{"id":20902,"date":"2024-01-02T19:45:38","date_gmt":"2024-01-02T14:45:38","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=20902"},"modified":"2024-01-02T19:45:58","modified_gmt":"2024-01-02T14:45:58","slug":"haywanat-dunyasi-onun-tebigatdaky-we-adamyn-durmusyndaky-ahmiyeti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=20902","title":{"rendered":"Ha\u00fdwanat d\u00fcn\u00fd\u00e4si, onu\u0148 tebigatdaky we adamy\u0148 durmu\u015fyndaky \u00e4hmi\u00fdeti"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcn\u00fd\u00e4de (biosferada) ha\u00fdwanIary\u0148 8 milliondan gowrak g\u00f6rn\u00fc\u015fi du\u015f\u00fdar. Olary\u0148 bedeninde madda \u00e7al\u015fygy we energi\u00fda \u00f6wr\u00fcli\u015figi \u00e7alt ge\u00e7yar. Ha\u00fdwanlary\u0148 k\u00f6p\u00fcsini\u0148 \u00e7akgan hereketde bolmagy, nerw ulgamyny\u0148 o\u0148at \u00f6sendigi we ba\u015fgalar olary \u00f6s\u00fcmliklerden tapawutlandyr\u00fdar, \u015fe\u00fdle hem ha\u00fdwanlary\u0148 \u00fder togalagynda gi\u0148den \u00fda\u00fdramagyna \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Ha\u00fdwanlary\u0148 her bir g\u00f6rn\u00fc\u015fi ekologik tekj\u00e4ni\u0148 bir basgan\u00e7agyny e\u00fdele\u00fd\u00e4r we i\u00fd\u00fd\u00e4n i\u00fdmitine g\u00f6r\u00e4 d\u00fcrli toparlara degi\u015fli bol\u00fdar: \u00fdaprak i\u00fdijiler, aga\u00e7 \u00f6zenini i\u00fdijiler, k\u00f6k i\u00fdijiler, tohum we miwe i\u00fdijiler, g\u00fcl tozanjyklaryny we bal \u015firelerini i\u00fdijiler, k\u00f6melekleri i\u00fdijiler, \u00f6len janly-jandarlary\u0148 galyndylaryny i\u00fdijiler, ha\u00fdwan bedenlerini i\u00fdijiler we \u015f.m.<\/p>\n<p>Ha\u00fdwanlary\u0148 tebigatdaky \u00e4hmi\u00fdeti &#8211; olar \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 g\u00fcllerini tozanlandyr\u00fdarlar, tohumlaryny \u00fda\u00fdrad\u00fdarlar, ha\u00fdwan maslyklaryny i\u00fdip tiz dargad\u00fdarlar, topragy\u0148 hapalanmagyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni al\u00fdarlar, topragy\u0148 gurplanmagyna we howany\u0148 arassa bolmagyna \u00fdardam ed\u00fd\u00e4rler, ha\u015fal \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 we zy\u00fdanke\u015f m\u00f6r-m\u00f6jekleri\u0148 \u00e7endena\u015fa k\u00f6pelmegini\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni al\u00fdarlar we ba\u015fgalar.<\/p>\n<p>Ha\u00fdwanlary\u0148 adamy\u0148 durmu\u015fyndaky \u00e4hmi\u00fdeti &#8211; \u00fdabany ha\u00fdwanlary \u00f6\u00fd ha\u00fdwanlaryny\u0148 t\u00e4ze tohumlaryny almak \u00fc\u00e7in pe\u00fddalan\u00fdarlar, olardan azyk, dokma, \u00fde\u0148il, saglygy gora\u00fdy\u015f senagatlary \u00fc\u00e7in \u00e7ig mal al\u00fdarlar, \u015fe\u00fdle hem \u00fdokary du\u00fdujylygy bolan tehniki tilsimatlary\u0148 \u00e7\u00f6zg\u00fcdini tapmakda, \u00fdabany ha\u00fdwanlary\u0148 k\u00e4bir g\u00f6rn\u00fc\u015flerini bolsa aw\u00e7ylykda, g\u00f6zellik, \u00e7eper\u00e7ilik h\u00fcn\u00e4rlerinde we medeni\u00fdetli dyn\u00e7 aly\u015f saparlarynda pe\u00fddalan\u00fdarlar.<\/p>\n<p>Adamlar ha\u00fdwanlary\u0148 \u00e4hli g\u00f6rn\u00fc\u015flerini hojalyk b\u00e4hbitleri bo\u00fdun\u00e7a iki topara b\u00f6l\u00fd\u00e4rler: pe\u00fddaly we zy\u00fdanly. Bu b\u00f6l\u00fcni\u015f \u015fertlidir we n\u00e4dorydyr. \u00c7\u00fcnki, tebigatda \u015fol bir ha\u00fdwan g\u00f6rn\u00fc\u015fi \u00fdyl bo\u00fdy adam we onu\u0148 hojalyk i\u015fleri \u00fc\u00e7in pe\u00fddaly \u00fda-da zy\u00fdanly bolup bilmez. Seb\u00e4bi ha\u00fdwanlary\u0148 i\u00fd\u00fd\u00e4n i\u00fdmiti pasylla\u00fdyn \u00fc\u00fdtge\u00fd\u00e4r we olar bir pasylda adama we onu\u0148 hojalyk i\u015fine pe\u00fdda getirse, be\u00fdleki pasylda onu\u0148 hojalyk i\u015flerine azda-k\u00e4nde zy\u00fdan \u00fdetirmegi m\u00fcmkindir. Tebigatda olar biri birleri bilen ekologik gatna\u015fykda bolup biod\u00fcrl\u00fcligi\u0148 durnukly saklanmagyna \u00fdardam ed\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmenistanda ha\u00fdwanlary\u0148 13 m\u00fc\u0148den gowrak g\u00f6rn\u00fc\u015fi du\u015f\u00fdar . Bu g\u00f6rn\u00fc\u015fleri\u0148 12 m\u00fc\u0148den gowragy o\u0148urgasyz we boguna\u00fdakly ha\u00fdwan toparlarydyr. Olardan galany, 711 g\u00f6rn\u00fc\u015fi o\u0148urgaly ha\u00fdwanlardyr (gu\u015flar &#8211; 404, balyklar -95, s\u00fc\u00fddemdirijiler &#8211; 104, s\u00fc\u00fdrenijiler -86 we ba\u015fgalar).<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Muhammedowa L\u00e4lezar<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>T\u00fcrkmen oba hojalyk institutyny\u0148<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Agronom\u00e7ylyk fakultetini\u0148<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>\u00a0\u00a0\u00a0 3-nji \u00fdyl talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcn\u00fd\u00e4de (biosferada) ha\u00fdwanIary\u0148 8 milliondan gowrak g\u00f6rn\u00fc\u015fi du\u015f\u00fdar. Olary\u0148 bedeninde madda \u00e7al\u015fygy we energi\u00fda \u00f6wr\u00fcli\u015figi \u00e7alt ge\u00e7yar. Ha\u00fdwanlary\u0148 k\u00f6p\u00fcsini\u0148 \u00e7akgan hereketde bolmagy, nerw ulgamyny\u0148 o\u0148at \u00f6sendigi we ba\u015fgalar olary \u00f6s\u00fcmliklerden tapawutlandyr\u00fdar, \u015fe\u00fdle hem ha\u00fdwanlary\u0148 \u00fder togalagynda gi\u0148den \u00fda\u00fdramagyna \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r. Ha\u00fdwanlary\u0148 her bir g\u00f6rn\u00fc\u015fi ekologik tekj\u00e4ni\u0148 bir basgan\u00e7agyny e\u00fdele\u00fd\u00e4r we i\u00fd\u00fd\u00e4n i\u00fdmitine g\u00f6r\u00e4 d\u00fcrli toparlara [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":20903,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20902"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20902"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20902\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20904,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20902\/revisions\/20904"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20903"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20902"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20902"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20902"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}