{"id":21177,"date":"2025-09-18T14:26:01","date_gmt":"2025-09-18T09:26:01","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=21177"},"modified":"2025-09-18T18:51:24","modified_gmt":"2025-09-18T13:51:24","slug":"turkmenistanyn-gyzyl-kitabyna-girizilen-gorcy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=21177","title":{"rendered":"T\u00fcrkmenistany\u0148 Gyzyl kitabyna girizilen Gor\u00e7y."},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">\u00c7\u00fc\u0148ki g\u00f6k re\u0148kli gu\u015fy bil\u00fd\u00e4nizmi? Egerde bilme\u00fd\u00e4n bolsa\u0148yz \u00fdurdumyzda du\u015f gel\u00fd\u00e4n gor\u00e7yny\u0148 (Oxyura leucocephala) \u00e7\u00fc\u0148ki \u015fe\u00fdle t\u00e4sin re\u0148kdedir. Gaz\u015fekillileri\u0148 \u00e4hlisini\u0148 durmu\u015fy suw bilen bagly bolandygy seb\u00e4pli olary\u0148 penjelerini\u0148 arasy perdeler bilen \u00f6rt\u00fclendir. Ol bolsa suwda \u00fd\u00fczmek \u00fc\u00e7in amatlydyr. Ondan ba\u015fgada bu gu\u015flar \u00fdeleklerini \u00fdaglap dur\u00fdar, \u015fol seb\u00e4pli hem suwda bolsada \u00f6l bolma\u00fdarlar. Olary\u0148 \u00fdene bir a\u00fdratynlyklary g\u00fcr \u00fderle\u015fen \u00fdelekleridir.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">Gor\u00e7yny\u0148 g\u00f6rki di\u00fdse\u0148 aja\u00fdyp, ganatlary gysga, orta \u00f6l\u00e7egli \u00f6rdekdir. Horazy uly ak kellesini\u0148 gara depelidigi, \u00e7i\u015fik \u00e7\u00fc\u0148k\u00fcni\u0148 mawymtyldygy we pahna\u015fekilli gu\u00fdrugyny\u0148 \u00fdokaryk galyp durandygy bilen a\u0148sat tanal\u00fdar. Garaba\u015fly horazlaryny\u0148 \u00fdaz-tomus d\u00f6wr\u00fcnde du\u015fmaklary m\u00fcmkin. \u00ddelek \u00f6rt\u00fcgini\u0148 galan \u00fderlerini\u0148 re\u0148ki mele we go\u00fdy re\u0148kleri\u0148 utga\u015fmagynda go\u00fdy-\u00e7ypar re\u0148klidir. M\u00e4ki\u00fdanyny\u0148 kellesi iki sany kese ak zolakly go\u00fdy-go\u0148ur,\u00e7\u00fc\u0148ki bolsa calymtyl-mawy bol\u00fdar. Iki jynsy\u0148 \u00a0hem a\u00fdaklary gyzyl \u00f6w\u00fc\u015fginli \u00e7al, \u00fd\u00fczg\u00fc\u00e7 perdesi \u00e7alymtyl-garamtyl re\u0148kli. \u00dda\u015flary m\u00e4ki\u00fdana me\u0148ze\u015fdir. Suwda gu\u00fdrugyny \u00fdatyryp \u00fda-da dik \u00fdokary galdyryp \u00fd\u00fcz\u00fdarler. Suwa \u00fde\u0148illik bilen we o\u0148at \u00e7\u00fcm\u00fd\u00e4rler. Suwu\u0148 d\u00fc\u00fdb\u00fcnde \u00fdarym minut \u00fd\u00fcze \u00e7ykmazdan 40 metr aralygy ge\u00e7ip bil\u00fd\u00e4r. Hyjuwsyz u\u00e7\u00fd\u00e4r. \u00d6r\u00e4n \u00fcms\u00fcm, eger-de sesini \u00e7ykara\u00fdsa, onda manysyz basyk gagyldy \u00e7yk\u00fdar. Gor\u00e7yny\u0148 uzynlygy \u2013 43-49 sm, horazlaryny\u0148 ganaty\u2013 16-17,5 sm, m\u00e4ki\u00fdanlaryny\u0148ky \u2013 15-17 sm, ganatlaryny\u0148 gerimi \u2013 63-71 sm. Bu gu\u015flar u\u00e7u\u015f ukybyny saklap galan i\u0148 ki\u00e7i ganatly gu\u015flara gir\u00fd\u00e4r. \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">Gor\u00e7yny T\u00fcrkmenistan \u00a0\u00fclk\u00e4mizde \u2013 Hazar de\u0148zinde, Etrek, Garagum, Tejen, Murgap we Amyder\u00fda der\u00fdalary\u0148 bo\u00fdunda du\u015fmagy m\u00fcmkin bol\u00fdar. Merkezi we Ki\u00e7i Azi\u00fdany\u0148 g\u00fcnortasynda gy\u015fla\u00fdar.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">\u00ddurdumyzda u\u00e7up ge\u00e7\u00fd\u00e4n, gy\u015fla\u00fdan, \u015fe\u00fdle-de \u00fdurdu\u0148 demirgazyk we g\u00fcndogar b\u00f6leklerinde h\u00f6w\u00fcrtgele\u00fd\u00e4r. Gor\u00e7y \u00a0fewraly\u0148 a\u00fdagynda we martda, g\u00fc\u00fdzine \u2013 okt\u00fdabr \u2013 no\u00fdabrda u\u00e7up ge\u00e7\u00fd\u00e4r. S\u00fc\u00fdji we \u015forla\u015fan suw \u00fdataklarynda saklan\u00fdar. I\u00fdun-i\u00fdul a\u00fdlarynda k\u00f6pel\u00fd\u00e4r. Adat\u00e7a, gamy\u015f je\u0148\u0148elligind\u00e4ki \u00f6s\u00fcmliklerden h\u00f6w\u00fcrtge gur\u00fdar we 5-7 sany irim\u00e7ik, b\u00fcd\u00fcr-s\u00fcdir, mawy gabykly uly \u00fdumurtgalary go\u00fd\u00fdar. J\u00fc\u00fdjelerini \u00e7ykartmak m\u00e4ki\u00fdany\u0148 wezipesi hasaplanyl\u00fdar. Bu t\u00e4sinjeler gizlin gez\u00fd\u00e4r. \u00d6s\u00fcmlik (\u00fdaprak, suwoty, tohum) we ha\u00fdwan (ma\u00fdda balyklar, le\u0148\u0148e\u00e7\u015fekilliler, balykgulaklar) i\u00fdmiti bilen i\u00fdmitlen\u00fd\u00e4r. G\u00fcndizki gu\u015f bolsada, u\u00e7u\u015f migrasi\u00fdasy gije bol\u00fdar.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">Gor\u00e7y \u00f6r\u00e4n se\u00fdrek, gow\u015fak \u00f6wrenilen g\u00f6rn\u00fc\u015f. Ol TGHB-i\u0148 (Tebigaty goramagy\u0148 halkara birle\u015figi) Gyzyl sahypasyna, \u015fe\u00fdle hem T\u00fcrkmenistany\u0148 Gyzyl kitabyna girizilen.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">Bu gu\u015flary\u0148 sanyny\u0148 kemelmegini\u0148 seb\u00e4plerini\u0148 biri hem olary\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f \u00fderlerini\u0148 gysgalmagy, awlanylmagydyr. Ondan ba\u015fgada suw howdanlarynda gidrologik d\u00fcz\u00fcmi\u0148 bozulmagy, \u00fdagny tebigy k\u00f6lleri\u0148 guramagy, batgalyklary\u0148 \u00f6zle\u015fdirili\u015fi bilen hem baglydyr. Gelejekde bu t\u00e4sinjeleri\u0148 sany k\u00f6peler di\u00fdip ni\u00fdet ed\u00fd\u00e4ris.<\/span><\/span><\/p>\n<div id=\"m#msg-f:1793701704068882688\" class=\"mail-message expanded\">\n<div class=\"mail-message-content collapsible zoom-normal mail-show-images \">\n<div class=\"clear\">\n<div dir=\"auto\" style=\"text-align: right;\">\n<p><em><strong>\u00d6wezkuli\u00fdew Esen<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 124-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7\u00fc\u0148ki g\u00f6k re\u0148kli gu\u015fy bil\u00fd\u00e4nizmi? Egerde bilme\u00fd\u00e4n bolsa\u0148yz \u00fdurdumyzda du\u015f gel\u00fd\u00e4n gor\u00e7yny\u0148 (Oxyura leucocephala) \u00e7\u00fc\u0148ki \u015fe\u00fdle t\u00e4sin re\u0148kdedir. Gaz\u015fekillileri\u0148 \u00e4hlisini\u0148 durmu\u015fy suw bilen bagly bolandygy seb\u00e4pli olary\u0148 penjelerini\u0148 arasy perdeler bilen \u00f6rt\u00fclendir. Ol bolsa suwda \u00fd\u00fczmek \u00fc\u00e7in amatlydyr. Ondan ba\u015fgada bu gu\u015flar \u00fdeleklerini \u00fdaglap dur\u00fdar, \u015fol seb\u00e4pli hem suwda bolsada \u00f6l bolma\u00fdarlar. Olary\u0148 \u00fdene bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21177"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21177"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21177\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25049,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21177\/revisions\/25049"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}