{"id":20121,"date":"2023-12-14T20:50:04","date_gmt":"2023-12-14T15:50:04","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=20121"},"modified":"2023-12-14T20:50:04","modified_gmt":"2023-12-14T15:50:04","slug":"gadymy-kofye-salygynyn-mekany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=20121","title":{"rendered":"Gadymy kof\u00fde \u015falygyny\u0148 mekany"},"content":{"rendered":"<p>Gadymy taryhy kitaplarda bellenili\u015fine g\u00f6r\u00e4 Dehistany\u0148, ba\u015fga\u00e7a a\u00fddylanda, Ma\u015fat-Misseriany\u0148 harabalyklaryny\u0148 1830-njy \u00fdylda ilkinji gezek \u00fdewropaly Britan Artur Konolly bolupdyr. Ma\u015fat-Misserian barada ilkinji maglumatlar, \u015fe\u00fdle hem bu \u015f\u00e4her bilen baglany\u015fykly halk rowa\u00fdatlaryny\u0148 be\u00fdany-da hut Konolla degi\u015flidir.Dogrusy bu gadymy \u00fdadyg\u00e4rlik bizi\u0148 \u00fdurdumyzy\u0148 \u00e7\u00e4klerinde \u00fderle\u015fse-de d\u00fcn\u00fd\u00e4 arheologlaryny\u0148 hemi\u015fe gyzyklanmasyny \u00f6z\u00fcnde saklapdyr. Hat-d ak\u00e4bir maglumatlara g\u00f6r\u00e4 ol \u00fderde mundan birn\u00e4\u00e7e m\u00fc\u0148\u00fdyllyklar owal kof\u00fde \u015falygyny\u0148 h\u00f6k\u00fcm s\u00fcren bolmagyny\u0148 hem \u00e4htimallygy hakynda \u00e7aklama bar.<\/p>\n<p>Ma\u015fat-Misseriany\u0148 ilkinji fotosuratlaryny Zakaspi\u00fd oblastyny\u0148 ba\u015flygy general Aleksandr Komarow alan hem bolsa, ol \u00fdadyg\u00e4rlik hakynda \u00f6r\u00e4n az maglumat bar. Emma \u00fdadyg\u00e4rlikde saklanyp galynan aja\u00fdyp nagy\u015flary\u0148 hem-de onu\u0148 arhitektura a\u00fdratynlygy d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 taryh\u00e7ylary bilen bir hatarda ylmy \u00e7aklamalar bilen gyzyklan\u00fdan ylym admalaryny\u0148 hem t\u00e4sirini \u00f6z\u00fcne \u00e7ek\u00fd\u00e4r. Ol T\u00fcrkmenistany\u0148 arheologi\u00fdasyna, etnografi\u00fdasyna we tebigatyny\u0148 \u00f6wrenili\u015fine bagy\u015flanan i\u015flerinde ilkinji \u00f6wrenilmeli hem-de has \u00e7u\u0148\u0148ur \u00f6wrenilmeli \u00fdadyg\u00e4rlik h\u00f6km\u00fcnde \u00fdokary derejeli taryhy gymmatlykdyr.<\/p>\n<p>D\u00fcrli \u00e7yzgylary\u0148, fotosuratlary\u0148 we ne\u015firleri\u0148 bolmagy hem goralyp saklanmagy h\u00e4zirki zaman dikeldijilerine Dehistandaky \u00fdadyg\u00e4rlikleri\u0148 \u00f6\u0148ki durkyny \u00fdokary derejede t\u00e4zeden dikeldip biljekdiklerine umyt baglamaga m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r. Binany\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcnd\u00e4ki g\u00f6k \u00fdazgylary\u0148 taryh\u00e7ylarymyzy\u0148 d\u00f6redijilikli i\u015flerinde , \u015fe\u00fdle-de suratke\u015flerimizi\u0148 sungat eserlerinde \u00fder almagy bolsa, h\u00e4zriki zaman arhitekturasy bieln berk bagly bolan in\u00e7eden nepis kerpi\u00e7leri\u0148 \u00fdonulyp \u00fdasalmagy taryhy birlikleri\u0148 baglan\u015fygyndan habar ber\u00fd\u00e4r.G\u00f6m-g\u00f6k syr\u00e7a bilen syr\u00e7alanan kerpi\u00e7den ussatlyk bilen \u00fdazylan \u00fdazgyny geljekki akademik Aleksandr Sem\u00fdonow 20-nji asyry\u0148 ba\u015fynda okap, rus diline terjime edipdir. G\u00f6rl\u00fcp oturylsa, metjit Horezm \u015fa Muhammet II-i\u0148 d\u00f6wr\u00fcnde gurlan eken. 1200 \u2013 1220-nji \u00fdyllarda pa\u00fdtagty G\u00fcrgen\u00e7 bolan Muhammet \u015fa II Dehistany\u0148 \u00e7\u00e4gini hem \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdan \u00e4girt uly imperi\u00fdany dolandyrypdyrandygy hakyndkay maglumatlar bu g\u00fcnki g\u00fcn taryh\u00e7ylarymyzy hem di\u00fdse\u0148 gyzyklandyr\u00fdar.Has so\u0148raky \u00fdylalrda Wasili\u00fd Bartoldy\u0148, Aleksandr Sem\u00fdonowy\u0148, Mihail Massony\u0148 \u00fdadawsyz tagallalary netijesinde \u00fclk\u00e4ni\u0148 taryhyny \u00f6wrenmek kem-kemden \u00fdola go\u00fdlup ba\u015flan\u00fdar.Dehistany\u0148 \u00e7\u00e4klerinde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n \u00fdum\u015fak toprakly \u00fderler bilen birlikde edil \u00fdadyg\u00e4rligi\u0148 s\u00fc\u0148\u0148\u00fcni d\u00fcz\u00fd\u00e4n gaty topraklar hem \u00fdadyg\u00e4rlik bilen bile e\u00fdlenen \u00fdaly, \u00fdadyg\u00e4rligi\u0148 gola\u00fdyna barmazdan b\u00e4rden synlan alymalr ol \u00fderini\u0148 topragyny\u0148 \u00fdadyg\u00e4rligi\u0148 arhitekturasy esasynda tekiz edilendigini hem bell\u00e4p ge\u00e7mekleri gyzyklydyr we \u00f6z\u00fcne \u00e7ekijidir.Dehistany\u0148 topraklary takmynan \u00fc\u00e7 m\u00fc\u0148 \u00fdyl ilata hyzmat edipdir. \u00dd\u00f6ne bu d\u00f6w\u00fcr dowamly bolmandyr: \u00f6zle\u015fdirlen ekin me\u00fddanlaryny\u0148 ta\u015flanyp, asyrlardan so\u0148 ga\u00fdtadan dikeldilen d\u00f6w\u00fcrleri hem bolupdyr.<\/p>\n<p>\u00ddadyg\u00e4rligi\u0148 Sasaniler d\u00f6wr\u00fcne degi\u015flidigi kesgitlenildi hem-de olary\u0148 degi\u015fli obalaryny\u0148 depelerini\u0148 g\u00f6rn\u00fc\u015find\u00e4ki haraba \u00f6wr\u00fclen galyndylaryny Ma\u015fat-Misseriany\u0148 tekiz gi\u0148i\u015fligini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r we t\u00e4sin \u00fderi t\u00fcrki kowumly halkalry\u0148 ol \u00fderlerde \u015falyk s\u00fcrendigini subut ed\u00fd\u00e4n subutnamalar bar.Dehistany\u0148 \u00fcsti bilen Horezmden Persi\u00fda bar\u00fdan kerwen \u00fdoly Uzbo\u00fdu\u0148 h\u00e4zirki hanasyny\u0148 ugry, gadym d\u00f6w\u00fcrde bolsa Amyder\u00fdany\u0148 Hazara gu\u00fd\u00fdan bir goluny\u0148 ugry bilen ge\u00e7ipdir.<\/p>\n<p>Indi birn\u00e4\u00e7e \u00fdyl b\u00e4ri Dehistany\u0148 \u00fdadyg\u00e4rliklerini gorap saklamak ugrunda \u00fcst\u00fcnlikli i\u015f alyp bar\u00fdan we \u00fdakynda metjidi\u0148 durkyny dikeltmek bo\u00fdun\u00e7a taslamany \u00fderine \u00fdetrmekleri bizi\u0148 e\u00fd\u00fd\u00e4mimizde \u00fda\u015fap ge\u00e7en d\u00fcrli halkalary\u0148 arasyndaky medeni\u00fdetlerini\u0148 \u00f6zara gatna\u015fykalryny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n bu aja\u00fdyp \u00fdadyg\u00e4rlikd\u00e4ki di\u0148leri\u0148 25 metrden ybarat bolap, \u00f6z t\u00f6wereginde birn\u00e4\u00e7e kerwensara\u00fdlary \u00fderle\u015fdirmesi hem bu g\u00fcnki g\u00fcn \u00fdurdumyzy\u0148 i\u00e7inde taryhymyzy\u0148 k\u00f6kli yzlaryny\u0148 goralyp saklanmasy bilen baglan\u015fyklydyr.Bize \u00f6z taryhymyzy \u00f6wrenm\u00e4ge gi\u0148 m\u00fcmkin\u00e7ilikler d\u00f6redip ber\u00fd\u00e4n T\u00fcrkmen Halkyny\u0148 Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzy\u0148 hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyzy\u0148 janlary sag bolsun, tut\u00fdan tutumly i\u015fleri rowa\u00e7lyklara beslensin!<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\n<strong><em>Aknur KERIMOWA,<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>\u015eukurjan AZAMATOWA,<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>T\u00fcrkmen oba hojalyk institutyny\u0148,<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>\u00ddylady\u015fhana hojalygy h\u00fcn\u00e4rini\u0148 5-nji \u00fdyl talyplary.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gadymy taryhy kitaplarda bellenili\u015fine g\u00f6r\u00e4 Dehistany\u0148, ba\u015fga\u00e7a a\u00fddylanda, Ma\u015fat-Misseriany\u0148 harabalyklaryny\u0148 1830-njy \u00fdylda ilkinji gezek \u00fdewropaly Britan Artur Konolly bolupdyr. Ma\u015fat-Misserian barada ilkinji maglumatlar, \u015fe\u00fdle hem bu \u015f\u00e4her bilen baglany\u015fykly halk rowa\u00fdatlaryny\u0148 be\u00fdany-da hut Konolla degi\u015flidir.Dogrusy bu gadymy \u00fdadyg\u00e4rlik bizi\u0148 \u00fdurdumyzy\u0148 \u00e7\u00e4klerinde \u00fderle\u015fse-de d\u00fcn\u00fd\u00e4 arheologlaryny\u0148 hemi\u015fe gyzyklanmasyny \u00f6z\u00fcnde saklapdyr. Hat-d ak\u00e4bir maglumatlara g\u00f6r\u00e4 ol \u00fderde mundan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20121"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20121"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20121\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20122,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20121\/revisions\/20122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}