{"id":18464,"date":"2025-09-20T16:57:38","date_gmt":"2025-09-20T11:57:38","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=18464"},"modified":"2025-09-20T16:57:20","modified_gmt":"2025-09-20T11:57:20","slug":"taryhy-yerlerimiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=18464","title":{"rendered":"Taryhy \u00fderlerimiz"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcn\u00fd\u00e4 medeni\u00fdetini\u0148 taryhynda Parfi\u00fda siwilizasi\u00fdasyna a\u00fdratyn orun degi\u015flidir. Merkezi A\u015fgabady\u0148 gola\u00fdyndaky Nusa\u00fdda \u00fderle\u015fip, G\u00fcnorta T\u00fcrkmenistany\u0148 daglary, d\u00fczl\u00fckleri hem-de s\u00e4hralary onu\u0148 sallan\u00e7agy bolupdyr.Ony d\u00f6redijiler t\u00fcrkmenleri\u0148 gadymy ata-babalaryny\u0148 biri bolan dah-parn ta\u00fdpalary bolupdyr.<\/p>\n<p>K\u00f6petdagy\u0148 eteginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n Nusa\u00fd galasy- Gadymy ady Nissa bilen bagly bolup, gadymy grek medeni\u00fdetini\u0148 i\u00e7ine si\u0148ip gid\u00fd\u00e4r. Parfi\u00fda medeni\u00fdetini\u0148 taryhy K\u00f6petdagy\u0148 etegind\u00e4ki medeni\u00fdetlerden ba\u015flap,Mesopotami\u00fda, Hindistana \u00e7enli uzap gid\u00fd\u00e4n Kaspi de\u0148zini\u0148 g\u00fcnorta-g\u00fcndogaryndan t\u00e4 e\u00fdran, yrak, owganstan, T\u00fcrkmenistan, Pakistny\u0148 t\u00f6werekleri bilen gur\u015fap al\u00fdan territori\u00fdasy esasynda bizi\u0148 e\u00fd\u00fd\u00e4mimizden \u00f6\u0148 250 \u00fdyl Selewkidler d\u00f6wletini\u0148 ara\u00e7\u00e4klerinde bolan medeni\u00fdetleri \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdar.<\/p>\n<p>Be\u00fdik medeni\u00fdetleri\u0148 ojagy bolan Nusa\u00fdy\u0148 B.E. \u00f6\u0148 171-138-nji \u00fdyllarda paty\u015falyk eden Mitridat I tarapyndan gurdurylypdyr.\u015eol d\u00f6w\u00fcrlerde \u00f6sen medeni\u00fdetleri \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdan teatr sungaty Nusa\u00fddan tapylan ritonlarda hem-de teatr maskalarynda, \u015fe\u00fdle-de k\u00fc\u00fdzeleri\u0148 er\u0148egine \u00e7ekilen teatra degi\u015fli \u015fekillerde bardygy subut edilm\u00e4ge ba\u015fla\u00fdar.<\/p>\n<p>Ilaty\u0148 d\u00fc\u00fdp pa\u00fdtagty parfi\u00fdalylary\u0148 oturan \u00fderidir.470-\u00fdyla gola\u00fd wagt i\u00e7inde \u00fda\u015fan Parfi\u00fda medeni\u00fdeti b.e.\u00f6\u0148 220-nji \u00fdyllarda \u00f6z medeni\u00fdetleri bilen d\u00fcn\u00fd\u00e4 tanalan \u015falykdyr. Parfi\u00fda \u015falygyny\u0148 medeni\u00fdetini hem-de onu\u0148 tut\u00fdan gi\u0148i\u015fligind\u00e4ki ornuny \u00f6wrenmek \u00fc\u00e7in has irki d\u00f6w\u00fcrlere \u00fd\u00fczlenmeli bol\u00fdarys. \u00c7\u00fcnki antiki medeni\u00fdetleri\u0148 ilkinjilerini\u0148 biri h\u00f6km\u00fcnde Parfi\u00fda medeni\u00fdetini\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4 medeni\u00fdetlerine girmesi, bu medeni\u00fdetlerde h\u00e4zirki g\u00fcne \u00e7enli saklanmagy, bir- birek bilen baglan\u015fkly medenie\u00fdtleri\u0148 i\u00e7inde Assuri\u00fda, Margi\u00fdana&#8230; we be\u00fdleki be\u00fdik medeni\u00fdetleri\u0148 bolmagy bolsa, h\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde be\u00fdik medeni\u00fdetleri\u0148 \u00f6zbolu\u015flylygyny \u00f6wrenm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik d\u00f6red\u00fd\u00e4r.\u015eol d\u00f6w\u00fcrlerde, baryp ondan has irki d\u00f6w\u00fcrlerde hem teatrlary\u0148 bolmagy, edebi\u00fdaty\u0148 bolmagy Parfi\u00fda , grek medeni\u00fdetini\u0148 has irki d\u00f6w\u00fcrlerden g\u00f6zba\u015f alyp ga\u00fdd\u00fdandygyny tassykla\u00fdar.<\/p>\n<p>Di\u0148e bir ykdysady \u00fda-da sy\u00fdasy ugurlar d\u00e4l, e\u00fdsem medeni babatynda hem \u00f6wrenilm\u00e4ge ba\u015flan Parfi\u00fda \u015falygy d\u00fcn\u00fd\u00e4 siwilizasi\u00fdasyny\u0148 be\u00fdik medeni hazynalarynda \u00f6zbolu\u015fly \u00fdoda \u00e7yzan be\u00fdik \u015falykdyr. Onu\u0148 adamzat medenie\u00fdtini\u0148 hazynasynda go\u00fdan yzy hem g\u00f6r\u00fclip- e\u015fidilmedikdir.Arsak \u00f6z\u00fcni gara\u015fsyz Parfi\u00fdany\u0148 h\u00f6k\u00fcmdary di\u00fdip yglan edipdir.<\/p>\n<p>Parfawnisada Arsakidler neberesini\u0148 m\u00fclklerini\u0148 administratiw we ykdysady merkezi gurlupdyr. K\u00f6ne Nusa\u00fdda ge\u00e7irilen arheologik gazuwlar mahalynda tapylan resminamalar bu galany\u0148 adyny\u0148 Mitridatkert bolandygyny kesgitlem\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik berdi. Parfi\u00fdany\u0148 be\u00fdik d\u00f6wlete \u00f6wr\u00fclmegi paty\u015fa MitridatII d\u00f6wr\u00fcnden ba\u015flan\u00fdar. Parfi\u00fda \u015falaryny\u0148 genji-hazynalary saklanyl\u00fdan gaznalary k\u00f6p sanly ja\u00fdlardan, e\u00fdwanlardan hem-de i\u00e7erki howlujyklardan ybarat \u00e4girt uly d\u00f6rtgyra\u0148 desga bolupdyr. Gaznalary\u0148 ja\u00fdlary gymmatbahaly zatlardan dolan badyna olar petiklenip, \u00f6zbolu\u015fly se\u00fdflere \u00f6wr\u00fclipdirler. Genji-hazynalary\u0148 saklanyl\u00fdan gaznasyndan \u015firma\u00fdydan \u00fdonulyp \u00fdasalan ritonlary\u0148 uly toparyny\u0148 \u00fd\u00fcze \u00e7ykarylmagy \u00f6z wagtynda \u201cAsyry\u0148 tapyndysy\u201d- di\u00fdlip atlandyryldy.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u00c7ary\u00fdarow Kerwen<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 108-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcn\u00fd\u00e4 medeni\u00fdetini\u0148 taryhynda Parfi\u00fda siwilizasi\u00fdasyna a\u00fdratyn orun degi\u015flidir. Merkezi A\u015fgabady\u0148 gola\u00fdyndaky Nusa\u00fdda \u00fderle\u015fip, G\u00fcnorta T\u00fcrkmenistany\u0148 daglary, d\u00fczl\u00fckleri hem-de s\u00e4hralary onu\u0148 sallan\u00e7agy bolupdyr.Ony d\u00f6redijiler t\u00fcrkmenleri\u0148 gadymy ata-babalaryny\u0148 biri bolan dah-parn ta\u00fdpalary bolupdyr. K\u00f6petdagy\u0148 eteginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n Nusa\u00fd galasy- Gadymy ady Nissa bilen bagly bolup, gadymy grek medeni\u00fdetini\u0148 i\u00e7ine si\u0148ip gid\u00fd\u00e4r. Parfi\u00fda medeni\u00fdetini\u0148 taryhy K\u00f6petdagy\u0148 etegind\u00e4ki medeni\u00fdetlerden ba\u015flap,Mesopotami\u00fda, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":18465,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18464"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18464"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25217,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18464\/revisions\/25217"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}