdysady sy\u00fdasatyny\u0148 esasy ugurlaryny\u0148 biridir, d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 \u00f6sen d\u00f6wletlerini\u0148 hemmesinde ykdysady\u00fdeti\u0148 esasy agramy hususy e\u00fde\u00e7iligi\u0148 gerdenine d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4r. Hususy\u00fdet\u00e7iligi \u00f6sd\u00fcrmek h\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde \u00fder \u00fd\u00fcz\u00fcni\u0148, \u00fdurtlary\u0148 hem halklary\u0148 \u00fd\u00f6relgesidir. Hususy\u00fdet\u00e7iligi\u0148 halkam, d\u00f6wletem ba\u00fdatmagy\u0148 ygtybarly \u00fdoludygyny d\u00fcn\u00fd\u00e4 tejribesi doly subut ed\u00fd\u00e4r.<br \/>\nHususy e\u00fde\u00e7iligi \u00f6sd\u00fcrmek bazar ykdysady\u00fdetine ge\u00e7megi\u0148 esasy \u015fertlerini\u0148 biri bolup \u00e7yky\u015f ed\u00fd\u00e4r.<br \/>\nHususy e\u00fde\u00e7ilik bolmasa bazar m\u00fcmkin d\u00e4l. T\u00fcrkmenistanda m\u00f6\u00e7beri bo\u00fdun\u00e7a i\u0148 k\u00f6p e\u00fde\u00e7ilik d\u00f6wlet e\u00fde\u00e7iligidir. \u00dderasty ba\u00fdlyklar, suw resurslary we be\u00fdleki tebigy ob\u00fdektler, \u015fe\u00fdle hem T\u00fcrkmenistany\u0148 taryhy we medeni mirasyna degi\u015fli ob\u00fdektler d\u00f6wleti\u0148 a\u00fdratyn e\u00fde\u00e7iligi hasaplan\u00fdar.<br \/>\nOlara di\u0148e d\u00f6wlet erk ed\u00fd\u00e4r. Bulardan ba\u015fga-da d\u00f6wlet e\u00fde\u00e7iligine \u00fder, h\u00e4kimi\u00fdet we dolandyry\u015f edaralaryny\u0148 eml\u00e4gi, d\u00f6wlet k\u00e4rhanalaryny\u0148 eml\u00e4gi, d\u00f6wlet banklary, d\u00f6wleti\u0148 okuw ja\u00fdlaryny\u0148, ylmy-barlag institutlaryny\u0148 eml\u00e4gi, d\u00f6wlet b\u00fdud\u017eetini\u0148 seri\u015fdeleri, durmu\u015f-medeni pudaga degi\u015fli ob\u00fdektler degi\u015flidir.<br \/>\nD\u00f6wlet e\u00fde\u00e7iligi\u0148 d\u00fcz\u00fcmine \u00fderli \u00f6z-\u00f6z\u00fcni dolandyry\u015f edalaryny\u0148 e\u00fde\u00e7iligi hem gir\u00fd\u00e4r.<br \/>\nE\u00fde\u00e7iligi\u0148 bir b\u00f6legini d\u00f6wleti\u0148 garamagyndan a\u00fdrylmagy we hususyla\u015fdyrylmagy netijesinde d\u00f6wlet e\u00fde\u00e7iligini\u0148 m\u00f6\u00e7beri azalar. Bu bolsa e\u00fde\u00e7iligi\u0148 be\u00fdleki g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148 \u00f6smegine getirer. D\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 \u00f6sen \u00fdurtlarynda \u00e4hli e\u00fde\u00e7iligi\u0148 di\u0148e 15-20 prosenti d\u00f6wlete degi\u015flidir.<br \/>\nD\u00f6wlet e\u00fde\u00e7iligi\u0148 m\u00f6\u00e7berini\u0148 azalmagy onu\u0148 ykdysady\u00fdetinden gitmegini a\u0148latma\u00fdar. Munu\u0148 tersine, d\u00f6wlet e\u00fde\u00e7iligi ykdysady\u00fdetden hi\u00e7 ha\u00e7an gitmez, d\u00f6wleti\u0148 d\u00fc\u00fdpli pudaklarynda saklanyp galar. Seb\u00e4bi ykdysady\u00fdeti, bazar gatna\u015fyklaryny d\u00f6wleti\u0148 kadala\u015fdyrmagy h\u00e4zirki zaman \u00f6n\u00fcm\u00e7iligi durnukly \u00f6sd\u00fcrmegi\u0148, ylmy-tehniki progresi \u00e7altlandyrmagy\u0148 zerur \u015fertidir.<br \/>\nJemgy\u00fdet\u00e7ilik birle\u015fiklerini\u0148 (guramalaryny\u0148) e\u00fde\u00e7iligi jemgy\u00fdet\u00e7ilik birle\u015fiklerini\u0148 hut \u00f6z e\u00fde\u00e7iligine, ha\u00fdyr-sahawatlyk we ga\u00fdry jemgy\u00fdet\u00e7ilik fondlaryny\u0148 e\u00fde\u00e7iligine, dini guramalary\u0148 e\u00fde\u00e7iligine b\u00f6l\u00fcn\u00fd\u00e4r. E\u00fde\u00e7iligi\u0148 bu g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148, esasan hem dini guramalary\u0148 e\u00fde\u00e7iligini\u0148 hereket etmegi we \u00f6smegi \u00fc\u00e7in zerur \u015fertler di\u0148e T\u00fcrkmenistan gara\u015fsyzlygyny alandan so\u0148 d\u00f6redildi.<br \/>\nT\u00fcrkmenistanda hereket ed\u00fd\u00e4n e\u00fde\u00e7iligi\u0148 \u00fdene-de bir g\u00f6rn\u00fc\u015fi kooperatiw birle\u015fiklerini\u0148 e\u00fde\u00e7iligidir. Kooperatiw e\u00fde\u00e7iligi\u0148 eml\u00e4gi onu\u0148 agzalaryny\u0148 ber\u00fd\u00e4n pul we be\u00fdleki eml\u00e4k wznoslaryny\u0148, \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik, s\u00f6wda, ta\u00fd\u00fdarla\u00fdy\u015f i\u015fini etmekden, gymmat bahaly kagyzlary satmakdan hem-de kooperatiwi\u0148 ustawynda g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutlan ba\u015fga i\u015fleri \u00fderine \u00fdetirmekden alnan girde\u00fdjileri\u0148 hasabyna d\u00f6redil\u00fd\u00e4r.<br \/>\nKooperatiw birle\u015fikleri alyjylar kooperasi\u00fdasy \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik kooperatiwleri we be\u00fdleki gurama\u00e7ylyk-hukuk g\u00f6rn\u00fc\u015flerinde bolup biler.<br \/>\nBizi\u0148 \u00fdurdumyzda bilelikd\u00e4ki k\u00e4rhanalary\u0148, be\u00fdleki d\u00f6wletleri\u0148, olary\u0148 hukuk taraplaryny\u0148 we ra\u00fdatlaryny\u0148 e\u00fde\u00e7iligi hem bardyr. Ykdysady \u00f6zgertmeleri \u00fcst\u00fcnlikli amala a\u015fyrmak \u00fc\u00e7in be\u00fdleki d\u00f6wletler bilen, olary\u0148 ra\u00fdatlary we hukuk taraplary bilen bilelikde k\u00e4rhanalar guramagy\u0148 uly \u00e4hmi\u00fdeti bardyr. Ol k\u00e4rhanalar bizi\u0148 \u00fdurdumyzy\u0148 di\u0148e \u00e7ig mal \u00f6nd\u00fcrmegi\u0148 hasabyna d\u00e4l-de, ta\u00fd\u00fdar \u00f6n\u00fcmleri \u00f6nd\u00fcrmegi\u0148 we satmagy\u0148 hasabyna ba\u00fdamagy \u00fc\u00e7in gerekdir. T\u00fcrkmenistanda da\u015fary \u00fdurtlaryny\u0148 firmalary\u0148 gatna\u015fmagynda gurlan we gurul\u00fdan k\u00e4rhanalary\u0148 sany barha artyp bar\u00fdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><b><i>T\u00fcrkmen d\u00f6wlet binag\u00e4rlik-gurlu\u015fyk institutyny\u00f1 talyby Seidow Silapberdi<\/i><\/b><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmenistanda \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik seri\u015fdelerine we \u00f6n\u00fcm\u00e7iligi\u0148 netijesine e\u00fdelik etmegi\u0148 g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148 k\u00f6pd\u00fcrliligi ykrar edil\u00fd\u00e4r we olary\u0148 hereket etmegine rugsat beril\u00fd\u00e4r. D\u00f6wlet e\u00fde\u00e7iligi\u0148 \u00e4hli g\u00f6rn\u00fc\u015flerini \u00f6sd\u00fcrmek \u00fc\u00e7in olary de\u0148 derejede gora\u00fdar we de\u0148 \u015fertler d\u00f6red\u00fd\u00e4r. Bizi\u0148 \u00fdurdumyzda e\u00fde\u00e7ilik a\u015fakdaky g\u00f6rn\u00fc\u015flerde \u00e7yky\u015f ed\u00fd\u00e4r: hususy e\u00fde\u00e7ilik; d\u00f6wlet e\u00fde\u00e7iligi; jemgy\u00fdet\u00e7ilik birle\u015fiklerini\u0148 (guramalaryny\u0148) e\u00fde\u00e7iligi; kooperatiw birle\u015fiklerini\u0148 e\u00fde\u00e7iligi; bilelikd\u00e4ki k\u00e4rhanalary\u0148 e\u00fde\u00e7iligi; be\u00fdleki d\u00f6wletleri\u0148, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":17385,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17382"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17382"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17382\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22501,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17382\/revisions\/22501"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17385"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}