{"id":18835,"date":"2023-06-10T09:30:19","date_gmt":"2023-06-10T04:30:19","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=18835"},"modified":"2023-06-10T09:30:19","modified_gmt":"2023-06-10T04:30:19","slug":"nakgas-bayram-hojammayewin-doredijiliginde-peyzaz-eserleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=18835","title":{"rendered":"NAKGA\u015e BA\u00ddRAM HOJAMMA\u00ddEWI\u0147 D\u00d6REDIJILIGINDE PE\u00ddZA\u017d ESERLERI"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmenistany\u0148 sungatda at gazanan i\u015fg\u00e4ri\u201d di\u00fden hormatly ady\u0148 e\u00fdesi, halypa nakga\u015f Ba\u00fdrm Hojamma\u00fdewi\u0148 \u00f6m\u00fcr \u00fdoly we onu\u0148 k\u00e4bir eserleri bilen gysga\u00e7a tany\u015fmak \u00f6r\u00e4n gyzyklydyr. Suratke\u015f\u00a0 1947-nji \u00fdyly\u0148 \u00fdanwar a\u00fdyny\u0148 15-ne Mary wela\u00fdatyny\u0148 Mary etrabyny\u0148 Akyba\u00fd obasynda eneden dogul\u00fdar. K\u00e4r bilimini\u0148 esaslaryny Ba\u00fdram Hojamma\u00fdew A\u015fgabatdaky \u015eota Rustaweli adyndaky t\u00fcrkmen d\u00f6wlet \u00e7eper\u00e7ilik u\u00e7ili\u015fesinde 1962-1967-nji \u00fdyllarda ele al\u00fdar. So\u0148ra ol bilimini \u00a0Moskwadaky W. I. Surikow adyndaky \u00e7eper\u00e7ilik institutynda dowam edip, 1967-1973-nji \u00fdyllar aralygynda monumental suratke\u015fi \u00dduri\u00fd Konstantinowi\u00e7 Korol\u00fdowdan bilim alypdyr.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmen tebigatyny\u0148 ene topragyny\u0148 g\u00f6zelligini, m\u00e4hribanlygyny ussatlyk bilen wasp eden milli nakga\u015f, suratke\u015f Ba\u00fdram Hojamma\u00fdewi\u0148\u00a0 d\u00f6redijilik \u00fdoly a\u00fdratyn bellenilm\u00e4ge mynasypdyr. Ol Mary suratke\u015flerini\u0148 i\u0148 uly halypa suratke\u015fleri h\u00f6k\u00fcm\u00fcnde \u00f6\u0148e \u00e7ykarmak bolar. Onu\u0148 eserleri\u0148 arasyndan has-da tapawutlan\u00fdan i\u015flerini\u0148 biri \u201cMurgap\u201d (2010) atly eseridir. Suratke\u015f bu i\u015finde tebigaty\u0148 g\u00f6zelligini, Murgap der\u00fdasyny\u0148 asuda akyp duran pursadyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Murgap der\u00fdasyny\u0148 bo\u00fdunda bo\u00fdlap \u00f6s\u00fcp oturan gamy\u015flary, g\u00fcr baglary suratlandyrypdyr. Bu eseri suratke\u015f 2010-njy \u00fdylda kendiri\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcnde \u00fdagly re\u0148kleri\u0148 k\u00f6megi bilen \u00fderine \u00fdetiripdir. Bu aja\u00fdyp sungat eseri ululygy bo\u00fdun\u00e7a 100&#215;80 santimetrdir. Suratke\u015f \u00f6z d\u00f6redijiliginde k\u00f6p eserlerini de\u0148iz, der\u00fdalar bilen baglany\u015fdyr\u00fdar. Ol suwy, de\u0148iz-der\u00fdalary parahat, asuda, hakyky h\u00e4si\u00fdetde g\u00f6rkezmegi halapdyr. Onu\u0148 bu i\u015finde hem \u015fol h\u00e4si\u00fdetleri g\u00f6r\u00fcp bil\u00fd\u00e4ris. Eseri\u0148 taslama gurlu\u015fynda, suratke\u015fi\u0148 g\u00f6z\u00fcne g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4n \u00e4hli zady jikme-jik \u015fekillendirilendigini, baglary\u0148 k\u00f6legelerini\u0148 \u00fditi re\u0148kler bermeklik arkaly suwu\u0148 \u00fcsti bilen g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. K\u00f6leg\u00e4ni\u0148 \u00fcsti bilen tebigaty\u0148 g\u00f6zelligi, bezegliligi kendire si\u0148diril\u00fd\u00e4r. Bu eseri nakga\u015f suratke\u015f agraslyk hem-de asudalyk bilen alyp \u00e7yk\u00fdar. Ba\u00fdram Hojamma\u00fdew eserinde k\u00f6p re\u0148kleri \u00f6z \u00fderinde ulanmagy ba\u015farypdyr. Eser realizm akymyny\u0148 t\u00e4sirinde \u00fderine \u00fdetirilip, \u00fdyly we sowuk re\u0148kleri gary\u015fdyryp, eseri has hem labyzly ed\u00fd\u00e4r. Suratke\u015f eseri \u00e4hli tarapdan ritmiki o\u00fdnad\u00fdar. Eseri de\u0148 ik\u00e4 b\u00f6leni\u0148de de\u0148agramlylykda \u015fekillendiripdir. Onu\u0148 \u00f6\u0148e s\u00fcr\u00fd\u00e4n pikiri-t\u00fcml\u00fckden \u00fdagtylyga bolan \u00e7yky\u015f, bagtly durmu\u015fa, parahat we abadan mekana tarap gi\u0148den \u00fdol a\u00e7\u00fdar. Ussady\u0148 eserlerini\u0148 ha\u00fdsydyr-birini, orta alyp synlasa\u0148 s\u00fc\u0148\u0148\u00fc\u0148 bilen t\u00fcrkmen topragyna bolan s\u00f6\u00fdg\u00fcsini du\u00fd\u00fdarsy\u0148.<\/p>\n<p>Ba\u00fdram Hojamma\u00fdew d\u00f6redijiligini synlany\u0148da onu\u0148 ussatlyk derejesini g\u00f6rmek bol\u00fdar. Suratke\u015fi\u0148 her bir d\u00f6reden i\u015finde d\u00f6redijilik ta\u00fddan \u00fdokary \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 alamatlary du\u00fdul\u00fdar. Onu\u0148 \u00fdene bir taslama i\u015fi \u201c\u00ddaz\u201d (2010)\u00a0 <strong>(1-nji surat)<\/strong> \u00f6l\u00e7egde bolup, bu eserini kendir we \u00fdagly re\u0148kler bilen \u00fderine \u00fdetirip t\u00fcrkmen s\u00e4hrasyndaky g\u00f6zelligini, ha\u00fdwanlary, \u00e7\u00f6l \u00f6s\u00fcmliklerini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Eser \u00fdyly re\u0148klerde \u00fderine \u00fdetirilip, \u00f6\u0148ki me\u00fdilnamada gyzyl, sary g\u00fclleri\u0148 arasynda \u00f6sen ke\u00fdikokarany we jerenleri \u00fda\u015fyl, sary, go\u0148ur re\u0148kleri\u0148 sazla\u015fygy bilen ugta\u015fdyr\u00fdar.\u00a0 Gadym\u00fdetden\u00a0 b\u00e4ri t\u00fcrkmen aga fewraly\u0148 a\u00fdagyny gy\u015fy\u0148 gutardygy hasapla\u00fdar. \u201cTogsan dolup \u00fdere \u00fdyly gidende\u201d tebigat \u00fc\u00fdtge\u00fd\u00e4r. Ota-\u00e7\u00f6pe jan gir\u00fd\u00e4r. Uly-ki\u00e7ini\u0148 kalby \u00fda\u015far\u00fdar, juwanla\u015f\u00fdar. \u00ddaz pasly gelende durmu\u015f ga\u00fdtadan ba\u015flan\u00fdar. Ekin ekil\u00fd\u00e4r, owlak-guzy k\u00f6pel\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Nakga\u015f suratke\u015fi\u0148 \u00fdene-de g\u00f6zel i\u015flerini\u0148 biri hem \u201cSo\u0148ydagy\u201d atly eseridir. Ussat suratke\u015f bu eserini 2010-njy \u00fdylda kendiri\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcne \u00fdagly bo\u00fdaglary\u0148 k\u00f6megi 62&#215;87 santimetr ululykda \u00fderine \u00fdetir\u00fd\u00e4r. Ussat halypa Balkan wela\u00fdatynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n \u201cSo\u0148ydagy\u201d atly dagy we arassa asmany \u00fdyly re\u0148ki\u0148 k\u00f6megi bilen i\u015fl\u00e4pdir. Suratke\u015f bu eserinde tebigaty\u0148 bahar paslyndaky g\u00f6zelligini sungat mu\u015fdagyna \u00fdetir\u00fd\u00e4r.\u00a0 Eseri\u0148 merkezinde g\u00fcl-g\u00fcl\u00e4lekler bilen sazla\u015f\u00fdan k\u00f6li suratlandyr\u00fdar. Bu i\u015fi\u0148 birinji me\u00fdilnamasy has \u00fdagtylandyrylan, esasan hem a\u00e7yk sary, gyzyl, a\u00e7yk \u00fda\u015fyl re\u0148kleri g\u00fclleri\u0148, gyrymsy baglary\u0148, \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 \u00fcsti bilen g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Merkezde k\u00f6l\u00fc\u0148 suwy a\u00e7yk g\u00f6kden go\u00fdy g\u00f6ge \u00e7enli re\u0148kler bilen janlandyrylyp, a\u0148yrlygyna g\u00f6k ma\u00fdsalary\u0148 k\u00f6megi bilen \u00fcm\u00fcrli pessa\u00fd dagy \u00e7eper be\u00fdan ed\u00fd\u00e4r. Suratke\u015f dagy\u0148 \u00fcst\u00fcnd\u00e4ki we howadaky \u00fcm\u00fcri tutup g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. \u00dcm\u00fcrli dagy\u0148 arkasyndan asmanda \u00fda\u0148y dogup bar\u00fdan \u015fapagy sary, gyzyl, go\u00fdy go\u0148ur re\u0148kleri\u0148 \u00fcsti bilen toma\u015fa\u00e7a \u00fdetir\u00fd\u00e4r. Eserde suratke\u015f hereketliligi \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148, dagy\u0148 kertlerini\u0148, asmandaky \u00fcm\u00fcrli bulutlary\u0148 \u00fcsti bilen bermegi ba\u015far\u00fdar.<\/p>\n<p>Ba\u00fdram Hojamma\u00fdewi\u0148 \u201cDag g\u00f6rn\u00fc\u015fi\u201d atly i\u015fi has ussatlyk bilen \u00fderine \u00fdetirilipdir. Suratke\u015f bu i\u015fini 2010-njy \u00fdylda kendiri\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcne \u00fdagly bo\u00fdaglary\u0148 k\u00f6megi bilen \u00fderine \u00fdetiripdir. Suratke\u015f bu eserinde daglary\u0148 \u00fc\u00e7 g\u00f6rn\u00fc\u015fini \u00e7eper\u00e7ilik tarapdan onu\u0148 tebigy g\u00f6zelligini toma\u015fa\u00e7a a\u00e7yp g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Dagy\u0148 birinji g\u00f6rn\u00fc\u015finde\u00a0 \u00fda\u015fyl otlar bilen gur\u015falan ba\u00fdry, ikinji g\u00f6rn\u00fc\u015finde go\u00fdy gyzyl, melew\u015fe, a\u00e7yk sary \u00f6w\u00fc\u015fgind\u00e4ki g\u00f6rn\u00fc\u015fini we so\u0148ky \u00fc\u00e7\u00fcnji g\u00f6rn\u00fc\u015finde bolsa \u00fcm\u00fcr bilen \u00f6rt\u00fclen a\u00e7yk g\u00f6k we mawy re\u0148kli be\u00fdik dagy asman bilen \u00fditip git\u00fd\u00e4n g\u00f6rn\u00fc\u015fde \u015fekillendir\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmen topragyndaky daglary\u0148 gudratlydygyny, olary\u0148 tebigy ba\u00fdlyklara we k\u00f6p \u00f6w\u00fc\u015fginli re\u0148klere ba\u00fddygyny a\u00e7yp g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Suratke\u015fi\u0148 be\u00fdleki pe\u00fdza\u017e eserlerinde bol\u015fy \u00fdaly, onu\u0148 bu i\u015finde-de asmandaky buludy we dagy\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcnd\u00e4ki \u00fcm\u00fcri g\u00f6rmek bol\u00fdar.<\/p>\n<ol>\n<li>Hojamma\u00fdewi\u0148 \u201c\u00c7\u00f6l g\u00f6zelligi\u201d (2011), <strong>(2-nji surat)<\/strong> atly i\u015finde \u00e7\u00f6l \u00f6s\u00fcmliklerini we ha\u00fdwanat d\u00fcn\u00fd\u00e4sini suratlandyr\u00fdar. Bu i\u015fde \u00f6\u0148ki me\u00fdilnamada jeren we \u00e7\u00f6l\u00fc\u0148 i\u00e7inden git\u00fdan \u00fdoly g\u00f6r\u00fd\u00e4ris. Ondan a\u0148arda bolsa \u00e7\u00f6l \u00f6s\u00fcmliklerini hem-de has a\u0148ardan orta asyr taryhy \u00fdadyg\u00e4rligini\u0148 da\u015fdan g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4n toplumyny g\u00f6r\u00fcp bil\u00fd\u00e4ris. Eserde a\u00e7yk sary, \u00fda\u015fyl, k\u00f6p derejede a\u00e7yk we go\u00fdy g\u00f6k re\u0148kleri \u00fcsti bilen \u00fdagy\u015fdan so\u0148ky pursady \u015fekillendiril\u00fd\u00e4r. Arassa howa, bulutlary\u0148 toplumy \u00e7\u00f6l d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 asudalygy toma\u015fa\u00e7yny\u0148 ruhuny g\u00f6ter\u00fd\u00e4r.<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u015ee\u00fdle h\u00e4si\u00fdetd\u00e4ki eserleri\u0148 hataryna \u201cGala\u201d (2012) (120\u00d7100) <strong>(3-nji surat)<\/strong> atly pe\u00fdza\u017e eserini mysal getirmek bolar. Bu i\u015fde galany\u0148 gola\u00fdynda akyp gel\u00fd\u00e4n \u00fdap we onu\u0148 t\u00f6weregi\u00a0 suratlandyryl\u00fdar. Suratke\u015fi\u0148 maksady bu i\u015finde galany\u0148 gadymy diwarlaryny g\u00f6rkezmegi hem-de onu\u0148 gadymylygyny onu\u0148 t\u00f6weregind\u00e4ki janly tebigaty suratlandyr\u00fdar.\u00a0 Eserde ulanylan gyzyl, sary, go\u00fdy go\u0148ur re\u0148kler t\u00fcrkmen halkyny\u0148 milliligini, topragyny\u0148 \u00fdylylygyny a\u0148lad\u00fdar.<\/p>\n<p>Hydyr gezen g\u00f6zel di\u00fdarymyzy re\u0148k \u00fcsti bilen be\u00fdan edip\u00a0 halk k\u00f6p\u00e7\u00fcligine \u00fdetir\u00fd\u00e4n nakga\u015f\u00e7y suratke\u015f\u00a0 B. Hojamma\u00fdewi\u0148 \u201cDe\u0148iz, t\u00e4ze g\u00fcn\u201d (2009-2010), atly eserinde t\u00fcrkmen topragyna bolan s\u00f6\u00fdg\u00fcsini g\u00f6rmek bol\u00fdar. Nakga\u015f\u00e7y suratke\u015f \u00f6z d\u00f6redijilik ugrunda i\u015fl\u00e4n d\u00f6wr\u00fcnde tebigaty\u0148 d\u00fcrli ugurlary bilen i\u015fl\u00e4p asman zemin aralygynda bar bolan \u00e4hli \u015fekilleri \u00fderle\u015fdirip d\u00fcrli re\u0148kleri\u0148 \u00fcsti bilen \u00e4hli zatlary ap-a\u00fddy\u0148 g\u00f6rkezmegi maksat edin\u00fd\u00e4r. \u015eol meseleleri\u00a0 \u201cDe\u0148iz, t\u00e4ze g\u00fcn\u201d atly eserinde da\u015flary\u0148 arasyndan gel\u00fd\u00e4n de\u0148izi\u0148 jo\u015fgunly suw tolkunlaryny we dogup gel\u00fd\u00e4n t\u00e4ze g\u00fcn\u00fc\u0148 \u015f\u00f6hlesini has ba\u00fd koloritli we g\u00f6wr\u00fcmli eserini\u0148 \u00fcsti bilen be\u00fdan ed\u00fd\u00e4r. Ol \u00f6z\u00fcni\u0148 bu eserinde asmany arassa a\u00e7yk g\u00f6k, melew\u015fe, g\u00fclg\u00fcne, go\u00fdy sary re\u0148kler\u00a0 bilen utga\u015f\u00fdan buludy de\u0148izi\u0148 g\u00f6zelligi bilen baglany\u015fdyryp al\u00fdar. Suratke\u015f bu eserinde g\u00f6z\u00fdetime si\u0148ip gid\u00fd\u00e4n de\u0148izi\u0148 aja\u00fdyp ke\u015fbini suratlandyr\u00fdar. De\u0148zi\u0148 asuda \u00fdagda\u00fdy adamda rahatlyk du\u00fdgusyny boldan e\u00e7il\u00fd\u00e4r. De\u0148zi\u0148 asudalygy, toplanan bulutlary\u0148 a\u0148arsyndan dogup gel\u00fd\u00e4n g\u00fcn\u00fc\u0148 \u00fditi \u015f\u00f6hlesi de\u0148izi g\u00f6ni kes\u00fd\u00e4n \u00fdaly du\u00fdgyny d\u00f6red\u00fd\u00e4r. Suwu\u0148 tolkunlary, kenarda \u00fdatan ululy-ki\u00e7ili da\u015flar parahat\u00a0 ritmiki hereketi d\u00f6red\u00fd\u00e4r.\u00a0 Umuman nakga\u015fy\u0148 \u00e4hli pe\u00fdza\u017e eserlerinde g\u00f6zel tebigatymyzy\u0148 g\u00f6zelligi we asudalygy mynasyp ornuny tap\u00fdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>G\u00f6wher Saparmyradowa,<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Selbi Durdyly\u00fdewa,<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>T\u00fcrkmenistany\u0148 D\u00f6wlet \u00e7eper\u00e7ilik akademi\u00fdasy<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmenistany\u0148 sungatda at gazanan i\u015fg\u00e4ri\u201d di\u00fden hormatly ady\u0148 e\u00fdesi, halypa nakga\u015f Ba\u00fdrm Hojamma\u00fdewi\u0148 \u00f6m\u00fcr \u00fdoly we onu\u0148 k\u00e4bir eserleri bilen gysga\u00e7a tany\u015fmak \u00f6r\u00e4n gyzyklydyr. Suratke\u015f\u00a0 1947-nji \u00fdyly\u0148 \u00fdanwar a\u00fdyny\u0148 15-ne Mary wela\u00fdatyny\u0148 Mary etrabyny\u0148 Akyba\u00fd obasynda eneden dogul\u00fdar. K\u00e4r bilimini\u0148 esaslaryny Ba\u00fdram Hojamma\u00fdew A\u015fgabatdaky \u015eota Rustaweli adyndaky t\u00fcrkmen d\u00f6wlet \u00e7eper\u00e7ilik u\u00e7ili\u015fesinde 1962-1967-nji \u00fdyllarda ele al\u00fdar. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":18844,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18835"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18835"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18835\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18845,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18835\/revisions\/18845"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18835"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18835"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18835"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}