{"id":17974,"date":"2023-02-24T19:27:29","date_gmt":"2023-02-24T14:27:29","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=17974"},"modified":"2023-02-26T21:42:31","modified_gmt":"2023-02-26T16:42:31","slug":"durmus-yagtylygy-ya-da-sungat-hakynda-sohbet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=17974","title":{"rendered":"\u201cDurmu\u015f \u00fdagtylygy\u201d \u00fda-da sungat hakynda s\u00f6hbet&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>2022-nji \u00fdylda Hyta\u00fd Halk Respublikasyny\u0148 pa\u00fdtagty Pekin \u015f\u00e4herinde IX Halkara \u015fekillendiri\u015f sungaty biennalesi ge\u00e7irildi. \u201cBiennale\u201d \u2013 iki \u00fdyldan bir gezek ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n \u00e7eper\u00e7ilik sergileri, b\u00e4sle\u015fikler \u00fda-da d\u00f6redijilik festiwallary bolup dur\u00fdar. \u00dder \u00fd\u00fcz\u00fcnde ylym-bilim, medeni\u00fdet we sungat \u00fdaly pudaklary\u0148, innowasion tehnologi\u00fdalary\u0148 barha \u00f6smegi netijesinde b\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4de ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n \u015fular \u00fdaly medeni \u00e7\u00e4releri\u0148 sany hem art\u00fdar. \u00dderi gelende bell\u00e4p ge\u00e7sek, biennale d\u00fc\u015f\u00fcnjesi bilen birlikde \u201ctriennale\u201d adalgasy hem medeni\u00fdet we sungat d\u00fcn\u00fd\u00e4sinde \u00f6zbolu\u015fly orna e\u00fde bolup, ol \u00fc\u00e7 \u00fdyldan bir gezek ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n d\u00f6redijilik \u00e7\u00e4relerini a\u0148lad\u00fdar.<\/p>\n<p>\u201cDurmu\u015f \u00fdagtylygy\u201d mowzugy bo\u00fdun\u00e7a ge\u00e7irilen Pekin biennalesi 117 \u00fdurtdan 573 suratke\u015fi\u0148 707 sany d\u00f6redijilik eserini toma\u015fa\u00e7ylara \u00fdetirdi. Nakga\u015f\u00e7ylyk, grafika, he\u00fdkeltara\u015flyk, diza\u00fdn we be\u00fdleki sungat g\u00f6rn\u00fc\u015fleri bo\u00fdun\u00e7a serg\u00e4 gatna\u015fdyrylan eserleri\u0148 \u00e4hlisi h\u00e4zirkizaman sungaty\u0148 t\u00e4ze\u00e7il akymlarynda \u00fderine \u00fdetirilipdir. Sergini\u0148 \u00f6\u0148e s\u00fcr\u00fd\u00e4n mowzugy bilen baglylykda, gatna\u015fdyryl\u00fdan eserler ynsan durmu\u015fyny\u0148 \u00e7\u00e4ksiz gymmatlygyny, umumadamzat meselelerini suratlandyr\u00fdarlar. \u015ee\u00fdle gi\u0148 g\u00f6wr\u00fcmde ge\u00e7irilen Halkara serg\u00e4 T\u00fcrkmenistan Watanymyzdan iki sany suratke\u015f: T\u00fcrkmenistany\u0148 Suratke\u015fler birle\u015figini\u0148 ba\u015flygy \u00c7arymyrat \u00ddazmyradow hem-de T\u00fcrkmenistany\u0148 Halk suratke\u015fi I\u015fanguly I\u015fanguly\u00fdew hem \u00f6z nakga\u015flyk eserleri bilen gatna\u015fyp, h\u00e4zirkizaman t\u00fcrkmen sungatyny\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fini tutu\u015f d\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fd\u00fcz\u00fcne ykrar etdiler.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmenistany\u0148 Halk suratke\u015fi, halypa nakga\u015f I\u015fanguly I\u015fanguly\u00fdewi\u0148 sungat d\u00fcn\u00fd\u00e4si d\u00fcrli \u00e7eper\u00e7ilik akymlary, t\u00e4sirli mazmunlary \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n \u00fcmm\u00fclmez ummany \u00fdatlad\u00fdar. Suratke\u015fi\u0148 d\u00fcrli \u00fdyllarda \u00fderine \u00fdetiren eserleri \u2013 onu\u0148 k\u00e4millik \u00fdoluny\u0148 \u00f6s\u00fc\u015f tapgyrlaryny a\u00fddy\u0148 yzarlamaga m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r. En\u00e7eme \u00fdurtlara sy\u00fdahat edip, birn\u00e4\u00e7e halklary\u0148 medeni\u00fdeti, taryhy bilen tan\u015fan suratke\u015f \u00f6z\u00fcnde galan \u00fdagty t\u00e4sirleri ba\u00fd d\u00f6redijilik hy\u00fdaly bilen utga\u015fdyr\u00fdar. Suratke\u015fi\u0148 d\u00fcrli \u00fdurtlara eden sy\u00fdahatlary netijesinde d\u00f6r\u00e4n eserler giden bir tapgyry emele getir\u00fd\u00e4rler. I\u015fanguly I\u015fanguly\u00fdewi\u0148 Pekin biennalesinde toma\u015fa\u00e7ylar k\u00f6p\u00e7\u00fcligine \u00fdetiren \u201cGara\u015fmak\u201d atly surat eseri \u00fdordum teswirlemesi, ny\u015fany a\u00fdratynlyklary, ba\u00fd re\u0148k \u00f6w\u00fc\u015fginleri bilen t\u00e4sir galdyr\u00fdar \u2013 Gimala\u00fd daglaryny\u0148 eteginde odu\u0148 ba\u015fynda oturan hindi zenanyny\u0148 ke\u015fbinde eseri\u0148 d\u00fc\u00fdp manysy gizlen\u00fd\u00e4r. G\u00f6\u00fd\u00e4, yzky me\u00fdilnamadaky \u015fekillendirilen Gimala\u00fd daglary \u00fdaly, belentlik, monumentallyk, \u00e7u\u0148luk \u00fdaly \u00e7\u00e4ksiz gylyk-h\u00e4si\u00fdetleri \u015f\u00f6hlelendir\u00fd\u00e4n bu zenan umyt-arzuwlara, o\u00fd-hy\u00fdallara p\u00fcre-p\u00fcr beslen\u00fd\u00e4r. Taslamany\u0148 merkezinde \u00fdanyp duran ot \u2013 \u015fol s\u00fc\u00fdji umytlary\u0148, geljege bolan \u00e7\u00e4ksiz ynamy\u0148 ny\u015fanydyr. Odu\u0148 da\u015f-t\u00f6wereginde \u00fderle\u015fen \u00fc\u00e7 gahryman \u2013 \u00fc\u00e7 zenan \u2013 \u00fc\u00e7 belentlik \u2013 \u00fc\u00e7 barlyk h\u00f6km\u00fcnde \u00e4pet dagy\u0148 \u015fekilini ga\u00fdtala\u00fdar. Eserde esasan sowuk re\u0148kler agdyklyk ed\u00fd\u00e4ndigine garamazdan, merkezd\u00e4ki ot alawlaryny\u0148 gyzgalt \u00fdyly u\u00e7gunlary tutu\u015f esere \u00fdylylyk \u00e7a\u00fd\u00fdar. Eseri\u0148 her bir b\u00f6lejigi, her bir \u015fekili \u015fu h\u00e4si\u00fdetli ny\u015fany alamatlara ba\u00fd. G\u00f6\u00fd\u00e4 syrly \u00fdumagy \u00e7\u00f6\u015fle\u00fd\u00e4n \u00fdaly, eseri hem synladygy\u0148\u00e7a, barha i\u00e7gin arala\u015f\u00fdarsy\u0148. Suratke\u015fi\u0148 d\u00f6redijilik dilini\u0148 \u00f6zbolu\u015fly a\u00fdratynlygy hem hut \u015fondandyr.<\/p>\n<p>IX Halkara Pekin biennalesinde \u00f6z eseri bilen h\u00e4zirkizaman t\u00fcrkmen sungatyny\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fini \u00fd\u00fcze \u00e7ykaran suratke\u015f \u00c7arymyrat \u00ddazmyradowy\u0148 \u201cJ\u00fcb\u00fctlik\u201d eseri \u2013 \u00e7u\u0148\u0148ur pelsepewi o\u00fd-pikirlere \u00fdugrulan. Bu eseri\u0148 tapawutly \u00f6zbolu\u015flylygy \u2013 toma\u015fa\u00e7yny dessine \u201c\u00f6zara s\u00f6hbetde\u015flige\u201d \u00e7agyr\u00fdandygynda jemlen\u00fd\u00e4r. \u00c7\u00fcnki eseri synlan bady\u0148a, akly\u0148da: \u201cE\u00fdsem, suratke\u015f n\u00e4me di\u00fdmek isl\u00e4pdir? N\u00e4hili pikirleri \u00f6\u0148e s\u00fcr\u00fcpdir?\u201d \u00fdaly soraglar \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fdar. Eseri\u0148 taslama \u00e7\u00f6zg\u00fcdi ki\u00e7e\u0148r\u00e4k ga\u00fdany\u0148 \u00fcst\u00fcnd\u00e4ki iki adam \u015fekilinden d\u00fcz\u00fcl\u00fd\u00e4r. Merkezde erkek adamy\u0148 elinde g\u00f6rkezil\u00fd\u00e4n a\u00fdlawly \u00fdumurtga \u015fekili taslamany\u0148 \u00f6zeninde dur\u00fdar. \u00d6zbolu\u015fly ny\u015fany \u00e4he\u0148e e\u00fde bolan bu \u015fekil \u2013 ba\u015flangyjy\u0148, g\u00f6zba\u015fy\u0148, \u00fda\u015fa\u00fdy\u015fy\u0148 a\u0148latmasydyr. E\u00fdsem, elini kellesine dir\u00e4p, i\u00e7ki o\u00fd-hy\u00fdallaryna gark bolup oturan adam n\u00e4me hakda pikirlen\u00fd\u00e4r? \u00dda-da bolmasa, nazaryny uzaklara diken zenan g\u00f6z\u00fdetim aralykda n\u00e4m\u00e4 syn ed\u00fd\u00e4r? Suratke\u015fi\u0148 \u00fd\u00f6neke\u00fd g\u00f6wr\u00fcmleri\u0148 \u00fcsti bilen eserde \u00fcms\u00fcmligi\u0148 \u015fe\u00fdle a\u0148ryba\u015fy derejesini berip bilmegini\u0148 syry n\u00e4mede? Bu soraglary\u0148 jogaby her bir toma\u015fa\u00e7yny\u0148 \u00f6z kalbynda jemlen\u00fd\u00e4r. Her kim \u00f6z\u00fc\u00e7e, \u00f6z d\u00fcn\u00fd\u00e4gara\u00fd\u015fy bo\u00fdun\u00e7a sered\u00fd\u00e4r we bu soraglara \u00f6zbolu\u015fly jogap ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>2022-nji \u00fdylda Gazagystan respublikasy tarapyndan ge\u00e7irilen \u201cTuran romantizmi\u201d atly halkara b\u00e4sle\u015fige \u00c7. \u00ddazmyradow birn\u00e4\u00e7e eserleri bilen gatna\u015fyp, d\u00fcn\u00fd\u00e4 derejesinde gurnalan b\u00e4sle\u015figi\u0148 \u00fde\u0148ijisi boldy. \u015eol b\u00e4sle\u015fikde bizi\u0148 t\u00fcrkmen suratke\u015fimizi\u0148 d\u00f6redijiligini\u0148 sungaty\u0148 \u201csimwolizm\u201d akymyna degi\u015flidigini nygtap ge\u00e7diler. \u201cJ\u00fcb\u00fctlik\u201d eserine ga\u00fddyp gelsek, bu a\u00fddylanlara a\u0148ry \u00fdany bilen g\u00f6z \u00fdetirip bileris. Elbetde, eseri\u0148 her bir \u015fekili, her bir re\u0148k zolagy simwolist suratke\u015fi\u0148 parhly d\u00fcn\u00fd\u00e4gara\u00fd\u015fyndan s\u00f6z a\u00e7\u00fdar. Sungat d\u00fcn\u00fd\u00e4sinde ga\u00fdnap jo\u015f\u00fdan \u00fda\u015f sungat \u00f6wreniji h\u00f6km\u00fcnde eseri\u0148 galdyran t\u00e4sirleri hakda \u015fe\u00fdle bell\u00e4sim gel\u00fd\u00e4r: Gojaman d\u00fcn\u00fd\u00e4 d\u00f6r\u00e4li b\u00e4ri, onda elmydama iki sany gapma-gar\u015fylyk bar \u2013 zenan hem-de erkek d\u00fc\u015f\u00fcnjesi. Eseri\u0148 d\u00fc\u00fdp many-mazmuny hut \u015fol gapma-gar\u015fylyklary\u0148 baglany\u015fygynda jemlen\u00fd\u00e4r. \u015eol gapma-gar\u015fylygy\u0148 jebisliginden d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 dowamy, yzygiderliligi emele gel\u00fd\u00e4r. Ol hem \u2013 taslamany\u0148 merkezinde duran nesil mysalyndaky \u015fekildir. Eserd\u00e4ki t\u00fckeniksiz \u00fcms\u00fcmlik du\u00fdgusyny elini ba\u015fyna dir\u00e4p oturan erkek adamy\u0148 ke\u015fbi d\u00f6red\u00fd\u00e4r. Uzaklara ser sal\u00fdan zenan \u2013dowamaty\u0148, geljegi\u0148 a\u0148latmasy. Seb\u00e4bi ol di\u0148e bir tebigy g\u00f6z\u00fdetime d\u00e4l, n\u00e4belli geljege nazar a\u00fdla\u00fdar. Eseri\u0148 umumyla\u015fdyrylan gary\u015fyk \u00fderligi \u2013 ynsan kalbyny alada go\u00fd\u00fdan n\u00e4m\u00e4lim geljegi\u0148 ny\u015fanydyr. Eserde d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 d\u00f6rt ba\u015flangyjy: Suw, \u00dder, Howa, Ot jemlen\u00fd\u00e4r. Gahrymanlary gur\u015fap al\u00fdan howa gi\u0148i\u015fliginde pessa\u00fd ak\u00fdan \u00e7e\u015fmejigi\u0148 ba\u015fynda uly bolmadyk belentligi\u0148 (\u00dder) \u00fcst\u00fcnde oturan iki ynsan, iki barlyk. E\u00fdsem, ot nirede? Ol eserd\u00e4ki ynsanlary\u0148 kalbynda, geljege bolan ynamynda, umyt-arzuwlaryndadyr. Suratke\u015f sungatdaky \u00e7eper\u00e7ilik akymlar, d\u00f6redijilik i\u015fi hakdaky gara\u00fd\u015fy barada \u015fe\u00fdle bell\u00e4p ge\u00e7\u00fd\u00e4r: \u201cSungat akymlaryny\u0148 her birini\u0148 \u00f6z\u00fcne mahsus h\u00e4si\u00fdetleri bar. Ge\u00e7en asyry\u0148 ba\u015flarynda d\u00f6r\u00e4n h\u00e4zirkizaman \u00e7eper\u00e7ilik akymlary: abstraksionizm, kubizm, simwolizm \u00fdaly akymlar \u00f6z pikiri\u0148i has a\u00fddy\u0148 be\u00fdan etm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r. Olarda \u015fekilleri\u0148, g\u00f6wr\u00fcmleri\u0148, re\u0148kleri\u0148 \u00fcsti bilen suratke\u015f a\u00fdtmak isle\u00fd\u00e4n o\u00fd-pikirlerini toma\u015fa\u00e7a d\u00fc\u015fn\u00fckli hem a\u00fddy\u0148 \u00fdetir\u00fd\u00e4r\u201d. Suratke\u015fi\u0148 her bir eserini\u0148 \u00f6zeninde hut \u015fu s\u00f6zleri\u0148 dur\u00fdandygyny ynamly bellemek bolar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>G\u00fclnara KURBANMUHAMMEDOWA<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>T\u00fcrkmenistany\u0148 Suratke\u015fler birle\u015figini\u0148\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>sungaty \u00f6wrenijisi<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2022-nji \u00fdylda Hyta\u00fd Halk Respublikasyny\u0148 pa\u00fdtagty Pekin \u015f\u00e4herinde IX Halkara \u015fekillendiri\u015f sungaty biennalesi ge\u00e7irildi. \u201cBiennale\u201d \u2013 iki \u00fdyldan bir gezek ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n \u00e7eper\u00e7ilik sergileri, b\u00e4sle\u015fikler \u00fda-da d\u00f6redijilik festiwallary bolup dur\u00fdar. \u00dder \u00fd\u00fcz\u00fcnde ylym-bilim, medeni\u00fdet we sungat \u00fdaly pudaklary\u0148, innowasion tehnologi\u00fdalary\u0148 barha \u00f6smegi netijesinde b\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4de ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n \u015fular \u00fdaly medeni \u00e7\u00e4releri\u0148 sany hem art\u00fdar. \u00dderi gelende bell\u00e4p ge\u00e7sek, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":17977,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17974"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17974"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17974\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17990,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17974\/revisions\/17990"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17977"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}