{"id":19640,"date":"2025-09-17T15:59:51","date_gmt":"2025-09-17T10:59:51","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=19640"},"modified":"2025-09-18T18:43:42","modified_gmt":"2025-09-18T13:43:42","slug":"asgabat-sozunin-manysy-nameka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=19640","title":{"rendered":"\u00abA\u015fgabat\u00bb s\u00f6z\u00fcni\u0148 manysy n\u00e4mek\u00e4?"},"content":{"rendered":"<p>M\u00e4lim bol\u015fy \u00fdaly, pa\u00fdtagtymyzy\u0148 \u00abA\u015fgabat\u00bb adyny\u0148 d\u00f6re\u00fd\u015fi \u015fe\u00fdle-de onu\u0148 a\u0148lad\u00fdan manysy hakynda d\u00fcrl\u00fc\u00e7e gara\u00fdy\u015flar, pikirler a\u00fddyl\u00fdar. Ge\u0148 \u00fderi hem olar biri-birinden tapawutlan\u00fdar.<br \/>\nHemm\u00e4mize d\u00fc\u015fn\u00fckli \u00fdaly bolup g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4n A\u015fgabat s\u00f6zi alymlary\u0148, dil\u00e7ileri\u0148, taryh\u00e7ylary\u0148 en\u00e7emesini\u0148 z\u00e4hmet eleginden ge\u00e7endigine maglumatlar bilen tany\u015fanymyzda g\u00f6z \u00fdetirdik. Soltan\u015fa Atany\u00fdazowy\u0148 toponimik s\u00f6zl\u00fcginde (1970) A\u015fgabat s\u00f6zi \u00ab a\u015fg \u00bb we \u00ab abat\u00bb s\u00f6z b\u00f6leklerinden d\u00fcz\u00fclip, \u00ab e\u015fg \u00bb di\u00fden arap s\u00f6z\u00fcni\u0148 t\u00fcrkmen\u00e7e \u00aby\u015fk, s\u00f6\u00fdgi, h\u00f6wes, m\u00e4hir\u00bb, \u00ababad\u00bb di\u00fden pars s\u00f6z\u00fcni\u0148 bolsa t\u00fcrkmen\u00e7e \u00ab abat, \u015fikessiz, bejerilen, oturymly \u00fder\u00bb manylary a\u0148lad\u00fdandygy di\u00fdlip d\u00fc\u015f\u00fcndiri\u015f berilipdir. \u015eu\u0148a g\u00f6r\u00e4-de, A\u015fgabat \u015f\u00e4herini\u0148 ady ilki \u00ab s\u00f6\u00fdgi, m\u00e4hir, h\u00f6wes bilen abat edilen \u00fder, oba, \u015f\u00e4her\u00bb \u00fdaly manylarda \u00fd\u00fcze \u00e7ykyp E\u015fgabat, Y\u015fgabat g\u00f6rn\u00fc\u015flerinde ulanylypdyr. Taryh\u00e7y \u00d6wez G\u00fcndogdy\u00fdewi\u0148 \u00ab A\u015fgabat-keramatly \u00c4rsagy\u0148 \u015f\u00e4heri\u00bb atly kitabynda \u00e7e\u015fmeler bolsa, \u00c4rsaglara A\u015fganylar, nesil\u015falygy\u0148 ba\u015fynda duran \u00c4rsak l-e hem A\u015fg l di\u00fdlendigi g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Kitapda \u00abAsaak \u015f\u00e4herini\u0148\u00bb \u00f6z adyny \u00c4rsag l adyndan alandygy, grek dilind\u00e4ki \u00ab Asaak\u00bb s\u00f6z\u00fcni\u0148 bolsa \u00fdo\u00fdlup, g\u00fcndogar\u00e7a \u00ab y\u015fg \u00bb, netijede \u00ab Asaak \u00bb \u015f\u00e4herini\u0148-de \u00ab A\u015fgabat\u00bb di\u00fdmegi a\u0148lad\u00fdandygy hakynda degerli maglumatlar a\u00fddylypdyr. \u00abA\u015fgabady\u0148 ag\u015famy \u00bb gazetini\u0148 1990-njy \u00fdyly\u0148 15-nji no\u00fdabryndaky sanynda \u00e7ap edilen Arazba\u00fd \u00d6r\u00e4\u00fdewi\u0148 \u00ab A\u015fgabat- \u00abat galasy \u00bb di\u00fdmekmi?\u00bb atly makalasyndan m\u00e4lim bol\u015fy \u00fdaly, A\u015fgabat \u00ab A\u015fh \u00bb hem-de \u00ab abat \u00bb di\u00fden s\u00f6zlerden ybarat. \u00ab Abat \u00bb s\u00f6z\u00fcni\u0148 gala, berkitme manylary \u015f\u00fcbhe d\u00f6retme\u00fd\u00e4n-de bolsa, \u00ab A\u015fh \u00bb s\u00f6z\u00fcnde alymlary\u0148 arasynda pikir d\u00fcrl\u00fcligi emele gelipdir. Gadymy d\u00f6w\u00fcrlerde, orta asyrlarda galalar \u00fd\u00f6rite maksatdyr ni\u00fdetler bilen salnyp, onu\u0148 gala-d\u00f6wlet, gala-\u015f\u00e4her, gala-berkitme, k\u00f6\u015fk-gala, garawul-gala g\u00f6rn\u00fc\u015fleri bolupdyr.\u00dd\u00f6ne A\u015fgabat bulary\u00f1 hi\u00e7 ha\u00fdsysyna hem degi\u015fli edilm\u00e4ndir. Ol \u015f\u00e4heri\u0148 ortasyndaky ylymda m\u00e4lim bolan k\u00f6ne galany\u0148 ady bilen baglany\u015fdyrylyp, so\u0148lugy bilen \u00abAshabad\u00bb di\u00fdlip atlandyrylypdyr. \u00ab A\u015fg \u00bb we \u00abe\u015fg\u00bb s\u00f6zleri me\u0148ze\u015f-de bolsa, \u00ab ask \u00bb bilen baglany\u015fygy bolmandyr. 2000 \u00fdyl mundan \u00f6\u0148 \u015fu galada \u00fda\u015fan halky\u0148 dilinde \u00abAsh\u00bb, \u00abAsp\u00bb, \u00abAs\u00bb hem-de \u00abA\u015f\u00bb, \u00abA\u015fw\u00bb s\u00f6zleri \u00abat\u00bb di\u00fden manyny a\u0148ladypdyr. Netijede Ashabat, A\u015fgabat s\u00f6zleri ugurda\u015f bolup, ikisi hem \u00ab At galasy \u00bb di\u00fden manyda ulanylypdyr. Orta Azi\u00fdada, Parfi\u00fdada, E\u00fdranda, araplarda gadymy d\u00f6w\u00fcrlerde ata \u00abas\u00bb, \u00abasp\u00bb, \u00abash\u00bb di\u00fdler eken. Has takygy biz bu maglumatlary\u0148 jemlemesinde A\u015fgabat s\u00f6z\u00fcni\u0148 \u00ab At saklan\u00fdan gala \u00bb manysyny\u0148 bardygyna g\u00f6z \u00fdetirdik. Bu maglumatlary\u0148 \u00fcst\u00fcni A. Meredow bilen S. Ahallyny\u0148 \u00ab T\u00fcrkmen klassyky edebi\u00fdatyny\u0148 s\u00f6zl\u00fcginde\u00bb beril\u00fd\u00e4n k\u00e4bir arap-pars s\u00f6zlerini\u0148 manysyny getirmek arkaly \u00fdetirm\u00e4ge synany\u015f\u00fdarys:<br \/>\nAsp (p.esb)- at (\u043a\u043e\u043d\u044c) asby-tazy-arap aty.<br \/>\nA\u015fkar (a)- 1) agymtyk gyzyl, sarymtyk gyzyl; 2) gyzyl gyrat at(\u043a\u043e\u043d\u044c)<br \/>\nE\u015fhep (a.e\u015fheb)-\u00e7al, k\u00fcl re\u0148k (ata degi\u015fli).<br \/>\nMundan ba\u015fga-da A\u015fgabat \u015f\u00e4herini\u0148 adyna d\u00fc\u015f\u00fcndiri\u015f we onu\u0148 taryhy dogrusynda XX asyrdaky d\u00fcrli ne\u015firlerde hem maglumatlar berlipdir. Olara mysal edip t\u00fcrkmen we da\u015fary \u00fdurt wekillerinden: A. P. Poselu\u00fdewski\u00fd \u00ab Leksikalogi\u00fda we semasiologi\u00fda\u00bb(A\u015fgabat-1946), taryh\u00e7y S.G. Agajanowy\u0148 \u00abA\u015fgabat-\u00c4rsaglary\u0148 \u015f\u00e4heri\u00bb, kinore\u017eiss\u00fdor A.Atajanowy\u0148 \u00abA\u015fgabat-Asabat (\u00abas\u00bb-asman, \u00ababat\u00bb-mekan, \u015f\u00e4her) \u00bb, geografi\u00fda\u00e7y E. M. M\u00fcrz\u00e4\u00fdewi\u0148 \u00abAstarta hasyllylygy\u0148 we s\u00f6\u00fdgini\u0148 zenan huda\u00fdyny\u0148 \u015f\u00e4heri\u00bb, atlantolog W. \u015eerbakowy\u0148 \u00ab A\u015fgabat-Asgard(aslary\u0148 \u015f\u00e4heri)\u00bb \u00fdaly kitaplardyr i\u015flerini , H. Hasanow, W.A.Nikanow, M.N. Melhe\u00fdew, S. Uzin dagyny\u0148 \u00ab A\u015fgabat- a\u015fyklary\u0148 \u015f\u00e4heri, y\u015fk \u015f\u00e4heri \u00bb di\u00fden d\u00fc\u015f\u00fcndiri\u015flerini g\u00f6rkezmek bolar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>BEGI\u00ddEW KAKAMYRAT<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 mugallymy<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00e4lim bol\u015fy \u00fdaly, pa\u00fdtagtymyzy\u0148 \u00abA\u015fgabat\u00bb adyny\u0148 d\u00f6re\u00fd\u015fi \u015fe\u00fdle-de onu\u0148 a\u0148lad\u00fdan manysy hakynda d\u00fcrl\u00fc\u00e7e gara\u00fdy\u015flar, pikirler a\u00fddyl\u00fdar. Ge\u0148 \u00fderi hem olar biri-birinden tapawutlan\u00fdar. Hemm\u00e4mize d\u00fc\u015fn\u00fckli \u00fdaly bolup g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4n A\u015fgabat s\u00f6zi alymlary\u0148, dil\u00e7ileri\u0148, taryh\u00e7ylary\u0148 en\u00e7emesini\u0148 z\u00e4hmet eleginden ge\u00e7endigine maglumatlar bilen tany\u015fanymyzda g\u00f6z \u00fdetirdik. Soltan\u015fa Atany\u00fdazowy\u0148 toponimik s\u00f6zl\u00fcginde (1970) A\u015fgabat s\u00f6zi \u00ab a\u015fg \u00bb we \u00ab abat\u00bb s\u00f6z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":19641,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19640"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19640"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19640\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25009,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19640\/revisions\/25009"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19640"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19640"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19640"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}