{"id":21297,"date":"2024-02-15T10:44:37","date_gmt":"2024-02-15T05:44:37","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=21297"},"modified":"2024-03-02T09:51:57","modified_gmt":"2024-03-02T04:51:57","slug":"dunyanin-we-turkmenistanyn-suw-baylyklary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=21297","title":{"rendered":"D\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 we T\u00fcrkmenistany\u0148 suw ba\u00fdlyklary"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148, \u015fe\u00fdle-de T\u00fcrkmenistany\u0148 suw ba\u00fdlyklaryny\u0148 hapalanmagy iki topara b\u00f6l\u00fcn\u00fd\u00e4r: tebigy we antropogen.<\/p>\n<p>Suw ba\u00fdlyklaryny\u0148 tebigy hapalanmagy tebigy hadysalary\u0148 t\u00e4sirinde ge\u00e7\u00fd\u00e4r. Ummanlary\u0148 d\u00fc\u00fdplerinde dag emele gelme hadysasy, g\u00fc\u00fd\u00e7li \u00e7agbaly \u00fdagy\u015flardan toplanan sil suwlaryny\u0148 der\u00fdadyr k\u00f6l, de\u0148izdir, umman suwlaryny\u0148 go\u015fulmagy, t\u00fcwele\u00fddir g\u00fc\u00fd\u00e7li tozanly \u00fdelleri\u0148 suw gi\u0148i\u015fliginde badyny\u0148 ga\u00e7magy, duran suwlary\u0148 \u00fdataklarynda \u00f6s\u00fcmlikdir ha\u00fdwanlary\u0148 galyndylaryny\u0148 \u00e7\u00fc\u00fdremegi we ba\u015fga seb\u00e4pleri\u0148 t\u00e4siri bilen bolup ge\u00e7\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Tebigy hapalanmalar k\u00f6plen\u00e7 m\u00f6ws\u00fcmle\u00fdindir, az m\u00f6\u00e7berlidir we olar suwu\u0148 gabawuna d\u00fc\u015f\u00fcp ere\u00fd\u00e4rler, darga\u00fdarlar. Ondaky gaty jisimler suwu\u0148 d\u00fc\u00fdb\u00fcne \u00e7\u00f6k\u00fd\u00e4r, \u00fde\u0148illeri suwu\u0148 tolkunlary bilen gyra-kenara \u00e7ykaryl\u00fdar we netijede suwu\u0148 d\u00fcz\u00fcmi t\u00e4mizlen\u00fd\u00e4r. \u00dd\u00f6ne, suwu\u0148 \u00f6z-\u00f6z\u00fcni arassalamak h\u00e4si\u00fdeti \u00e7\u00e4klidir.<\/p>\n<p>Suw ba\u00fdlyklaryny\u0148 antropogen hapalanmasy adamzat jemgy\u00fdetini\u0148 hojalyk i\u015fje\u0148ligind\u00e4ki galyndylaryny\u0148 (zir-zibilleri\u0148), olary\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik i\u015flerinde pe\u00fddalan\u00fdan k\u00e4mille\u015fmedik tehnologi\u00fdalaryny\u0148 gaty zy\u0148yndylaryny\u0148, suwuk akyndylaryny\u0148, gaz\u015fekilli maddalardaky agyr metallary\u0148 tozanlarydyr gurumlaryny\u0148 \u00fder \u00fcsti we \u00fderasty suwlaryna d\u00fc\u015fmegi seb\u00e4pli bolup ge\u00e7\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Suwu\u0148 hapalanmagy di\u00fdip, \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f gur\u015fawyna o\u0148a\u00fdsyz t\u00e4sirini \u00fdetir\u00fd\u00e4n \u00fdada maddy gymmatlyklara zelelli jisimleri\u0148 suwa gelip go\u015fulmagynda emele gelen fiziki, biologik galyndylary\u0148 d\u00f6remegine a\u00fddyl\u00fdar.<\/p>\n<p>Suwlary\u0148 hapalanmagyny\u0148 mineral, organiki, bakterial, biologik we \u00fdylylyk g\u00f6rn\u00fc\u015fleri tapawutlandyryl\u00fdar.<\/p>\n<p>D\u00fcn\u00fd\u00e4 suwlaryny\u0148 hapalanmak meselesi<\/p>\n<p>Suwu\u0148 hilini erbetle\u015fdir\u00fd\u00e4n maddalara hapala\u00fdjylar di\u00fdil\u00fd\u00e4r. Suwu\u0148 hilini we himiki \u00fdollar bilen hapalanandan da\u015fary, \u00fdylylyk arkaly we mikroorganizmleri\u0148 \u00fcsti bilen hapalanmaklyk amala a\u015fyryl\u00fdar.<\/p>\n<p>Her \u00fdylda Orsy\u00fdetde akar suwlary\u0148 76318 mln km 3 go\u00fdberilip, filtrasi\u00fda me\u00fddanlaryna 2494 mln m 3 suw baryp \u00fdet\u00fd\u00e4r. Olary\u0148 6366 mln m 3 suw doly derejede arassalanan d\u00e4ldir.<\/p>\n<p>H\u00e4zirki wagtda D\u00fcn\u00fd\u00e4 ummanlary g\u00fc\u00fd\u00e7li hapalanyp, o\u0148a \u00fdyl bo\u00fdy \u00fder \u00fcst\u00fcnden 700 mlpd. m 3 \u00fdyl bo\u00fdy hapa suwlar ak\u00fdar. O\u0148a mysal, \u00dduwa\u015f ummanyny\u0148 d\/g-g\/b b\u00f6legini\u0148 6470 km-de 585 km 2 \u00fderi \u00fduka nebit pli\u00fdonkasy bilen \u00f6rt\u00fclendir, ol bolsa umman suwy bilen atmosferany\u0148 \u00fdylylyk balansyny \u00fc\u00fdtged\u00fd\u00e4r, suwlary\u0148 bugarmagy ol \u00fderlerde 2 esse azalyp, howa \u015fertlerini\u0148 bozulmagyna getir\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Zy\u00fdanly maddalar der\u00fdalary\u0148 \u00fcsti bilen, de\u0148izleri\u0148, ummanlary\u0148, \u00fder asty suwlary\u0148 \u00fcsti bilen on\u00e7akly \u00e7u\u0148 bolmadyk \u00fderlerde hem hapalanyp bil\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p>Senagat k\u00e4rhanalary tarapyndan der\u00fdalar, suw akabalary, k\u00f6ller, agyr metallary\u0148 birle\u015fmeleri arkaly hapalan\u00fdarlar. Bu birle\u015fmeler, agyr metallar hi\u00e7 wagt arassalanma\u00fdar. Pb, Hg, Kd, Ni, Zn, Mn suwa d\u00fc\u015fende zooplangtonlary\u0148 \u00f6lmegine getir\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Radioaktiw maddalary\u0148 suwa d\u00fc\u015fmegi netijesinde ionizasi\u00fda prosesi ge\u00e7ip janly organizmleri\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fine otrisatel t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4r. Ondan da\u015fary fitoplangton, balyklar k\u00f6p mukdarda radioaktiw maddalary \u00f6zle\u015fdirip \u00f6z\u00fcni\u0148 organizminde ol maddalary topla\u00fdarlar. \u015ee\u00fdle radioaktiw maddaly balyklary i\u00fdmek adam organizmine erbet t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4r. H\u00e4zirki wagtda Don der\u00fdasynda hapala\u00fdjy maddalar 10 PDK (A\u00c7G) \u2013dan ge\u00e7\u00fd\u00e4r, Sahalin adasyny\u0148 der\u00fdalary, Kola \u00fdarym adasyny\u0148 der\u00fdalarynda, Amur der\u00fdasyny\u0148 a\u015fak akymynda, Enise\u00fd der\u00fdasynda 27 g\u00f6rn\u00fc\u015fli radionukleotidler tapylypdyr. Bu \u00fdagda\u00fdlary\u0148 \u00e4hlisi so\u0148ky 20-25 \u00fdylda bolup uly ekologiki zy\u00fdany d\u00f6red\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Gara de\u0148izi\u0148 ekologiki \u00fdagda\u00fdy has erbetle\u015fdi, bu de\u0148ze senagat, durmu\u015f ykdysady, kommunal hojalyklary\u0148 \u00f6n\u00fcmi k\u00f6p derejede ta\u015flan\u00fdar.<\/p>\n<p>Duna\u00fd der\u00fdasyndan 75%-im hapalar Gara de\u0148ze gelip d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 ekologiki \u00fdagda\u00fdyny\u0148 erbetle\u015fendigi ol \u00fderde balyklary\u0148 tutuly\u015fyny\u0148 has azalanlygy bilen d\u00fc\u015f\u00fcndiril\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Senagat k\u00e4rhanalary\u0148 ta\u015fla\u00fdan suwlary hem 3-e b\u00f6l\u00fcn\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>-Durmu\u015f ykdysady.<\/p>\n<p>-\u00dder \u00fcsti suwlary.<\/p>\n<p>-Senagat k\u00e4rhanalaryny\u0148 suwlary.<\/p>\n<p>1) Durmu\u015f k\u00e4rhanalaryny\u0148 me\u00fddanlaryndan du\u015flar, kir \u00fduw\u00fdan edaralar, a\u015fhanalary\u0148 ta\u015fla\u00fdan hapa \u00f6n\u00fcmleri bilen hapalan\u00fdar.<\/p>\n<p>2) \u00dder \u00fcsti der\u00fdalaryny\u0148, d\u00fcrli oba-hojalyk ekin me\u00fddanlaryndan alnyp gelin\u00fd\u00e4n zy\u00fdanly maddalar.<\/p>\n<p>3)Senagat k\u00e4rhanalaryny\u0148 tehnologik ta\u015flandy suwlary degi\u015flidir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmenistany\u0148 \u201eSuw hakynda\u2015 Bitewi kanuny suw seri\u015fdelerini rejeli pe\u00fddalanmagy\u0148 we goramagy\u0148 \u00e4hmi\u00fdetini \u00fdokarlandyrmaga g\u00f6n\u00fckdirilendir.Bu Bitewi kanun 2004-nji \u00fdyly\u0148 okt\u00fdabr a\u00fdyny\u0148 25-ine kabul edil\u00fd\u00e4r.Bu kanun suwekologik babatda hukuk tertibini\u0148 \u00fdola go\u00fdulmagyna hem-de T\u00fcrkmenistany\u0148 ykdysady howpsyzlygyny\u0148 \u00fcpjin edilmegine \u00fdardam berer.<\/p>\n<p>D\u00f6wlet \u00f6n\u00fcm\u00e7iligini\u0148 we hususy \u00f6n\u00fcm\u00e7iligi\u0148, \u015fe\u00fdle hem \u015f\u00e4her gurlu\u015fygyny\u0148 \u00f6smegini\u0148, ilaty\u0148 maddy hal \u00fdagda\u00fdyny\u0148 gowulanmagyny\u0148 we suwa bolan d\u00fcrli ugurly hajatlary\u0148 artmagyny\u0148 we olary hapalanmakdan, zibillenmekden, we egsilmekden goramagy\u0148 ylmy ta\u00fddan esaslandyrylan has netijeli kadalaryny i\u015fl\u00e4p ta\u00fd\u00fdarlamak we berja\u00fd etmek zerurlygy d\u00f6re\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmenistany\u0148 suw kanun\u00e7ylygyny\u0148 wezipesi \u2013 Suw seri\u015fdelerini ilaty\u0148, ykdysady\u00fdeti\u0148 pudaklaryny\u0148 we tebigy gur\u015fawy\u0148 hajatlary \u00fc\u00e7in ylmy ta\u00fddan esaslandyryp rejeli pe\u00fddalanmagy\u0148, suw seri\u015fdelerini hapalanmakdan, zibillenmekden, egsilmekden goramagy \u00fcpjin etmek, suw gatna\u015fyklaryny d\u00fczg\u00fcnle\u015fdirmekden, suw desgalaryny\u0148 \u00fdagda\u00fdyny gowulandyrmakdan, suwlary\u0148 zy\u00fdanly t\u00e4sirini\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almakdan we ony aradan a\u00fdyrmakdan, \u015fe\u00fdle hem edara taraplary\u0148 \u015fahsy adamlary\u0148 hukuklaryny goramakdan, \u00fdurdumyzda suw gatna\u015fyklary babatda kanun\u00e7ylygy pugtalandyrmakdan ybaratdyr.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmenistany\u0148 suw hakyndaky kodeksi 1972-nji \u00fdyly\u0148 dekabr a\u00fdyny\u0148 27sine kabul edildi.Onda suwy goramak barada \u015fu a\u015fakdaky wezipeler g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcne tutul\u00fdar:<\/p>\n<p>\u00c4hli suwlar ( suw ob\u00fdektleri ) suwu\u0148 fiziki, himiki, biologiki h\u00e4si\u00fdetlerini\u0148 \u00fc\u00fdtgemegi, suwu\u0148 tebigy arassalanmak ukybyny\u0148 kemelmegi, suwu\u0148 gidrilogiki we gidrogeologiki d\u00fczg\u00fcnini\u0148 bozulmagy seb\u00e4pli ilaty\u0148 saglygyna zy\u00fdan \u00fdetirip biljek, \u015fonu\u0148 \u00fdaly-da balyk gorlaryny\u0148 azalmagyna, suw \u00fcpj\u00fcn\u00e7iligi \u015fertlerini\u0148 \u00fdaramazla\u015fmagyna hem-de be\u00fdleki amatsyz hadysalara getirip biljek derejed\u00e4ki hapalanylmakdan we egsilmekden goralmalydyr.<\/p>\n<p>Aral de\u0148zini\u0148 \u00fdok bolup gidi\u015fi meselesi h\u00e4zirki d\u00f6wr\u00fc\u0148 i\u0148 agyr ekologik meselesi bolup dur\u00fdar we o\u0148a, hat-da milli betbagt\u00e7ylyk meselesi di\u00fdsek hem \u00fdal\u0148y\u015fmarys . Aral de\u0148zini\u0148 meselesi \u00f6z g\u00f6zba\u015fyny ge\u00e7mi\u015fden ba\u015fla\u00fdar . \u00dd\u00f6ne so\u0148ky 10 \u00fdyly\u0148 i\u00e7inde bu mesele adamy gynandyryjy derej\u00e4 \u00fdetirdi . Merkezi Azi\u00fdany\u0148 \u00e4hli \u00fderlerinde g\u00fc\u00fd\u00e7li depginde gurulan suwary\u015f ulgamlary, k\u00f6p sanly ilatly \u00fderleri we senagat k\u00e4rhanalaryny suw bilen \u00fcpj\u00fcn etmek bilen bir hatarda, hemme tarapla\u00fdyn \u00e4girt uly betbagt\u00e7ylyk bolan Araly\u0148 \u00fdok bolup ba\u015flanmagyny\u0148 seb\u00e4bi boldy . Hut \u00fda\u0148y \u2013 \u00fdakynda \u00e7\u00f6llerden we s\u00e4hralardan alnyp t\u00e4ze suwarymly me\u00fddanlara \u00f6wr\u00fclen \u00fderler mynasybetli \u00fde\u0148i\u015f sazlary \u00fda\u0148lan\u00fdardy we \u015funda ol suwu\u0148 araldan alynyp , ony suwsuz galdyryl\u00fdanlygy d\u00fc\u00fdb\u00fcnden \u00fcnsden d\u00fc\u015f\u00fcril\u00fd\u00e4rdi . Bu bolsa adamy\u0148 gidrosfera bilen baglany\u015fykly uly gidrotehniki i\u015flerini\u0148 biridir.<\/p>\n<p>Araly\u0148 \u00fdok bolup gitmegi, d\u00fcn\u00fd\u00e4 kataklizmleri bilen de\u0148e\u015fdirilende Amazoni\u00fdany\u0148 basse\u00fdnind\u00e4ki tropiki toka\u00fdlary\u0148 \u00fdok edilmek howpundan so\u0148 2-nji \u00fderde dur\u00fdar . Araly\u0148 \u00fdok bolup gitmegi \u00e4girt uly Merkezi Azi\u00fda regiony \u00fc\u00e7in ( di\u0148e onu\u0148 \u00fc\u00e7in hem d\u00e4l ) hi\u00e7 zat bilen de\u0148e\u015fdirip bolmajak hel\u00e4k\u00e7ilikdir we bu \u00fderde \u00fda\u015fa\u00fdan halklary\u0148 mundan be\u00fdl\u00e4k \u015fu \u00fderde \u00fda\u015famagy hem howp astynda bol\u00fdar (Beknazow we Nowikow 1995 \u00fdyl ).<\/p>\n<p>Aral , \u00f6z\u00fcni suw bilen \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4n be\u00fdik T\u00fdan \u2013\u015ean we Pamir dag belentliklerinden \u00f6r\u00e4n da\u015fda Merkezi Azi\u00fdany\u0148 \u00e7\u00f6llerini\u0148 i\u00e7inde \u00fderle\u015fendir . \u00d6z\u00fcni\u0148 suwuny ol iki der\u00fdany\u0148 Amyder\u00fda we Syrder\u00fdany\u0148 akymlaryndan we k\u00f6p bolmadyk atmosfera ygallaryndan (120 mm ) alyp dur\u00fdar . Aral akymy bolmadyk k\u00f6l bolany \u00fc\u00e7in onu\u0148 suw derejesini\u0148 \u00f6zgerip durmagy bir tarapdan gel\u00fd\u00e4n suwu\u0148 g\u00f6wr\u00fcmine, be\u00fdleki tarapdan suwu\u0148 milli ykdysady hajatlara sarp edili\u015fine we k\u00f6p derejede onu\u0148 bugarmasyna bagly bolup dur\u00fdar .Araly\u0148 suw derejesini\u0148 de\u0148agramlylygyny\u0148 so\u0148ky \u00fd\u00fczelli \u00fda-da iki\u00fd\u00fcz \u00fdyllygyndaky \u00fc\u00fdtg\u00e4p durmagyny\u0148 netijesi takmyndan + &#8211; 1,7 m boldy. ( \u015emitkow 1970 \u00fdyl ).<\/p>\n<p>T\u00fcrkmen k\u00f6l\u00fcni\u0148 sebit we T\u00fcrkmenistan \u00fc\u00e7in durmu\u015f ykdysady\u00e4hmi\u00fdeti<\/p>\n<p>T\u00fcrkmenistandaky ,,Altyn Asyr\u2016 T\u00fcrkmen k\u00f6l\u00fcni\u0148 gurlu\u015fygyna 2000-nji \u00fdyly\u0148 31-nji awgustynda badalga berildi. T\u00fcrkmen k\u00f6li topragy\u0148 \u015forla\u015fmagy suw ba\u00fdlyklaryny\u0148 hapalanmagy, \u00fderasty suwlary\u0148 derejesini\u0148 \u00fdokary galmagy we suwarymly \u00fderleri\u0148 hem-de \u00e7\u00f6l \u00f6rilerini\u0148 suwa basdyrylmagy bilen baglany\u015fykly meseleleri\u0148 \u00e7\u00f6zg\u00fcdini tapmakda m\u00f6h\u00fcm \u00e4hmi\u00fdete e\u00fde bolar.<\/p>\n<p>Bu k\u00f6l\u00fc\u0148 gurlu\u015fygyny\u0148 di\u0148e ze\u00fdakaba-ze\u00fdke\u015f suwlaryny akdyrmaga ni\u00fdetlenip hi\u00e7 bir \u00fdagda\u00fdda Amyder\u00fdadan hem-de be\u00fdleki suwary\u015f \u00e7e\u015fmelerinden suw almaga ni\u00fdetlenip gurul\u00fdan desga d\u00e4ldir.<\/p>\n<p>Hazirki wagtda T\u00fcrkmenistany\u0148 \u00fder\u00fcsti ba\u00fdlyklaryny\u0148 esasy \u00e7e\u015fmesi Amyder\u00fdadyr. Ol Garagum der\u00fdasy arkaly Lebap, Mary, Ahal, Balkan wela\u00fdatlaryny\u0148 melioratiw ulgamlaryny \u00fdeke-t\u00e4k suwary\u015f toplumyna birle\u015fdir\u00fd\u00e4r. \u015ee\u00fdle-de Amyder\u00fda Lebap we Da\u015foguz wela\u00fdatyny\u0148 suwa bolan talaplaryny \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Suwarymly \u00fderlerde onu\u0148 suw ba\u00fdlyklaryndan pe\u00fddalanylanda 6 km3 \u00a0m\u00f6\u00e7berde ze\u00fdakaba-ze\u00fdke\u015f suwlaryny hasaba alnanda 1998-nji \u00fdylda 11 km 3 \u2013 dan ge\u00e7di.<\/p>\n<p>BMG- ni\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni aly\u015f diplomati\u00fdasyny\u0148 Merkezi Azi\u00fda bo\u00fdun\u00e7a sebit merkezini\u0148 ba\u015flygy Miroslaw \u00dden\u00e7a, BMG-ni\u0148 Ylym , Bilim we medeni\u00fdet baradaky guramasyny\u0148 (\u00ddUNESKO) sebit wekili Kunli Han , BMG-ni\u0148 \u00ddewropa ykdysady toparyny\u0148 ekologi\u00fda syn bo\u00fdun\u00e7a maksatnamasyny\u0148 \u00fdolba\u015f\u00e7ysy Entoni Nunes dagy \u00f6z \u00e7yky\u015flarynda \u2015 Altyn Asyr\u2016 T\u00fcrkmen k\u00f6l\u00fcni\u0148 d\u00f6redilmegini\u0148 di\u0148e bir t\u00fcrkmenistanlylar \u00fc\u00e7in d\u00e4l , Merkezi Azi\u00fda Sebitinde ekologik durnuklylygy \u00fcpjin etmek , \u00fderleri\u0148 \u015forla\u015fmagyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almak , \u00f6ri me\u00fddanlary\u0148 hasyllygyny gowlandyrmak , bu k\u00f6lde hemi\u015felik mesgen tutynjak we d\u00fc\u015fl\u00e4p geljek d\u00fcrli g\u00f6rn\u00fc\u015fli millionlar\u00e7a gu\u015flary\u0148 \u00e7\u00f6l g\u00f6zelligine etjek t\u00e4siri, ekojahanke\u015fdelik \u00fdaly t\u00e4ze ugru\u0148 milli ykdysady\u00fdete go\u015fulmagy , \u015for suwlary ylmy esasda ga\u00fdtadan i\u015flemek \u00fdaly m\u00f6h\u00fcm meseleleri\u0148 \u00e7\u00f6zg\u00fcdine \u00f6wr\u00fcljekdigini nygtadylar.<\/p>\n<p>2009-njy \u00fdyly\u0148 15-nji i\u00fdulynda hut hormatly \u00a0Arkadagymyzy\u00f1 \u00f6z\u00fcni\u0148 gatna\u015fmagynda birinji tapgyry a\u00e7ylan \u2015 \u201cAltyn Asyr\u201d T\u00fcrkmen k\u00f6li h\u00e4zir Garagum gujagyndaky Gara\u015for we Demirgazyk ba\u015f akabalara birikdirilmegi , \u015fe\u00fddibem \u00fdurdy\u0148 \u00e4hli \u00e7\u00e4gind\u00e4ki ze\u00fd suwlary\u0148 uzynlygy 103 klometre, ini 18.6 kilometre barabar bolan 132 kub kilometrlik \u00e4girt k\u00f6le akdyrylyp ugralmagy , hakykatdanam, taryhy waka \u00f6wr\u00fclipdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>D\u00f6wletm\u00e4mmet Azady adyndaky<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>TMDDI-ni\u0148 g\u00fcndogar dilleri we edebi\u00fdaty <\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>fakultetini\u0148 talyby Garly\u00fdew Me\u00fdlis<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148, \u015fe\u00fdle-de T\u00fcrkmenistany\u0148 suw ba\u00fdlyklaryny\u0148 hapalanmagy iki topara b\u00f6l\u00fcn\u00fd\u00e4r: tebigy we antropogen. Suw ba\u00fdlyklaryny\u0148 tebigy hapalanmagy tebigy hadysalary\u0148 t\u00e4sirinde ge\u00e7\u00fd\u00e4r. Ummanlary\u0148 d\u00fc\u00fdplerinde dag emele gelme hadysasy, g\u00fc\u00fd\u00e7li \u00e7agbaly \u00fdagy\u015flardan toplanan sil suwlaryny\u0148 der\u00fdadyr k\u00f6l, de\u0148izdir, umman suwlaryny\u0148 go\u015fulmagy, t\u00fcwele\u00fddir g\u00fc\u00fd\u00e7li tozanly \u00fdelleri\u0148 suw gi\u0148i\u015fliginde badyny\u0148 ga\u00e7magy, duran suwlary\u0148 \u00fdataklarynda \u00f6s\u00fcmlikdir ha\u00fdwanlary\u0148 galyndylaryny\u0148 \u00e7\u00fc\u00fdremegi we ba\u015fga [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":21311,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21297"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21297"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21297\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21298,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21297\/revisions\/21298"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21297"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21297"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21297"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}