{"id":19985,"date":"2024-12-01T15:14:37","date_gmt":"2024-12-01T10:14:37","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=19985"},"modified":"2024-12-02T03:21:52","modified_gmt":"2024-12-01T22:21:52","slug":"anew-saheri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=19985","title":{"rendered":"\u00c4new \u015f\u00e4heri"},"content":{"rendered":"<p>Demirgazyk Horasany\u0148 orta asyr taryhynda we medeni\u00fdetinde yz galdyran, Ak bugda\u00fd etrabyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n \u00c4new \u015f\u00e4herini\u0148 gadymy \u00fdadyg\u00e4rligi so\u0148ky bir asyry\u0148 dowamynda alymlary\u0148 \u00fcns\u00fcni \u00e7ekip gel\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 Erk galasy 7,5 ga bolup, da\u015f-t\u00f6weregi bilen alany\u0148da umumy tut\u00fdan me\u00fddany 250 ga de\u0148dir. Ol gojaman K\u00f6petdagy\u0148 Kelte\u00e7ynar j\u00fclgesinden akyp gel\u00fd\u00e4n \u00c4new \u00e7a\u00fdyny\u0148 (&#8220;\u015eowlatma \u00fdaby&#8221;) ugrunda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u015e\u00e4heri\u0148 \u00fcst\u00fcnden ge\u00e7en Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoly onu\u0148 s\u00f6wda-ykdysady we medeni \u00f6s\u00fc\u015fine \u00f6z t\u00e4sirini \u00fdetiripdir. G\u00f6rn\u00fckli amerikan alymy, geolog R.Pampellini\u0148 a\u00e7y\u015flary bilen ak bugda\u00fdy\u0148 Watany h\u00f6km\u00fcnde d\u00fcn\u00fd\u00e4 taryhynda me\u015fhurlyk gazanan ekeran\u00e7ylyk oazisi XVlll-XlX asyry\u0148 ortalaryna \u00e7enli \u00f6z\u00fcni\u0148 \u00f6s\u00fc\u015f \u00fdoluny ge\u00e7ipdir. Bu \u015f\u00e4her orta asyr \u00e7e\u015fmelerinde Bagabat, Na\u015fjuwan \u00fdaly d\u00fcrl\u00fc\u00e7e atlandyrylypdyr.<\/p>\n<p>\u00c4new ilkinji gezek berkitme h\u00f6km\u00fcnde bizi\u0148 e\u00fd\u00fdamymyzy\u0148 ba\u015flarynda \u0130sidor Harakiskini\u0148 &#8220;Parfi\u00fdan duralgalary&#8221; \u00fdol g\u00f6rkezijisinde &#8220;Gatar&#8221; ady bilen \u00fdatlanyl\u00fdar. So\u0148lugy bilen lX-XV we XVlll-XlX asyrlary\u0148 \u00fdazuw \u00e7e\u015fmelerinde \u00fdatlanyp ge\u00e7il\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>XlX asyry\u0148 ahyryndan ba\u015flap \u015f\u00e4her \u00fdadyg\u00e4rligi hakyndaky maglumatlara rus alymlaryny\u0148 ne\u015fir edilen i\u015flerinde a\u00fdratyn orun berilipdir. 1947-nji \u00fdylda arheolog W.A.Lewinany\u0148 \u00fdolba\u015f\u00e7ylygynda \u015f\u00e4her \u00fdadyg\u00e4rliginde gi\u0148 gerimli arheologi\u00fda barlaglary ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r. 1995-2001-nji \u00fdyllarda XV asyry\u0148 ortasy bilen senelen\u00fd\u00e4n sardobada, gala diwaryny\u0148 g\u00fcnorta-g\u00fcndogar b\u00f6leginde barlaglar ge\u00e7irildi. Arheologi\u00fda barlaglaryny\u0148 dowamynda \u015f\u00e4her \u00fdadyg\u00e4rligini\u0148 t\u00e4ze topografik kartasy d\u00f6redildi.<\/p>\n<p>\u00c4newde kerwensara\u00fdlar, h\u00fcn\u00e4rment\u00e7ilik, gorany\u015f di\u0148leri, jemgy\u00fdet\u00e7ilik desgalary, \u00fdapyk g\u00f6rn\u00fc\u015fli suw howdanlary gurlup, \u00fdurdumyzy\u0148 orta asyr \u015f\u00e4herlerine mahsus \u00f6zbolu\u015fly \u015f\u00e4hristany emele getiripdir.<\/p>\n<p>Bu \u00fderde Orta Azi\u00fdada \u00f6z\u00fcni\u0148 binag\u00e4r\u00e7iligi bilen tapawutlan\u00fdan Se\u00fditjemaleddin \u00fdadyg\u00e4rlikler toplumy bina edilipdir. Akademik G.A.Puga\u00e7enkowany\u0148 takyk maglumatlaryna g\u00f6r\u00e4, Se\u00fditjemaleddin \u00fdadyg\u00e4rligini\u0148 gurlu\u015fygy 1455-1456-njy \u00fdyllarda alnyp barylypdyr. Bu \u00fdadyg\u00e4rlikde Orta Azi\u00fdany\u0148 arhitekturasyny\u0148 taryhynda ilkinji gezek syrly a\u017edarhalary\u0148 \u015fekili \u00fderle\u015fdirilipdir. XVl-XlX asyrlarda Bagabat atlandyrylan \u015f\u00e4herini\u0148 g\u00fcnorta-g\u00fcnbatarynda dagdan akyp gel\u00fd\u00e4n \u00e7e\u015fm\u00e4ni\u0148 bo\u00fdunda miweli we sa\u00fdaly aga\u00e7lar oturdylypdyr, d\u00e4ne we bakja ekinleri \u00f6sd\u00fcrilip \u00fdeti\u015fdirilipdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>AHMEDOWA G\u00f6wher<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>D\u00f6wletm\u00e4mmet Azady adyndaky T\u00fcrkmen milli d\u00fcn\u00fd\u00e4 dilleri institutyny\u0148 I\u0148lis dili we edebi\u00fdaty fakultetini\u0148 talyby<br \/>\nHowandar mugallymy: Gyly\u00e7ly\u00fdewa G\u00fclnar<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Demirgazyk Horasany\u0148 orta asyr taryhynda we medeni\u00fdetinde yz galdyran, Ak bugda\u00fd etrabyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n \u00c4new \u015f\u00e4herini\u0148 gadymy \u00fdadyg\u00e4rligi so\u0148ky bir asyry\u0148 dowamynda alymlary\u0148 \u00fcns\u00fcni \u00e7ekip gel\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 Erk galasy 7,5 ga bolup, da\u015f-t\u00f6weregi bilen alany\u0148da umumy tut\u00fdan me\u00fddany 250 ga de\u0148dir. Ol gojaman K\u00f6petdagy\u0148 Kelte\u00e7ynar j\u00fclgesinden akyp gel\u00fd\u00e4n \u00c4new \u00e7a\u00fdyny\u0148 (&#8220;\u015eowlatma \u00fdaby&#8221;) ugrunda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. \u015e\u00e4heri\u0148 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":19991,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19985"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19985"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23706,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19985\/revisions\/23706"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19991"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}