{"id":19918,"date":"2023-12-01T22:10:26","date_gmt":"2023-12-01T17:10:26","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=19918"},"modified":"2023-12-01T22:10:26","modified_gmt":"2023-12-01T17:10:26","slug":"turkmenistanyn-dag-syyahatcylygy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=19918","title":{"rendered":"T\u00fcrkmenistany\u0148 dag sy\u00fdahat\u00e7ylygy"},"content":{"rendered":"<p>Dag sy\u00fdahat\u00e7ylygynda gezelen\u00e7ler dag \u00fderlerini py\u00fdada \u00fdagda\u00fdda ge\u00e7meklik, 3000-3500 metrden be\u00fdik bolan ge\u00e7itlere \u00e7ykmaklygy\u0148, ga\u00fda b\u00f6leklerini, u\u00e7ut ga\u00fdalary, geri\u015fleri, e\u0148\u0148itleri, buzluklary we dag \u00e7a\u00fdlaryny ge\u00e7mekligi\u0148 h\u00f6tdesinden gelmeklik maksady bilen gural\u00fdar. Dag sy\u00fdahat\u00e7ylygy \u00fc\u00e7in hem \u00fd\u00f6ritele\u015fdirilen esbapla\u015fdyrma, guralla\u015fdyrma talap edil\u00fd\u00e4r: sy\u00fdahat\u00e7a buz \u00fdaryjy kerki, dag \u00fdokarysy \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenen k\u00f6w\u00fc\u015f, ga\u00fda garmagy, buz garmagy we be\u00fdleki enjamlar gerek.<br \/>\n\u00ddurdumyzy\u0148 tebigy dag g\u00f6zelliklerini g\u00f6ws\u00fcnde jeml\u00e4n \u00fderlerimizi\u0148 biri K\u00f6\u00fdtendagdyr. Lebap wela\u00fdatyny\u0148 esasy tebigy dag g\u00f6zelligi bolup dur\u00fdan K\u00f6\u00fdtendag dag depelerini\u0148 ulgamy Gissar belentligini\u0148 g\u00fcnorta-g\u00fcnbatar dag \u015fahasy bolup, t\u00fcrkmen topragyny\u0148 hakyky d\u00fcr-merjenidir. Bu \u00fderi\u0148 tebigatyny\u0148 ha\u00fdwanat d\u00fcn\u00fd\u00e4sinde-de, \u00f6s\u00fcmlikler d\u00fcn\u00fd\u00e4sinde-de, K\u00f6\u00fdtendagy\u0148 geri\u015flerinde we<br \/>\ngowaklarynda-da d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 ba\u015fga \u00fdurtlarynda \u00f6r\u00e4n az du\u015f gelin\u00fd\u00e4n t\u00e4sinliklere gabat gelmek bol\u00fdar.<br \/>\nK\u00f6\u00fdtendag \u00fclkesini\u0148 tebigy g\u00f6zelliklerini\u0148 arasynda Garlyk gowaklary: Gapgotan, Ha\u015fymo\u00fduk, Aralykdaky we be\u00fdlekiler \u00fdonulan \u015fekilde emele gelen k\u00f6p sanly stalaktitleri we stalagmitleri bilen h\u00fcn\u00e4rmenleri\u0148 we gowaklary\u0148 gelip \u00e7yky\u015fyny \u00f6wren\u00fd\u00e4n sy\u00fdahat\u00e7ylary\u0148 \u00fcns\u00fcni \u00f6z\u00fcne \u00e7ek\u00fd\u00e4r. H\u00e4zir gowaklar K\u00f6\u00fdtendag goraghanasyny\u0148 hasabynda dur\u00fdar. K\u00f6\u00fdtendag geologi\u00fda-agtary\u015f ekspedisi\u00fdasy bolsa bu \u00fderde her a\u00fdda kada g\u00f6zeg\u00e7iligini ge\u00e7ir\u00fd\u00e4r. 1985-nji \u00fdylda a\u00e7ylan G\u00fcl\u015firin \u00fdaly k\u00e4bir gowaklar bolsa, girelgesini\u0148 ozal k\u00e4nbir belli bolmanlygyny\u0148 we tebigy \u00f6rt\u00fclgidigini\u0148 hasabyna, \u00f6z\u00fcni\u0148 ilkiba\u015fdaky g\u00f6rn\u00fc\u015fini saklap galypdyr.<br \/>\nK\u00f6\u00fdtendag \u00fclkesi \u00fdene-de k\u00f6p zatlary: \u00e4pet Ga\u00fdnarbaba \u00fdyly suw \u00e7esmesi we onu\u0148 balyklary, \u015fe\u00fdle hem onu\u0148 \u00fdanyndaky Aksuw k\u00fck\u00fcrtli suw \u00e7e\u015fmesi, ge\u0148-ena\u00fdy ar\u00e7a toka\u00fdlary, arnap je\u0148\u0148ellikleri bilen ha\u00fdran galdyryp biler. Hut \u015fu \u00fderde, K\u00f6\u00fdtendag daglarynda T\u00fcrkmenistany\u0148 i\u0148 be\u00fdik nokady \u2013 3139 metr \u00e7\u00fcrt-kesik be\u00fdiklikd\u00e4ki A\u00fdrybaba nokady \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. Bu sy\u00fdahaty s\u00f6\u00fd\u00fd\u00e4nler \u00fc\u00e7in \u00fdurdumyzdaky d\u00e4be \u00f6wr\u00fclen dag gatnawydyr we munu\u0148 \u00f6zi sebiti\u0148 \u00fdene-de bir \u00f6zbolu\u015fly ba\u00fdlygydyr.<br \/>\nK\u00f6\u00fdtendagda millionlar\u00e7a \u00fdyl \u00f6\u0148 \u00fda\u015fap ge\u00e7en dinozawrlary\u0148 ululy-ki\u00e7ili yzlaryny\u0148 400-den gowragy da\u015fy\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcnde anyk m\u00f6h\u00fcrlenip galypdyr. K\u00f6\u00fdtendagy\u0148 sy\u00fdahat\u00e7ylyk babatdaky \u00e4hmi\u00fdetli gowaklaryny\u0148 60-a gola\u00fdy bar.<br \/>\nK\u00f6\u00fdtendagy\u0148 Kyrkgyz dere, Hojagarawul dere, Dara\u00fd dere, Umbardere \u00fdaly aja\u00fdyp derelerini\u0148, Umbardere \u015faglawugy. Kette k\u00f6li, Ga\u00fdnarbaba \u00e7e\u015fmesi \u00fdaly t\u00e4sin suw t\u00e4sinligini\u0148, Arnap toka\u00fdjygy \u00fdaly tebigy baglyklaryny\u0148 \u00fdurdumyzy\u0148 dag sy\u00fdahat\u00e7ylyk ulgamy \u00fc\u00e7in di\u00fdse\u0148 m\u00f6h\u00fcm \u00e4hmi\u00fdeti bar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Abdulla\u00fdew Tahyr,<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>T\u00fcrkmen oba hojalyk institutyny\u0148 Agroekologi\u00fda h\u00fcn\u00e4rini\u0148 1-nji \u00fdyl talyby.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dag sy\u00fdahat\u00e7ylygynda gezelen\u00e7ler dag \u00fderlerini py\u00fdada \u00fdagda\u00fdda ge\u00e7meklik, 3000-3500 metrden be\u00fdik bolan ge\u00e7itlere \u00e7ykmaklygy\u0148, ga\u00fda b\u00f6leklerini, u\u00e7ut ga\u00fdalary, geri\u015fleri, e\u0148\u0148itleri, buzluklary we dag \u00e7a\u00fdlaryny ge\u00e7mekligi\u0148 h\u00f6tdesinden gelmeklik maksady bilen gural\u00fdar. Dag sy\u00fdahat\u00e7ylygy \u00fc\u00e7in hem \u00fd\u00f6ritele\u015fdirilen esbapla\u015fdyrma, guralla\u015fdyrma talap edil\u00fd\u00e4r: sy\u00fdahat\u00e7a buz \u00fdaryjy kerki, dag \u00fdokarysy \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenen k\u00f6w\u00fc\u015f, ga\u00fda garmagy, buz garmagy we be\u00fdleki enjamlar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":19919,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19918"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19918"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19918\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19920,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19918\/revisions\/19920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19919"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}