{"id":21235,"date":"2024-03-29T05:45:28","date_gmt":"2024-03-29T00:45:28","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=21235"},"modified":"2024-03-29T05:45:52","modified_gmt":"2024-03-29T00:45:52","slug":"himiki-elementlerin-periodik-ulgamy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=21235","title":{"rendered":"Himiki elementleri\u0148 periodik ulgamy."},"content":{"rendered":"<p>Himiki elementleri\u0148 periodik ulgamy (Mendele\u00fdewi\u0148 tablisasy) \u2014 himiki elementleri\u0148 d\u00fcrli h\u00e4si\u00fdetlerini\u0148 atom \u00fdadrosyny\u0148 zar\u00fdadyna bolan gara\u015flylygyny kesgitle\u00fd\u00e4n klassifikasi\u00fda. Ol ulgam rus himigi D. I. Mendele\u00fdew tarapyndan 1869-njy \u00fdylda kesgitlenilen periodik kanuny\u0148 grafiki ta\u00fddan a\u0148ladylmagy bolup dur\u00fdar. Onu\u0148 ilkinji warianty 1869\u20141871-nji \u00fdyllarda D.I. Mendele\u00fdew tarapyndan i\u015flenilip d\u00fcz\u00fcl\u00fd\u00e4r we elementleri\u0148 h\u00e4si\u00fdetlerini\u0148 olary\u0148 atom agramyna (h\u00e4zirki \u00fdagda\u00fdda, atom massasyna) bolan gara\u015flylygy kesgitlenil\u00fd\u00e4r. Periodik ulgamy \u015fekillendirmegi\u0148 \u00fd\u00fczler\u00e7e warianty (analitiki egriler, tablisalar, geometrik figuralar we \u015f.m.) teklip edilipdir. Ulgamy\u0148 h\u00e4zirkizaman wariantynda elementleri\u0148 maglumatlary iki \u00f6l\u00e7egli tablisada beril\u00fd\u00e4r, onda her s\u00fct\u00fcn (topar) esasy fiziki-himiki h\u00e4si\u00fdetleri kesgitle\u00fd\u00e4r, setirler bolsa, belli bir derejede birek-birege me\u0148ze\u015flikd\u00e4ki periodlary g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Periodik sistemadaky elementleri 5 b\u00f6lege b\u00f6lsek, olary\u0148,takmynan, 4 b\u00f6legi metallardyr. Periodik sistemada Bordan Astada \u00e7enli dioganal \u00e7yzyk ge\u00e7irenimizde a\u015fakdakylary\u0148 \u00e4hlisi metal,\u00e7yzygy\u0148 \u00fdokarsyndakylary\u0148 hem go\u015fma\u00e7a topar\u00e7asyndakylar metallardyr. Galany bosa metal dallerdir. Metallar periody\u0148 ba\u015fynda,topary\u0148 bolsa ahyrynda \u00fderle\u015f\u00fdarler, \u00e7\u00fcnki metallar i\u0148 da\u015fky elektron gatlagynda 3 \u0113-dan k\u00f6p saklama\u00fdar. Metallar ga\u00fdtaryjydyrlar. \u00d6zleri okislen\u00fd\u00e4rler.Metallar tebigatda oksidler, esaslar, sulfatlar,fosfatlar g\u00f6rn\u00fc\u015finde du\u015f gel\u00fd\u00e4r. Arassa g\u00f6rn\u00fc\u015finde du\u015f gel\u00fd\u00e4n metallar aktiwligi pes metallardyr.<\/p>\n<div id=\"m#msg-f:1794789462135037581\" class=\"mail-message expanded\">\n<div class=\"mail-message-content collapsible zoom-normal mail-show-images \">\n<div class=\"clear\">\n<div dir=\"auto\" style=\"text-align: right;\"><strong><em>Amanowa G\u00fcl\u00e4lek,<\/em><\/strong><\/p>\n<div dir=\"auto\" style=\"text-align: right;\"><strong><em>T\u00fcrkmen oba hojalyk institutyny\u0148\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<div dir=\"auto\" style=\"text-align: right;\"><strong><em>Awtomatla\u015fdyrmak we dolandyrmak ta\u00fd\u00fdarlyk ugruny\u0148 3-nji \u00fdyl talyby.<\/em><\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Himiki elementleri\u0148 periodik ulgamy (Mendele\u00fdewi\u0148 tablisasy) \u2014 himiki elementleri\u0148 d\u00fcrli h\u00e4si\u00fdetlerini\u0148 atom \u00fdadrosyny\u0148 zar\u00fdadyna bolan gara\u015flylygyny kesgitle\u00fd\u00e4n klassifikasi\u00fda. Ol ulgam rus himigi D. I. Mendele\u00fdew tarapyndan 1869-njy \u00fdylda kesgitlenilen periodik kanuny\u0148 grafiki ta\u00fddan a\u0148ladylmagy bolup dur\u00fdar. Onu\u0148 ilkinji warianty 1869\u20141871-nji \u00fdyllarda D.I. Mendele\u00fdew tarapyndan i\u015flenilip d\u00fcz\u00fcl\u00fd\u00e4r we elementleri\u0148 h\u00e4si\u00fdetlerini\u0148 olary\u0148 atom agramyna (h\u00e4zirki \u00fdagda\u00fdda, atom [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":21236,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21235"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21235"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21235\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21908,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21235\/revisions\/21908"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21236"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21235"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21235"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}