{"id":21729,"date":"2025-03-04T12:15:31","date_gmt":"2025-03-04T07:15:31","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=21729"},"modified":"2025-03-04T12:15:11","modified_gmt":"2025-03-04T07:15:11","slug":"magtymguly-pyragy-dunya-belli-turkmen-sahyry","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=21729","title":{"rendered":"Magtymguly Pyragy  d\u00fcn\u00fd\u00e4 belli T\u00fcrkmen \u015fahyry."},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<p style=\"background: white; margin: 0in 0in 11.25pt 0in;\"><span style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; color: black; letter-spacing: .4pt;\">Be\u00fdleki be\u00fdik \u015fahsy\u00fdetler \u00fdaly Magtymguly Pyragyny\u0148 \u015fahsy\u00fdeti, \u00f6mri we d\u00f6redijiligi k\u00f6p sanly da\u015fary \u00fdurtly alymlary\u0148 we \u00f6wrenijileri\u0148 \u00fcns\u00fcni hemi\u015fe \u00f6z\u00fcne \u00e7ek\u00fd\u00e4n jadyly g\u00fc\u00fd\u00e7 bolupdy di\u00fdsek uly a\u00e7y\u015f etdigimiz bolmaz.<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white; margin: 0in 0in 11.25pt 0in;\"><span style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; color: black; letter-spacing: .4pt;\">\u015eahyry\u0148 ilkinji eserleri d\u00fcn\u00fd\u00e4 inen pursatyndan ba\u015flap, \u015fahyrana setirleri, dilini\u0148 arassalygy, a\u00fddy\u0148lygy we g\u00f6zelligi, \u00f6zbolu\u015fly \u00fdazuw usuly, pikirlerini\u0148 \u00e7u\u0148 tebigaty, d\u00f6wr\u00fc\u0148 wakalaryny filosofiki be\u00fdan etmegi ony \u015fahyrana gi\u0148i\u015fliginden d\u00fcn\u00fd\u00e4 \u015fygry\u00fdetini\u0148 gi\u0148 orbitasyna \u00e7ykaran jadyly g\u00fc\u00fd\u00e7 boldy.<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white; margin: 0in 0in 11.25pt 0in;\"><span style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; color: black; letter-spacing: .4pt;\">\u015eahyry\u0148 mirasyny \u00f6wren\u00fd\u00e4n taryh\u00e7ylary\u0148 we alymlary\u0148 arasynda Magtymguly Pyragyny\u0148 eserleri bilen da\u015fary \u00fdurtly okyjylary ilkinjileri\u0148 biri bolan Wilensk guberni\u00fdasyny\u0148 Kriwi\u00e7i obasyndan (h\u00e4zirki Belarus Respublikasy Minsk oblastyny\u0148 M\u00fdadel etraby) bolan diplomat, g\u00fcndogar\u015fynas, \u015fahyr we professor Aleksandr Hodzko-Bore\u00fdko (1804-1891) hasaplan\u00fdar. Ol T\u00fcrkmenistany\u0148 \u00e7\u00e4ginde gezip, Magtymguly Pyragyny\u0148 go\u015fgularyny \u00fdazga ge\u00e7irdi, i\u0148lis diline terjime etdi we 1842-nji \u00fdylda Londonda ne\u015fir etdi. Bu waka \u00ddewropany\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdjylaryny t\u00fcrkmen \u015fahyryny\u0148 eseri bilen tany\u015fdyrmagy\u0148 ba\u015flangyjy boldy.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white; margin: 0in 0in 11.25pt 0in;\"><span style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; color: black; letter-spacing: .4pt;\">Az salymdan, derwi\u015f ke\u015fbi bilen Merkezi Azi\u00fdany gezip \u00fd\u00f6ren we Magtymguly Pyragyny\u0148 \u015fygry\u00fdetini\u0148 halk arasynda aja\u00fdyp me\u015fhurlygyna ynan\u00fdan Wengri\u00fdaly g\u00fcndogar\u015fynas Armini Wamberi Hodzko-Bore\u00fdkodan so\u0148, \u015fahyry\u0148 eserlerini\u0148 gyzyklydygyny bell\u00e4p ge\u00e7di. 1863-nji \u00fdylda Wamberi Magtymguly Pyragyny\u0148 \u00e4hmi\u00fdetine we d\u00f6redijiligine baha berip, \u00f6zi hakda \u015fe\u00fdle \u00fdazdy: \u00abK\u00e4bir bag\u015fy pe\u00fdda bolup, iki kiri\u015fli dutaryny\u0148 sesine go\u015fup G\u00f6roglydan \u00fda-da Magtymguly Pyragydan a\u00fddym a\u00fddanda t\u00fcrkmenler \u00fc\u00e7in i\u0148 uly lezzet. \u015eahyr \u00e4hli kitaplary okan, d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 \u00e4hli ylymlaryna d\u00fc\u015f\u00fcnen keramatly ki\u015fi h\u00f6km\u00fcnde g\u00f6rkezil\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 kitaby entek uzak wagtlap Gurhandan so\u0148 birinji orunda durar\u00bb di\u00fddi. 1871-nji \u00fdylda Wamberi \u00f6zi bilen Budape\u015fte Magtymguly Pyragyny\u0148 go\u015fgularyny\u0148 gol\u00fdazmasyny alyp gitdi we birn\u00e4\u00e7e wagtdan so\u0148 olary\u0148 k\u00e4birini Germani\u00fdada ne\u015fir etdi.<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white; margin: 0in 0in 11.25pt 0in;\"><span style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; color: black; letter-spacing: .4pt;\">Wamberi we Hodzko-Bore\u00fdko Magtymguly Pyragyny d\u00fcn\u00fd\u00e4 m\u00e4lim etdiler, \u00fd\u00f6ne birn\u00e4\u00e7e asyr ge\u00e7enso\u0148, onu\u0148 \u00f6z\u00fcne bendi ediji poezi\u00fdasy \u00ddewropaly alymlary\u0148 we g\u00fcndogar poezi\u00fdasyny \u00f6wrenijilerini\u0148 \u00fcns\u00fcni \u00f6z\u00fcne \u00e7ekmegini dowam etdir\u00fd\u00e4r. Nusgawy t\u00fcrkmen \u015fahyryny\u0148 eserleri d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 k\u00f6p dillerine terjime edildi. Mundan ba\u015fga-da, \u00ddewropaly terjime\u00e7iler we ne\u015fir\u00fdat\u00e7ylar ilkinji bolup Magtymguly Pyragyny\u0148 go\u015fgularyny kitap g\u00f6rn\u00fc\u015finde ne\u015fir etmegi bu\u00fdsan\u00e7 hasapla\u00fdarlar. Mysal \u00fc\u00e7in, Itali\u00fdada \u00abSandro Teti\u00bb ne\u015fir\u00fdatyny\u0148 ba\u015f m\u00fcdiri we esaslandyryjysy Sandro Teti we t\u00fcrkolog-professor Federiko De Renzi Magtymguly Pyragyny\u0148 eserlerini\u0148 ital\u00fdan dilinde birinji ne\u015firini \u00e7ap edenlerinde, t\u00fcrkmen halkyny\u0148 be\u00fdik ogly Magtymguly Pyragyny\u0148 i\u015fine \u00fd\u00fczlenmek we eserlerini ne\u015fir etmek olar \u00fc\u00e7in uly hormatdygyny a\u00fdtdylar.<\/span><\/p>\n<p style=\"background: white; margin: 0in 0in 11.25pt 0in;\"><span style=\"font-family: 'Arial',sans-serif; color: black; letter-spacing: .4pt;\">Bir wagtlar, Granada uniwersitetini\u0148 professory we terjime\u00e7isi Helga Dorosea Kors Kegel (\u015fol wagt 93 \u00fda\u015fyndady) Magtymguly Pyragyny\u0148 go\u015fgularyny ispan diline terjime etmeklige uly h\u00f6wes bilen ba\u015flady. Ol bu i\u015fi a\u0148ry\u00fdany bilen hem ba\u015fardy. \u015eahyrana setirleri terjime etmek a\u0148sat i\u015f d\u00e4l, hemmelerde be\u00fdle ussatlyk \u00fdok. Alymlary\u0148 k\u00f6p\u00fcsi Magtymguly Pyragyny\u0148 eserlerini terjime etmegi\u0148 kyndygyny bellediler. Latyn \u015fygry\u00fdetini\u0148 professory \u017dak Delisle \u015fe\u00fdle terjim\u00e4ni\u0148 takyklygyny\u0148 gaty kyndygyny a\u00fdtdy. Magtymguly Pyragyny\u0148 go\u015fgularyna \u00fdakynla\u015fan terjime\u00e7ileri\u0148 we \u015fahyrlary\u0148 k\u00f6p sanlysy many g\u00fc\u00fdj\u00fcni we \u015fol bir wagty\u0148 \u00f6z\u00fcnde asyl ritmi\u0148 sazla\u015fygyny saklap bildi. Biz, nesiller \u00fc\u00e7in di\u0148e bir t\u00fcrkmen halkyna d\u00e4l, e\u00fdsem, d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 be\u00fdleki halklaryna-da ruhy lezzet ber\u00fd\u00e4n terjimeleri\u0148 hemmesi bahasyna \u00fdetip bolmajak zatdyr. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in \u015fahyry\u0148 290 \u00fdyllygyny bellemek \u00fc\u00e7in Alehandro Munos Korsy\u0148 Magtymguly Pyragyny\u0148 go\u015fgularyny terjime etmekde alyp bar\u00fdan i\u015fleri \u00fc\u00e7in T\u00fcrkmenistany\u0148 \u00abMagtymguly Pyragy\u00bb medalyna e\u00fde bolmagy t\u00f6t\u00e4nden d\u00e4ldir.<\/span><\/p>\n<div dir=\"auto\" style=\"text-align: right;\">\n<div id=\"m#msg-f:1825644831199958353\" class=\"mail-message expanded\">\n<div id=\"m#msg-f:1825644831199958353-content\" class=\"mail-message-content collapsible zoom-normal mail-show-images \">\n<div class=\"clear\">\n<div dir=\"auto\">\n<div dir=\"auto\"><strong><em>Ene\u00a0 M\u00c4MET\u00ddAZOWA,<\/em><\/strong><\/div>\n<p><strong><em>\u00ddag\u015fygeldi Kaka\u00fdew adyndaky Halkara Nebit we Gaz uniwersitetini\u00f1 Sanly tehnologiyalar we kiberhowpsuzlyk fakultetini\u00f1 mugallymy.<\/em><\/strong><\/p>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div dir=\"auto\"><strong><em>Diana BABAMYRADOWA,<\/em><\/strong><\/div>\n<div dir=\"auto\"><strong><em>Uniwersiteti\u0148\u00a0 Programma in\u017eener\u00e7ilik toparyny\u00f1 2-nji \u00fdyl talyby.<\/em><\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Be\u00fdleki be\u00fdik \u015fahsy\u00fdetler \u00fdaly Magtymguly Pyragyny\u0148 \u015fahsy\u00fdeti, \u00f6mri we d\u00f6redijiligi k\u00f6p sanly da\u015fary \u00fdurtly alymlary\u0148 we \u00f6wrenijileri\u0148 \u00fcns\u00fcni hemi\u015fe \u00f6z\u00fcne \u00e7ek\u00fd\u00e4n jadyly g\u00fc\u00fd\u00e7 bolupdy di\u00fdsek uly a\u00e7y\u015f etdigimiz bolmaz. \u015eahyry\u0148 ilkinji eserleri d\u00fcn\u00fd\u00e4 inen pursatyndan ba\u015flap, \u015fahyrana setirleri, dilini\u0148 arassalygy, a\u00fddy\u0148lygy we g\u00f6zelligi, \u00f6zbolu\u015fly \u00fdazuw usuly, pikirlerini\u0148 \u00e7u\u0148 tebigaty, d\u00f6wr\u00fc\u0148 wakalaryny filosofiki be\u00fdan etmegi ony [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":21726,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21729"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21729"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21729\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21730,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21729\/revisions\/21730"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21726"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}