{"id":18505,"date":"2023-04-20T17:26:19","date_gmt":"2023-04-20T12:26:19","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=18505"},"modified":"2023-04-20T17:26:19","modified_gmt":"2023-04-20T12:26:19","slug":"innowasion-syyasatyn-ykdysadyyeti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=18505","title":{"rendered":"Innowasion sy\u00fdasaty\u0148 ykdysady\u00fdeti."},"content":{"rendered":"<p>Ylmy-tehniki progres (YTP). B\u00fctin d\u00fcn\u00fd\u00e4de ykdysady \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 m\u00f6h\u00fcm<br \/>\nfaktory h\u00f6km\u00fcnde ykrar edilen. Aglaba \u00fdagda\u00fdda g\u00fcnbatar we \u00fderli ylmy<br \/>\ni\u015flerde ony innowasion proses bilen baglany\u015fdyr\u00fdarlar. Bu: ylmy,<br \/>\ntehnikany, ykdysady\u00fdeti, teleke\u00e7iligi we dolandyry\u015fy birle\u015fdir\u00fd\u00e4n \u00fdeke-t\u00e4k prosesdir. YTP\u2014t\u00e4ze seri\u015fd\u00e4ni o\u00fdlap tapmakdan ybarat we ide\u00fdany d\u00f6r\u00e4npursadyndan ol t\u00e4jir\u00e7ilik maksat bilen durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n\u00e7\u00e4 gid\u00fd\u00e4r hem-de\u015fe\u00fdlelikde gatna\u015fyklary\u0148 hemme toplumyny: \u00f6n\u00fcm\u00e7iligi, aly\u015f-\u00e7aly\u015fy, pe\u00fddalany\u015fy \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdar.<br \/>\nInnowasi\u00fdalary d\u00fcrli derejelerde dolandyrmagy\u0148 birgiden formalary<br \/>\nbar: korporasi\u00fdany\u0148 b\u00f6l\u00fcminden t\u00e4 d\u00f6wlete \u00e7enli. Umuman bolsa olar<br \/>\nh\u00e4zirki zaman \u015fertlerinde \u00fd\u00f6rite ykdysady sy\u00fdasaty durmu\u015fa ge\u00e7irm\u00e4ge<br \/>\nugrukdyrylandyr. Bu sy\u00fdasat d\u00fcrli \u00fdurtlarda, d\u00fcrli g\u00f6rn\u00fc\u015fde bolsa-da, ol<br \/>\nhemme \u00fderde \u00fdeke-t\u00e4k maksada: innowasion i\u015fje\u0148ligi h\u00f6weslendirmek we ylmy-tehniki potensialy \u00f6sd\u00fcrmek bolup dur\u00fdar. Innowasion sy\u00fdasaty\u0148 ykdysady\u00fdeti d\u00f6wlet d\u00fcz\u00fcminde sazla\u015fdyrmakdaky orny we roly innowasion prosesi\u0148, dolandyry\u015f ob\u00fdekti h\u00f6km\u00fcnde a\u00fdratynlyklary bilen kesgitlenil\u00fd\u00e4r. Ol YTP be\u00fdleki elementlerine garany\u0148da, has k\u00f6p derejede haryt-pul gatna\u015fyklary bilen bagly bolup, olar innowasi\u00fdany\u0148 durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n hemme basgan\u00e7aklarynda o\u0148a arka dur\u00fdarlar.<br \/>\nBu \u00fdagda\u00fd kapitalistik \u00fdurtlary\u0148 sazlanyl\u00fdan bazar ykdysady\u00fdetini\u0148<br \/>\n\u015fertlerinde has ynandyryjy \u00fdagda\u00fdda g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4r. Innowasion prosesleri\u0148<br \/>\nesasy maksady bu \u00fderde, d\u00fcrli derejed\u00e4ki we mas\u015ftabdaky hususy<br \/>\nkompani\u00fdalar tarapyndan durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r. \u015ee\u00fdle prosesler \u00f6zba\u015fdak<br \/>\nmaksat bolup \u00e7yky\u015f etm\u00e4n, \u00fdokary girdeji al\u00fdan kompani\u00fdalary\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik<br \/>\nwe t\u00e4jir\u00e7ilik meselelerini \u00e7\u00f6zmekde i\u0148 gowy seri\u015fde h\u00f6km\u00fcnde \u00e7yky\u015f ed\u00fd\u00e4r.<br \/>\nBu \u00fdagda\u00fdda innowasi\u00fda ozal ba\u015fdan s\u00f6z\u00fc\u0148 hakyky manysynda<br \/>\nt\u00e4jir\u00e7ilik netijesini gazanmak \u00fc\u00e7in ugrukdyrylan. O\u0148a itergi ber\u00fd\u00e4n<br \/>\nide\u00fdany\u0148 \u00f6zi, merkantil (ownuk gazanja \u00e7apmak) mazmunly.<br \/>\nBu bolsa e\u00fd\u00fd\u00e4m uniwersiteti\u0148 erkin, d\u00f6redijilik g\u00f6zleginde hi\u00e7 bir zat bilen<br \/>\n\u00e7\u00e4klendirilmedik alymyny\u0148 \u00abarassa ylym\u00bb bilen alan netijesi d\u00e4l. Innowasin<br \/>\nide\u00fdasyny\u0148 praktika ta\u00fddan g\u00f6n\u00fckdirilen ugry hem onu\u0148 kompani\u00fdalar \u00fc\u00e7in<br \/>\n\u00f6z\u00fcne \u00e7ekiji g\u00fc\u00fdj\u00fcni\u0148 bolmagydyr. Bu ide\u00fdany i\u015fl\u00e4p ta\u00fd\u00fdarlap, durmu\u015fa ge\u00e7irm\u00e4ge ba\u015flan kompani\u00fda pul kapitalyny awansirlemek bilen ba\u015flamalydyr. \u015ee\u00fdle \u00fdagda\u00fdda ma\u00fda go\u00fdumy\u0148 a\u00fdratynlygy\u2014 \u00fdokary derejed\u00e4ki t\u00f6wekgel\u00e7iligi\u0148 bolmagydyr.<br \/>\n(Has takygy, go\u00fdulan ma\u00fdany\u0148 yzyna gelmezlik howpy). T\u00e4ze ide\u00fdany\u0148,<br \/>\n\u00fdagny t\u00e4ze o\u00fdlanyp tapylan seri\u015fde t\u00e4ze \u00f6n\u00fcm bilen durmu\u015fa orna\u015fdyrylsa,<br \/>\n\u015fowlulyk g\u00fcmany di\u0148e 8,7 g\u00f6terime de\u0148dir. 12 sany \u00f6zbolu\u015fly t\u00e4ze<br \/>\nide\u00fdalardan di\u0148e biri ahyrky derej\u00e4 bar\u00fdar; \u00fdagny k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin \u00f6nd\u00fcrilip,<br \/>\nk\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin satyl\u00fdar. Innowasi\u00fda bo\u00fdun\u00e7a amerikaly h\u00fcn\u00e4rmen Bwissi\u0148<br \/>\n\u00fdazmagyna g\u00f6r\u00e4, ba\u015flanan taslamany\u0148 (pro\u00fdekti\u0148) di\u0148e 10 g\u00f6terimi<br \/>\nt\u00e4jir\u00e7ilik ta\u00fddan \u015fowly bol\u00fdar, \u015fe\u00fdle bol\u00fdan bolsa, onda galan 90 g\u00f6terimi<br \/>\n\u015fowsuzlyga u\u00e7ran bolup gal\u00fdar. Ba\u015fga\u00e7a a\u00fddylanda bolsa, innowasi\u00fda<br \/>\nprosesi \u00fc\u00e7in go\u00fdul\u00fdan ma\u00fda go\u00fdumy\u0148 yzyna ga\u00fddyp gelmek meselesini\u0148<br \/>\naksi\u00fdany\u0148 dwidendi \u00fda-da bankda go\u00fdul\u00fdan pulu\u0148 kepillendirilen g\u00f6terimi<br \/>\nbilen hi\u00e7 hili \u00fdagda\u00fdda baglany\u015fygy \u00fdok. Innowasion proses \u015fowly<br \/>\n\u00fdagda\u00fdda durmu\u015fa ge\u00e7irilende, yzynda ga\u00fddyp gel\u00fd\u00e4n pul ummasyz pul<br \/>\nhem bolup biler, \u015fowsuzlyk bolanda bolsa girdeji hakynda g\u00fcrr\u00fc\u0148 etmeg-\u00e4<br \/>\nbe\u00fdlede dursun, hatda onu\u0148 \u00fc\u00e7in go\u00fdulan ma\u00fda hem k\u00f6\u00fd\u00fd\u00e4r.<br \/>\nTelke\u00e7ileri \u015fe\u00fdle uly t\u00f6wekgel\u00e7ilik etm\u00e4ge ha\u00fdsy g\u00fc\u00fd\u00e7ler mejbur<br \/>\ned\u00fd\u00e4rk\u00e4? Ol g\u00fc\u00fd\u00e7li, islendik ykdysady ulgam (ki\u00e7i innowasi\u00fdalary\u0148 topary,<br \/>\nsenagat formalaryny\u0148, uniwersitetleri\u0148 \u00abbirle\u015figi\u00bb, h\u00f6k\u00fcmet<br \/>\nlaboratori\u00fdalary d\u00fcrli kombinasi\u00fdalarda) \u00fc\u00e7in, ob\u00fdektiw \u00fda-da sub\u00fdektiw<br \/>\ntebigaty bolan i\u00e7ki we da\u015fky topara b\u00f6lmek bolar. Innowasion i\u015fje\u0148lige i\u00e7ki<br \/>\nt\u00e4sir ed\u00fd\u00e4n motiwleri\u0148 t\u00e4sirine k\u00f6neli\u015fen desgany \u00e7al\u015fyrmak (bu<br \/>\nob\u00fdektiwle\u00fdin seb\u00e4p bol\u00fdar) \u00fda-da talantly in\u017eenerler toparyny\u0148 \u00f6z<br \/>\nd\u00f6redijilik potensiallaryny durmu\u015fa ge\u00e7irmek isle\u00fd\u00e4nler (bu sub\u00fdektiw<br \/>\nseb\u00e4p bolar). Innowasion i\u015fje\u0148ligi\u0148 t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4n motiwlerini\u0148 toplumy her bir<br \/>\n\u00f6zba\u015fdak kompani\u00fda \u00fc\u00e7in indiwidual \u00fdagda\u00fdda bolup, k\u00e4bir \u00fdagda\u00fdlarda ol<br \/>\ninnowasion proses barada \u00e7\u00f6zg\u00fct kabul etmekde a\u00fdgytly rol o\u00fdna\u00fdar. Mysal<br \/>\n\u00fc\u00e7in, \u00fda\u0148y d\u00f6redilen ki\u00e7i firma \u00fc\u00e7in t\u00e4ze o\u00fdlanyp tapylan zady<br \/>\norna\u015fdyrmak\u2014bazarda orun almak \u00fc\u00e7in \u00fdeke-t\u00e4k m\u00fcmkin\u00e7ilikdir. Emma,<br \/>\naglaba \u00fdagda\u00fdda i\u00e7ki seb\u00e4p \u00fdeterlik derejede t\u00e4sirli (\u00e4hmi\u00fdetli) bolma\u00fdar.<br \/>\nK\u00f6p kompni\u00fdalarda innowasion\u00e7ylyk sy\u00fdasaty durnukly konwerwatizme<br \/>\nmahsus. \u00c7\u00fcnki, bazarda uly orun gazanan iri monopoli\u00fdada, adat bo\u00fdun\u00e7a<br \/>\ninnowasi\u00fda bilen bagly t\u00f6wekgel\u00e7ilik \u00fc\u00e7in i\u00e7ki t\u00e4sir ediji motiwler<br \/>\nbolma\u00fdar. Bu \u00fderde mesel\u00e4ni \u00e7\u00f6z\u00fd\u00e4n h\u00f6km\u00fcnde da\u015fky h\u00e4si\u00fdeti\u0148 seb\u00e4pleri<br \/>\n\u00e7yky\u015f edip biler, \u00fdagny d\u00f6wleti\u0148 ykdysady sy\u00fdasatyny\u0148 degi\u015fli \u00e7\u00e4relerine<br \/>\nbagly bolup biler.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\n<em><strong>A\u015fgabat \u015f\u00e4herind\u00e4ki agrosenagat orta h\u00fcn\u00e4r<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>okuw mekdebini\u0148 talyby Pigamow Kemal<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ylmy-tehniki progres (YTP). B\u00fctin d\u00fcn\u00fd\u00e4de ykdysady \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 m\u00f6h\u00fcm faktory h\u00f6km\u00fcnde ykrar edilen. Aglaba \u00fdagda\u00fdda g\u00fcnbatar we \u00fderli ylmy i\u015flerde ony innowasion proses bilen baglany\u015fdyr\u00fdarlar. Bu: ylmy, tehnikany, ykdysady\u00fdeti, teleke\u00e7iligi we dolandyry\u015fy birle\u015fdir\u00fd\u00e4n \u00fdeke-t\u00e4k prosesdir. YTP\u2014t\u00e4ze seri\u015fd\u00e4ni o\u00fdlap tapmakdan ybarat we ide\u00fdany d\u00f6r\u00e4npursadyndan ol t\u00e4jir\u00e7ilik maksat bilen durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n\u00e7\u00e4 gid\u00fd\u00e4r hem-de\u015fe\u00fdlelikde gatna\u015fyklary\u0148 hemme toplumyny: \u00f6n\u00fcm\u00e7iligi, aly\u015f-\u00e7aly\u015fy, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":17952,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18505"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18505"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18505\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18506,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18505\/revisions\/18506"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}